1. Aşağıdakilerin hangisinde isim tamlaması "nesne" görevindedir?
A) Akşam eve dönünce annemi babamın bavulunu açarken gördüm.
B) Mahallemizin ağabeyleri beni bir bebek gibi pencerenin kenarına oturturdu.
C) Yalının önünden düşman taburları mızıka çalarak geçiyordu.
D) Büyük ağabeyim, söylene söylene bahçe kapısının önünü süpürüyordu.
E) Kum kum parlayan tentenin kenarında el kadar bir gölge kımıldıyordu.
A'da isim tamlaması (babamın bavulu) zarf tümleci görevindeki zarf-fiil grubunun içindedir: "babamın bavulunu açarken".
B'de iki isim tamlaması var: "Mahallemizin ağabeyleri" özne, "pencerenin kenarına" ise dolaylı tümleç görevindedir.
C'de iki isim tamlaması var: "Yalının önünden" dolaylı tümleç, "düşman taburları" ise özne görevindedir.
D'de "neyi" sorusuna cevap veren zincirleme isim tamlaması (bahçe kapısının önünü) ise belirtili nesne görevindedir.
E'de isim tamlaması (tentenin kenarında) sıfat-fiil grubuyla birlikte dolaylı tümleç görevindedir: El kadar gölge "nerede" kımıldıyordu: "Kum kum parlayan tentenin kenarında"
Cevap D
C'de iki isim tamlaması var: "Yalının önünden" dolaylı tümleç, "düşman taburları" ise özne görevindedir.
D'de "neyi" sorusuna cevap veren zincirleme isim tamlaması (bahçe kapısının önünü) ise belirtili nesne görevindedir.
E'de isim tamlaması (tentenin kenarında) sıfat-fiil grubuyla birlikte dolaylı tümleç görevindedir: El kadar gölge "nerede" kımıldıyordu: "Kum kum parlayan tentenin kenarında"
Cevap D
2. Aşağıdakilerden hangisinde "zincirleme isim tamlaması" kullanılmıştır?
A) Gözlerimde parıltısı bakır bir tasın
Kulaklarım komşuların ayak sesinde
B) Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık
Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar
C) Karanlıklar içinden inanmazsınız
Uzak uzak sesler duyuyordum
D) Bütün ışıkları söndürdüm
Ardına kadar açtım penceremi
E) Bir ölüm perdesi ki ağır ağır
Her gece üstlerine inmektedir
Kulaklarım komşuların ayak sesinde
B) Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık
Evlerin bacasını kolluyor yıldırımlar
C) Karanlıklar içinden inanmazsınız
Uzak uzak sesler duyuyordum
D) Bütün ışıkları söndürdüm
Ardına kadar açtım penceremi
E) Bir ölüm perdesi ki ağır ağır
Her gece üstlerine inmektedir
2 / Çözüm
A — komşuların / ayak sesi → tamlanan kısmı (ayak sesi) isim tamlaması olan zincirleme isim tamlaması
Cevap A
(I) O günler ünlü yabancıların gezilerinde rehberlik yapıyordu. (II) Sanat ve sanatkâra olan saygımla ona yaklaşmıştım, o da beni benimsemişti. (III) Kuşadası’nda yaptığı turlarda çevresini saranlar onun konuşmalarını sessiz dinlerlerdi. (IV) Ona bir soru sordum, o ana kadar çevresindekiler tek bir soru sormamışlardı. (V) Uygunsuz bir şey yaptığımı sandım ama o hiç vakit kaybetmeden içten bir şekilde sorumu yanıtlamıştı
(I) O günler ünlü yabancıların gezilerinde rehberlik yapıyordu. (II) Sanat ve sanatkâra olan saygımla ona yaklaşmıştım, o da beni benimsemişti. (III) Kuşadası’nda yaptığı turlarda çevresini saranlar onun konuşmalarını sessiz dinlerlerdi. (IV) Ona bir soru sordum, o ana kadar çevresindekiler tek bir soru sormamışlardı. (V) Uygunsuz bir şey yaptığımı sandım ama o hiç vakit kaybetmeden içten bir şekilde sorumu yanıtlamıştı
3. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
A) I. cümlede belirtili isim tamlaması kullanılmıştır.
