1. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2005 ÖSS)
A) I. cümle, bileşik bir fiil cümlesidir.
B) II. cümlenin yüklemi, öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi ile çekimlenmiştir.
C) III. cümle, birden fazla dolaylı tümleç içeren sözde soru cümlesidir.
D) IV. cümle, içinde ad tamlaması bulunan bir devrik cümledir.
E) V. cümledeki “geçtiği” sözcüğü isim-fiil eki almıştır.
1 / Çözüm
I. cümlenin tek yüklemi olsa da içinde eylemsi olduğu için cümle yapıca girişik birleşik cümledir. / "rastlamıştım" → yüklem çekimli bir eylem olduğu için cümle fiil cümlesidir.
I. cümlenin tek yüklemi olsa da içinde eylemsi olduğu için cümle yapıca girişik birleşik cümledir. / "rastlamıştım" → yüklem çekimli bir eylem olduğu için cümle fiil cümlesidir.
II. "Uzat-mış-idi" → öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi
III. Arabaların park ettiği yerde / taşlar arasında (nerede) işi neydi bu taçyaprakları solgun gelinciğin? (sözde soru cümlesi)
Sözde soru cümlesi: Amacı, karşıdan bir yanıt almak olmayan soru cümleleridir. Bunlar, anlamı daha etkili kılmak için yargıyı soru yoluyla ileten cümlelerdir.
IV. (...) yüzlerce kişinin otomobilleri — kendi dünyası → isim tamlamaları
Yüklem (getiriyorum) sonda olmadığı için devrik cümledir.
V. cümlede "geçtiği" sözcüğü isim-fiil değil, sıfat-fiildir. (geç-dik-i)
Cevap E
(I) Yaşamayı öğretmek için, ilk önce kendimiz yaşamayı öğrenmeli, sevmeliyiz, diye başlıyorsun son mektubuna. (II) Çevremizde, bize yaşamı sevdirecek nice durumlarla karşılaşıyor; onun güzelliklerini sezdirecek nice olaylar yaşıyoruz. (III) Olaylara ve insanlara bakmayı öğrendikçe yaşamı da daha iyi anlayacağımızı düşünüyorum. (IV) Geçen hafta, öğrencilerimle bir kır gezisine çıktık. (V) İki kilometre ya yürüdük ya yürümedik; ama bu yol boyu öyle değişik şeyler, öyle güzel şeyler gördüm ki ilk kez, yaşadığımın ayrımına vardım.
2. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2006 ÖSS)
A) I. cümle, yüklemi şimdiki zamanlı bileşik bir cümledir.
B) II. cümle, ortak tümleçli, sıralı bir cümledir.
C) III. cümle, dolaylı tümleci olan basit bir cümledir.
D) IV. cümle, içinde zarf tümleci olan olumlu bir cümledir.
E) V. cümle, birden fazla yan cümleden oluşan girişik bir cümledir.
2. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2006 ÖSS)
A) I. cümle, yüklemi şimdiki zamanlı bileşik bir cümledir.
B) II. cümle, ortak tümleçli, sıralı bir cümledir.
C) III. cümle, dolaylı tümleci olan basit bir cümledir.
D) IV. cümle, içinde zarf tümleci olan olumlu bir cümledir.
E) V. cümle, birden fazla yan cümleden oluşan girişik bir cümledir.
2 / Çözüm
I — Yaşamayı öğretmek için, ilk önce kendimiz yaşamayı öğrenmeli, sevmeliyiz, diye başlıyorsun son mektubuna. → İç içe birleşik cümle
I — Yaşamayı öğretmek için, ilk önce kendimiz yaşamayı öğrenmeli, sevmeliyiz, diye başlıyorsun son mektubuna. → İç içe birleşik cümle
Yüklem şimdiki zaman çekimli bir eylem → başlıyorsun (başlı-yor-sun)
II — Çevremizde, bize yaşamı sevdirecek nice durumlarla karşılaşıyor; (I. cümle) onun güzelliklerini sezdirecek nice olaylar yaşıyoruz. (II. cümle) → sıralı cümle. Dolaylı tümleç görevindeki "çevremizde" sözcüğü iki cümle için ortaktır.
