Ahmet Dai ( ? - ? )

• 15.yüzyıl divan şairi ve yazarı.
• Asıl adı Ahmet olup Dâî mahlasıdır.
• 14.yüzyılın ikinci yarısı ile 15.yüzyılın ilk yarısında yaşadı.
• Germiyanoğulları Beyliği zamanında kadılık yaptı. 
• Germiyan toprakları Osmanlı Devleti'ne katılınca sırayla Emir Süleyman, Çelebi Mehmet ve II. Murat'ın hizmetine girdi. 
• Çelebi Mehmet zamanında Şehzade Murat'ın hocalığını yaptı.

Sanatı

• Divan şiirinin kurucu şairlerinden biridir.
• Çeşitli konularda -çoğu tercüme- birçok eser vermiştir.
• Şiirlerinde kulağa hoş gelen, akıcı ve anlaşılır bir dil kullanmıştır.
• Türkçe ve Farsça olmak üzere iki divanı vardır.
• II. Murat’ın eğitimi sırasında hazırladığı "Ukudü’l-cevâhir" 650 beyitten oluşan Arapçadan Farsçaya manzum bir sözlüktür.
• "Teressül" adlı eseri; mektup türlerini, yazışma kurallarını anlatan mensur bir eserdir. Teressül, bilinen ilk Türkçe inşa (düzyazı) kitabıdır. 
• En önemli eseri Çengnâme adlı mesnevidir.

Çengnâme

• 1406'da yazılan eser Emir Süleyman'a sunulmuştur.
• 1446 beyitlik bir mesnevidir.
• Eserin adı "çeng" adı verilen Türklere has bir müzik aletinden gelmektedir.
• 24 bölümden oluşan tasavvufi bir eserdir.
• Alegorik özellik gösterir.
• Eserde "çeng" insanı sembolize eder. 
• Tıpkı çengin aradığı gibi insanda bu dünyada aslını aramaktadır.

Önemli Eserleri: Türkçe Divanı, Farsça Divanı, Çengnâme, Teressül, Uḳudü’l-cevâhir (sözlük)

Gazel

Sen var iken hüsn iline hiç kimse sultân olmasun
Devrân senündür çün bu gün ayruk kişi hân olmasun

Cândan azizsin sen bana cânlar feda olsun sana
Sensin hayâtum hâsılı sensüz bana cân olmasun

İncü dişün lâl-i lebün genc-i saâdetdür yiter
Kân içre gevher bitmesün lâ'l-i Bedahşân olmasun

İy alnı ay yüzi güneş sensüz cihânda bir nefes
Şems ile Zühre doğmasun hem mâh-ı tâbân olmasun

Bin cân esir olsun her dem perişân zülfüne
Dek yol perişân hâtırun bizden perişân olmasun

Gül yanağun cennet güli ben karşusında bülbüli
Murg-i seherhân ötmesün hergiz gülistan olmasun

Korkaram ol hûni gözün kasd eyleye bir gün bana
Dai ölürse gam değül nâ-hak yire kan olmasun

👉 Gazelin Türkçe açıklaması için tıklayınız.

İlgili Sayfalar

• Divan Edebiyatı Ana Sayfa

• Divan Edebiyatı Çıkmış Sorular

Yararlanılan Kaynaklar

• Çengnâme, İnceleme-Tenkitli Metin, Gönül Alpay Tekin
• Divan Şiiri Seçmeler, Suat Batur