B) II. cümlede ilgi hâli eki almış sözcük vardır.
C) III. cümlede yer ismi bir isim tamlamasıdır.
D) IV. cümlede sıfat yapan -ki kullanılmıştır.
E) V. cümlede tamlayanı düşmüş isim tamlaması vardır.
A) I. cümlede belirtili isim tamlaması kullanılmıştır.
B) II. cümlede ilgi hâli eki almış sözcük vardır.
C) III. cümlede yer ismi bir isim tamlamasıdır.
D) IV. cümlede sıfat yapan -ki kullanılmıştır.
E) V. cümlede tamlayanı düşmüş isim tamlaması vardır.
3 / Çözüm
I — yabancıların gezileri
II — Türkçede ilgi hâli eki -in'dir. Bu ek isim tamlamalarında tamlayan eki görevi yapar. Bu cümlede hiçbir sözcük bu eki almamıştır.
III — Kuşadası, belirtisiz isim tamlamasıdır.
IV — Cümlede "çevresindekiler" sözcüğü sıfat yapan -ki almıştır. Sözcüğün önündeki isim düşmüştür. çevresindeki insanlar.
V — Cümlede tamlayanı düşmüş isim tamlaması "sorumu" sözcüğüdür → benim sorumu
Cevap B
4. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinde "-in" eki farklı bir görevle kullanılmıştır?
4. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinde "-in" eki farklı bir görevle kullanılmıştır?
A) Yine sen kalırsın dipdiri, sımsıcak
Göğün, bulutların, denizlerin kalır
B) Karanlığında gecelerin
Nasıl yaşarız
C) Bir kuş sesi gelir dudaklarından
Gözlerin, gönlümde açan nergisler
D) Bir su dökülürdü
Ellerin dökülürdü omuzlarıma
E) Yüzün bir kır çiçeği gibi usulca söner
Uyku ve unutkanlık gittikçe derinleşir
Göğün, bulutların, denizlerin kalır
B) Karanlığında gecelerin
Nasıl yaşarız
C) Bir kuş sesi gelir dudaklarından
Gözlerin, gönlümde açan nergisler
D) Bir su dökülürdü
Ellerin dökülürdü omuzlarıma
E) Yüzün bir kır çiçeği gibi usulca söner
Uyku ve unutkanlık gittikçe derinleşir
4 / Çözüm
-in eki B'de "tamlayan eki" görevindedir: geceler-in karanlığı
Bu ek, diğer şıklarda ise "ikinci tekil kişi iyelik eki" görevindedir:
A — senin / göğ-ün, bulutlar-ın, denizler-in
C — senin / gözler-in
D — senin / eller-in
E — senin / yüz-ün
Cevap B
5. Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir isim tamlaması yoktur?
A) Unuttum, nasıldı annemin yüzü
Unuttum, sesi nasıldı annemin
B) Gökyüzü mavi, bulutlar beyaz
Ardından baharın geçti koca bir yaz
C) Bebekler çiçeği insanlığımızın
Güllerin en hası, en goncası
D) Değişir yönü rüzgârın
Solar ansızın yapraklar
E) Şaşırır yolunu denizde gemi
Boşuna bir liman arar
Unuttum, sesi nasıldı annemin
B) Gökyüzü mavi, bulutlar beyaz
Ardından baharın geçti koca bir yaz
C) Bebekler çiçeği insanlığımızın
Güllerin en hası, en goncası
D) Değişir yönü rüzgârın
Solar ansızın yapraklar
E) Şaşırır yolunu denizde gemi
Boşuna bir liman arar
5 / Çözüm
A — annemin yüzü, annemin sesi
B — baharın ardından
C — insanlığımızın çiçeği; güllerin (en) hası, goncası
D — rüzgârın yönü
E'de isim tamlamasına örnek yoktur.