III — Olaylara ve insanlara bakmayı öğrendikçe yaşamı da daha iyi anlayacağımızı düşünüyorum.
düşünüyorum → (yüklem) ben (gizli özne)
neyi düşünüyorum → Olaylara ve insanlara bakmayı öğrendikçe yaşamı da daha iyi anlayacağımızı (belirtili nesne)
Cümlede hem dolaylı tümleç yok hem de cümle basit değil, girişik birleşiktir.
Cevap C
II — Çevremizde, bize yaşamı sevdirecek nice durumlarla karşılaşıyor; (I. cümle) onun güzelliklerini sezdirecek nice olaylar yaşıyoruz. (II. cümle) → sıralı cümle. Dolaylı tümleç görevindeki "çevremizde" sözcüğü iki cümle için ortaktır.
III — Olaylara ve insanlara bakmayı öğrendikçe yaşamı da daha iyi anlayacağımızı düşünüyorum.
düşünüyorum → (yüklem) ben (gizli özne)
neyi düşünüyorum → Olaylara ve insanlara bakmayı öğrendikçe yaşamı da daha iyi anlayacağımızı (belirtili nesne)
Cümlede hem dolaylı tümleç yok hem de cümle basit değil, girişik birleşiktir.
Cevap C
IV — Geçen hafta, öğrencilerimle bir kır gezisine çıktık.
çıktık → (yüklem) (olumlu)
Çıkan kim → biz (gizli özne)
Ne zaman çıktık → geçen hafta (zarf tümleci)
Nereye çıktık → bir kır gezisine (dolaylı tümleç)
Kiminle çıktık → öğrencilerimle (zarf tümleci)
V — "İki kilometre ya yürüdük ya yürümedik; ama bu yol boyu öyle değişik şeyler, öyle güzel şeyler gördüm ki ilk kez, yaşadığımın ayrımına vardım."
Bu şıktan dolayı çok tartışılan sorulardan biri olmuştur. Karma yapıdaki bu cümle "ama" bağlacı bağlanmış bağlı bir cümledir. Bağlı cümlenin ikinci cümlesi ise ki'li birleşik cümledir. Girişik birleşik cümleler tek yükleme bağlanır. Basit cümleden tek farkı ise eylemsi içermesidir.
(I) 1995 sonbaharıydı, çantamda fotoğraflar var, New York uçağındayım. (II) İlk defa biniyormuşçasına heyecanlanarak pencere kenarındaki koltuğuma yerleşiyorum. (III) Çantamda yeni bir Anadolu Medeniyetleri Fotoğrafları albümü var. (IV) Anadolu’nun hatta insanlığın on beş bin yılına tanıklık eden fotoğraflar bunlar. (V) Amacım, Neolitik Çağdan, Osmanlıya uzanan Anadolu kültür mirasını fotoğraf sergileriyle tanıtmak.
3. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2008 ÖSS)
A) I. cümle, ad cümlelerinden oluşan bağımsız sıralı bir cümledir.
B) II. cümle, zarf tümleci, dolaylı tümleç ve yüklemden oluşan birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, içinde belirtisiz nesne olan bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, özne ve yüklemden oluşan devrik bir cümledir.
E) V. cümle, içinde sıfat tamlaması olan kurallı bir cümledir.
3 / Çözüm
A — Virgülle ayrılmış, öge ortaklığı olmayan üç cümle var: I. 1995 sonbaharıydı, II. çantamda fotoğraflar var, III. New York uçağındayım. Sonuç olarak bu, bağımsız sıralı bir cümledir. Cümlelerin üçü de isim cümlesi. Not: "Var", yok sözcüğünün karşıtı olarak kullanıldığında eylem değil isimdir.
A — Virgülle ayrılmış, öge ortaklığı olmayan üç cümle var: I. 1995 sonbaharıydı, II. çantamda fotoğraflar var, III. New York uçağındayım. Sonuç olarak bu, bağımsız sıralı bir cümledir. Cümlelerin üçü de isim cümlesi. Not: "Var", yok sözcüğünün karşıtı olarak kullanıldığında eylem değil isimdir.