Cevap E
Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan arasına tamlama ile ilgisi olmayan başka sözcükler girebilir.
6. Aşağıdakilerin hangisinde bu duruma bir örnek vardır?
A) Bir kadının mavide salınır ayakları
Ve çocuğu doyurmaz oluverir ağlamak
B) Onun kalbi topraktan sıyrılıyor
Aşk dahi sıyrılıyor topraktan
C) Hangimiz tanımadık sofrada yoksulluğu
Utanmadık konuklar geldikçe evimizden
D) Emeğin, alın terinin ve aşkın
Kanı damlar kirpiklerinden
E) Küçücük evlerin üzerinden
İnsanlar ağlardı durmadan
Ve çocuğu doyurmaz oluverir ağlamak
B) Onun kalbi topraktan sıyrılıyor
Aşk dahi sıyrılıyor topraktan
C) Hangimiz tanımadık sofrada yoksulluğu
Utanmadık konuklar geldikçe evimizden
D) Emeğin, alın terinin ve aşkın
Kanı damlar kirpiklerinden
E) Küçücük evlerin üzerinden
İnsanlar ağlardı durmadan
6 / Çözüm
A — kadının (mavide salınır) ayakları
Cevap A
Diğer şıklardaki isim tamlamaları şöyledir:
B'de → onun kalbi
D'de → emeğin, alın terinin ve aşkın / kanı (tamlayan kısmı birden fazla sözcükten oluşan isim tamlaması)
E'de → evlerin üzeri (tamlayan sıfat almış: küçücük evlerin üzerinden)
Bu devirde (I) her renk lale, başka bir renk neşe doğuruyordu. Sevenleri için onun (II) her cinsi yeni bir zevkin doğuşuydu. (III) Her cinsin tohumu da sahibinin ismine izafe edilerek şöhret alıyordu. Lalenin yetiştirilmesinde (IV) her zevk erbabı pek ince düşünürdü. (V) Her hâlükârda onun ayıp ve kusurdan uzak olması şarttı.
7. Parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi bir isim tamlamasının tamamını belirtmiştir?
A) I B) II C) III D) IV E) V
7. Parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi bir isim tamlamasının tamamını belirtmiştir?
A) I B) II C) III D) IV E) V
7 / Çözüm
IV'te "her" sözcüğü isim tamlamasının tamamının sıfatıdır: her / zevk erbabı
III'te isim tamlaması (cinsin tohumu) var ama "her" sözcüğü isim tamlamasının değil sadece tamlayan durumundaki "cinsin" sözcüğünün sıfatıdır.
Cevap D
I. Bahçe duvarının üstünden iri bir incirin dalları uzanıyordu.
I. Bahçe duvarının üstünden iri bir incirin dalları uzanıyordu.
II. Yolun kenarına gelince bir dükkân çatısının altına sığındı.
III. Tavanda sallanan lambanın ışığı, başlarını aydınlatıyordu.
IV. Mektep kitabından başka bir şey okunabileceğini bilmiyordu.
V. Kalkıp konsolun üstünde yığılı duran kitaplardan birini aldı.
8. Numaralanmış cümlelerin hangi ikisinde "zincirleme isim tamlaması" bulunmaktadır?
A) I ve II B) I ve V C) II ve III D) III ve IV E) IV ve V
III. Tavanda sallanan lambanın ışığı, başlarını aydınlatıyordu.
IV. Mektep kitabından başka bir şey okunabileceğini bilmiyordu.
V. Kalkıp konsolun üstünde yığılı duran kitaplardan birini aldı.
8. Numaralanmış cümlelerin hangi ikisinde "zincirleme isim tamlaması" bulunmaktadır?
A) I ve II B) I ve V C) II ve III D) III ve IV E) IV ve V
8 / Çözüm
I ve II'de zincirleme isim tamlaması var:
I → bahçe duvarının / üstü
II → dükkân çatısının / altı
Cevap A
Belirtili isim tamlamalarında kimi zaman tamlayan eki "-in" yerine "-den" durum eki kullanılır.