B — İlk defa biniyormuşçasına heyecanlanarak pencere kenarındaki koltuğuma yerleşiyorum.
yerleşiyorum → (yüklem)
nereye yerleşiyorum → pencere kenarındaki koltuğuma (dolaylı tümleç)
nasıl yerleşiyorum → ilk defa biniyormuşçasına heyecanlanarak (zarf tümleci)
Tek yüklem içeren bu cümlenin içinde eylemsiler olduğu için cümle yapıca girişik birleşik cümledir.
C — "Var" sözcüğü "yok" sözcüğünün karşıtı olarak kullanılıyorsa sözcük türü eylem değil isimdir. Ve isim cümlelerinde nesne bulunmaz.
D — Anadolu’nun hatta insanlığın on beş bin yılına tanıklık eden fotoğraflar (yüklem, ek eylem düşmüş)
bunlar → (özne)
Cümle, özne ve yüklemden oluşan devrik bir cümledir.
E — Osmanlıya uzanan / Anadolu kültür mirası (sıfat tamlaması)
Amacım → (özne)
Neolitik Çağdan, Osmanlıya uzanan Anadolu kültür mirasını fotoğraf sergileriyle tanıtmak(tır) → (yüklem)
Cevap C
(I) “Ağın” sözcüğü, çocukluğumda, bazı toprak yığınlarının tepesindeki tek kalmış ağaçları getirirdi gözümün önüne. (II) Fırat’ın bir kolu olan Karasu kıyılarındaki ekin tarlalarının ortasında yetişen “tek dut”, içimdeki yalnızlığın simgesiydi. (III) Şu yaşa gelmeme karşın o ağacın “yalnızlığı” çağrıştıran görüntüsü belleğimden silinmedi. (IV) Ağın’da elmasından armuduna, eriğinden narına, üzümüne çeşit çeşit meyve yetişmeseydi, “Ağın”la “ağu” (zehir, zıkkım) arasında anlamca bir bağlantı kurulabilirdi belki. (V) Oysa o küçük kasaba, insanlarıyla, kuzularının melemeleriyle, güzelim meyveleriyle zehri bala çeviriyordu.
4. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2009 ÖSS)
A) I. cümle bileşik yapılıdır.
B) II. cümle ad cümlesidir.
C) III. cümlede fiilimsiyle oluşturulmuş bir tamlama vardır.
D) IV. cümlede yeterlik fiili kullanılmıştır.
E) V. cümlede “ile” bağlaç olarak kullanılmıştır.
4 / Çözüm
A — Tek yüklem var ama içinde eylemsi (kalmış) olduğu için girişik birleşik cümledir.
B — Cümlenin yüklemi: "içimdeki yalnızlığın simgesiydi" Yüklem bir isim tamlaması (tamlanan sıfat almış) olduğuna göre bu, bir isim cümlesi.
C — "o ağacın “yalnızlığı” çağrıştıran / görüntüsü" → "çağrıştıran" sıfat-fiildir.
D — "kurulabilirdi" → yeterlik eylemi
E — Bu cümledeki "ile"lerin hepsi bağlaç değil, edattır.
insanlarıyla → zehri bala çeviriyordu.
kuzularının melemeleriyle → zehri bala çeviriyordu.
güzelim meyveleriyle → zehri bala çeviriyordu.
Cevap E
(I) Yaşlılığın erdemleri üzerine bugüne değin neler söylenmemiş neler yazılmamış… (II) Cicero, Yaşlılık adlı yapıtında nasıl da över, yüceltir yaşlılığı; insanın bilgeleştiği, yaratma gücünün doruğa ulaştığı bir dönem diye adlandırır. (III) Yaşamın gerçek anlamına ancak bu dönemde ulaşırmış kişi. (IV) Çünkü yaşlılık, deneyime dayalı, kavrama ve algılama gücünü keskinleştirip geliştiren bir okulmuş. (V) Bundan da öte, insanı değişik yönlerden durultup dinginleştiren, tutkuların her türünden arındıran sessiz bir güçmüş yaşlılık.
5. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2010 LYS)
A) I. cümle, biçimce olumsuz fiil cümlesidir.
B) II. cümle, bağımlı sıralı cümledir.
C) III. cümle, bileşik cümledir.
D) IV. cümle, olumlu, kurallı cümledir.
E) V. cümle, devrik isim cümlesidir.
A — Tek yüklem var ama içinde eylemsi (kalmış) olduğu için girişik birleşik cümledir.
B — Cümlenin yüklemi: "içimdeki yalnızlığın simgesiydi" Yüklem bir isim tamlaması (tamlanan sıfat almış) olduğuna göre bu, bir isim cümlesi.
C — "o ağacın “yalnızlığı” çağrıştıran / görüntüsü" → "çağrıştıran" sıfat-fiildir.
D — "kurulabilirdi" → yeterlik eylemi
E — Bu cümledeki "ile"lerin hepsi bağlaç değil, edattır.
insanlarıyla → zehri bala çeviriyordu.
kuzularının melemeleriyle → zehri bala çeviriyordu.
güzelim meyveleriyle → zehri bala çeviriyordu.
Cevap E
(I) Yaşlılığın erdemleri üzerine bugüne değin neler söylenmemiş neler yazılmamış… (II) Cicero, Yaşlılık adlı yapıtında nasıl da över, yüceltir yaşlılığı; insanın bilgeleştiği, yaratma gücünün doruğa ulaştığı bir dönem diye adlandırır. (III) Yaşamın gerçek anlamına ancak bu dönemde ulaşırmış kişi. (IV) Çünkü yaşlılık, deneyime dayalı, kavrama ve algılama gücünü keskinleştirip geliştiren bir okulmuş. (V) Bundan da öte, insanı değişik yönlerden durultup dinginleştiren, tutkuların her türünden arındıran sessiz bir güçmüş yaşlılık.
5. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2010 LYS)
A) I. cümle, biçimce olumsuz fiil cümlesidir.
B) II. cümle, bağımlı sıralı cümledir.
C) III. cümle, bileşik cümledir.
D) IV. cümle, olumlu, kurallı cümledir.
E) V. cümle, devrik isim cümlesidir.
5 / Çözüm
A — "(...) neler söylenmemiş neler yazılmamış" Anlamca olumlu biçimce olumsuz bir fiil cümledir.
B — Öznesi (Çiçero) ortak sıralı cümledir.
C — Cümlenin yüklemi → "ulaşırmış". Cümlede eylemsi yok. Bu nedenle cümle yapıca birleşik değil basittir.
D — yaşlılık (özne), deneyime dayalı, kavrama ve algılama gücünü keskinleştirip geliştiren bir okulmuş (sıfat tamlaması yüklem görevinde) Yüklem sonda olduğuna göre kurallı. Bu cümle anlamına göre olumludur. İsim cümleleri "değil" ile olumsuz yapılır.
E — V. cümle yüklem ve özneden kurulmuş. Özne (yaşlılık) sonda olduğuna göre bu bir devrik cümle. Yüklem: "Bundan da öte, insanı değişik yönlerden durultup dinginleştiren, tutkuların her türünden arındıran sessiz bir güçmüş"
Cevap C
(I) Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman kitapların kapağını aralarız. (II) Büyük bir açlıkla sayfaları çeviririz. (III) Gözlerimiz sözcükleri iştahla birer birer yerken zamandan ve mekândan kopuveririz. (IV) Başka insanların, başka diyarların görünmez konukları oluveririz. (V) Bu deneyimin ardından yaşadığımız ana geri döndüğümüzde ise ruhumuzda kopan fırtınalar ya şiddetlenir ya da dinginleşir ama her zaman bir şeyler değişir içimizde.
6. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2011 YGS)
A) I. cümlede, nesne, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.
B) II. cümlede, durum zarfı kullanılmıştır.
C) III. cümle, bileşik yapılı bir cümledir.
D) IV. cümlede, “görünmez” sözcüğü fiilden sıfat yapım eki almıştır.
E) V. cümlede, ilgeç kullanılmıştır.
A — "(...) neler söylenmemiş neler yazılmamış" Anlamca olumlu biçimce olumsuz bir fiil cümledir.
B — Öznesi (Çiçero) ortak sıralı cümledir.
C — Cümlenin yüklemi → "ulaşırmış". Cümlede eylemsi yok. Bu nedenle cümle yapıca birleşik değil basittir.