Belirtili isim tamlamalarında kimi zaman tamlayan eki "-in" yerine "-den" durum eki kullanılır.
9. Aşağıdakilerin hangisinde bu duruma bir örnek bulunmaktadır?
A) Elinden bir şey gelmeyeceğini anlatmak isteyen bir tavırla omuzlarını silkti.
B) Vücudunu senelerden beri kemiren zehrin dışarı çıkıp uçtuğunu sandı.
C) Annesinin zevk aldığı şeylerden hoşlanmıyor, konuşacak laf bulamıyordu.
D) Muallim nereye gitmek istediğini, evden niçin çıktığını unutmuştu.
E) Elindekini çekmecelerden birini çekerek oradaki kâğıtların üstüne bıraktı.
A) Elinden bir şey gelmeyeceğini anlatmak isteyen bir tavırla omuzlarını silkti.
B) Vücudunu senelerden beri kemiren zehrin dışarı çıkıp uçtuğunu sandı.
C) Annesinin zevk aldığı şeylerden hoşlanmıyor, konuşacak laf bulamıyordu.
D) Muallim nereye gitmek istediğini, evden niçin çıktığını unutmuştu.
E) Elindekini çekmecelerden birini çekerek oradaki kâğıtların üstüne bıraktı.
9 / Çözüm
E → çekmecelerden biri (çekmecelerin birini)
Cevap E
(I) Yusuf hızlı hızlı nefes alıyordu. (II) Sanki evden buraya kadar koşarak gelmişti. (III) Bu sırada yolun öbür ucundaki bağda dolaşanları gördü. (IV) Arabayı oraya kadar sürmek, ortalığı telaşa verebilirdi. (V) Terbiyelere sarılarak hayvanları durdurdu.
10. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir isim tamlaması yer almaktadır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
A) I B) II C) III D) IV E) V
10 / Çözüm
III → yolun öbür ucu (Belirtili isim tamlamasının arasına sıfat girmiş.)
Cevap C
11. Aşağıdakilerin hangisinde isim tamlaması "dolaylı tümleç" görevinde değildir?
A) Yolun kenarından getirdiği birkaç iri taşı tekerleklerin önüne koydu.
B) Köyün ihtiyarlarına, küçük bir kız görüp görmediklerini sormuş.
C) Mutfağa girer girmez tabaktaki fıstıklardan birkaç tanesini ağzına attı.
D) Yorgunluktan bitkin bir hâlde kolunu pencerenin kenarına dayamıştı.
E) Hayvanların ayak sesleri bile nağmelerin içinde kaybolmaktaydı.
B) Köyün ihtiyarlarına, küçük bir kız görüp görmediklerini sormuş.
C) Mutfağa girer girmez tabaktaki fıstıklardan birkaç tanesini ağzına attı.
D) Yorgunluktan bitkin bir hâlde kolunu pencerenin kenarına dayamıştı.
E) Hayvanların ayak sesleri bile nağmelerin içinde kaybolmaktaydı.
11 / Çözüm
A → Nereye koymuş: tekerleklerin önüne
B → Kime sormuş: köyün ihtiyarlarına
D → Kolunu nereye dayamıştı: pencerenin kenarına
E → Nerede kaybolmaktaydı: nağmelerin içinde
C'de isim tamlaması var ama dolaylı tümleç görevinde değil. Cümlenin ögeleri şöyledir:
ağzına attı → yüklem (o, gizli özne)
ağzına attı → yüklem (o, gizli özne)
Neyi ağzına attı: tabaktaki fıstıklardan birkaç tanesini → nesne
Ağzına nasıl attı: mutfağa girer girmez → zarf tümleci
Ağzına nasıl attı: mutfağa girer girmez → zarf tümleci
Cevap C
12. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi isim tamlamasının tamamının sıfatıdır?
12. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi isim tamlamasının tamamının sıfatıdır?
A) Uzun geceliğinin altından ayak bilekleri görünüyordu.
B) Babası elini yıkarken o, küçük pencerenin önüne oturdu.
C) Yaşlı erkeklerin şakaları Ali'ye hep gülünç geliyordu.
D) Hasta bir babanın ekmeği daha ne kadar yenebilirdi?
E) Ustanın kemerinde siyah bir bıçak kılıfı asılıydı.
B) Babası elini yıkarken o, küçük pencerenin önüne oturdu.
C) Yaşlı erkeklerin şakaları Ali'ye hep gülünç geliyordu.
D) Hasta bir babanın ekmeği daha ne kadar yenebilirdi?
E) Ustanın kemerinde siyah bir bıçak kılıfı asılıydı.
12 / Çözüm
E'de "siyah" olan bıçak değil bıçak kılıfıdır.
Diğerlerinde ise sıfatlar, sadece tamlayan durumundaki sözcüklerin sıfatıdır.
Örneğin C'de yaşlı olan "erkeklerin şakaları" değil erkeklerdir.
Cevap E
(I) Onu bu soğukta sıcak yatağından kaldırmak istemedim. (II) Küçük odanın balkon kapısını açtım. (III) Kışın yırtıcı soğuğu birden yüzüme çarptı. (IV) Bu acımasız tokatların altında kollarımı sıvayarak işe koyuldum. (V) Odama dönünce yalancı bir sıcaklık, bir teselli gibi havlunun altından saçlarıma dokunuyordu.
(I) Onu bu soğukta sıcak yatağından kaldırmak istemedim. (II) Küçük odanın balkon kapısını açtım. (III) Kışın yırtıcı soğuğu birden yüzüme çarptı. (IV) Bu acımasız tokatların altında kollarımı sıvayarak işe koyuldum. (V) Odama dönünce yalancı bir sıcaklık, bir teselli gibi havlunun altından saçlarıma dokunuyordu.
13. Parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı, bir isim tamlamasında tamlayan ile tamlanan arasına girmiştir?
A) I B) II C) III D) IV E) V
A) I B) II C) III D) IV E) V
13 / Çözüm
"Kışın soğuğu" belirtili isim tamlamasıdır. Tamlamanın arasına giren niteleme sıfatı ise tamlamanın sıfatıdır: kışın yırtıcı soğuğu
Cevap C
Sesimi sesinin üstüne koyma
Sesimi sesinin üstüne koyma
Kara gecede, karanlıkta acılı
Yüreğimde yeşerdiyse de alevi ölümün
Kan boğmadı daha korkuyu
Kırılmadı kin ve öfkenin fidanı
14. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisine örnek yoktur?
A) Tamlayanı tamlananı yer değiştirmiş isim tamlaması
B) Birden fazla tamlayanı olan isim tamlaması
C) Belirtili isim tamlaması
D) Zincirleme isim tamlaması
E) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması
Yüreğimde yeşerdiyse de alevi ölümün
Kan boğmadı daha korkuyu
Kırılmadı kin ve öfkenin fidanı
14. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisine örnek yoktur?
A) Tamlayanı tamlananı yer değiştirmiş isim tamlaması
B) Birden fazla tamlayanı olan isim tamlaması
C) Belirtili isim tamlaması
D) Zincirleme isim tamlaması
E) Tamlayanı düşmüş isim tamlaması
14 / Çözüm
A — Tamlayanı tamlananı yer değiştirmiş isim tamlaması: alevi ölümün (ölümün alevi)
B — Birden fazla tamlayanı olan isim tamlaması: kin ve öfkenin / fidanı
C — Belirtili isim tamlaması: sesinin üstü — kin ve öfkenin fidanı
D — Dizelerde zincirleme isim tamlamasına örnek yok.
E — Tamlayanı düşmüş isim tamlaması: (benim) sesim, (benim) yüreğimde
Cevap D
👇
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretebilmemiz için hem "Takip Et" butonuna tıklayarak hem de yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.