D — yaşlılık (özne), deneyime dayalı, kavrama ve algılama gücünü keskinleştirip geliştiren bir okulmuş (sıfat tamlaması yüklem görevinde) Yüklem sonda olduğuna göre kurallı. Bu cümle anlamına göre olumludur. İsim cümleleri "değil" ile olumsuz yapılır.
E — V. cümle yüklem ve özneden kurulmuş. Özne (yaşlılık) sonda olduğuna göre bu bir devrik cümle. Yüklem: "Bundan da öte, insanı değişik yönlerden durultup dinginleştiren, tutkuların her türünden arındıran sessiz bir güçmüş"
Cevap C
(I) Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman kitapların kapağını aralarız. (II) Büyük bir açlıkla sayfaları çeviririz. (III) Gözlerimiz sözcükleri iştahla birer birer yerken zamandan ve mekândan kopuveririz. (IV) Başka insanların, başka diyarların görünmez konukları oluveririz. (V) Bu deneyimin ardından yaşadığımız ana geri döndüğümüzde ise ruhumuzda kopan fırtınalar ya şiddetlenir ya da dinginleşir ama her zaman bir şeyler değişir içimizde.
6. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2011 YGS)
A) I. cümlede, nesne, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.
B) II. cümlede, durum zarfı kullanılmıştır.
C) III. cümle, bileşik yapılı bir cümledir.
D) IV. cümlede, “görünmez” sözcüğü fiilden sıfat yapım eki almıştır.
E) V. cümlede, ilgeç kullanılmıştır.
6 / Çözüm
A — Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman kitapların kapağını aralarız.
aralarız → (yüklem)
Nerede aralarız → Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda (dolaylı tümleç)
Ne zaman aralarız → kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman (zarf tümleci)
Neyi aralarız → kitapların kapağını (belirtili isim tamlaması nesne görevinde)
B — Büyük bir açlıkla sayfaları çeviririz.
çeviririz → (yüklem)
Neyi çeviririz → sayfaları (belirtili nesne)
Nasıl çeviririz → Büyük bir açlıkla (durum zarf tümleci)
C — Gözlerimiz sözcükleri iştahla birer birer yerken zamandan ve mekândan kopuveririz.
Cümle yapıca girişik birleşik cümledir. Girişik birleşik cümlelerin basit cümlelerden tek farkı içinde eylemsi / eylemsiler olmasıdır: yerken (zarf-fiil)
D — Başka insanların, başka diyarların görünmez konukları oluveririz.
(...) görünmez / konuklar... → görünmez (sıfat-fiil)
E — V. cümlede bağlaç (ise, ama, ya, ya da) var ancak ilgeç (edat) yok.
Cevap E
(I) Gül kokusu bana hep çocukluğumu hatırlatır. (II) Babam Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde tenekeler dolusu gül reçeli getirirdi. (III) Sabahın erken saatlerinde uykulu gözlerle onu karşıladığımızda algıladığımız ilk şey, evin içini saran gül kokusu olurdu. (IV) Kahvaltı soframız birkaç çeşit gül reçeliyle bezenir, gül reçellerinden hangisinin daha güzel olduğu konusunda sohbetler edilirdi. (V) Yıllar sonra Gül Festivali için Isparta’ya gittiğimde çocukluğumun gül kokulu günleri gözlerimin önünde canlanıverdi.
7. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2012 YGS)
A) I. cümle, yüklemi geniş zamanlı basit bir cümledir.
B) II. cümle, içinde zarf tümleci olan birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, kurallı bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, olumlu ve sıralı bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi sürerlik fiiliyle oluşturulmuş girişik bir cümledir.
A — Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman kitapların kapağını aralarız.
aralarız → (yüklem)
Nerede aralarız → Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda (dolaylı tümleç)
Ne zaman aralarız → kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman (zarf tümleci)
Neyi aralarız → kitapların kapağını (belirtili isim tamlaması nesne görevinde)
B — Büyük bir açlıkla sayfaları çeviririz.
çeviririz → (yüklem)
Neyi çeviririz → sayfaları (belirtili nesne)
Nasıl çeviririz → Büyük bir açlıkla (durum zarf tümleci)
C — Gözlerimiz sözcükleri iştahla birer birer yerken zamandan ve mekândan kopuveririz.
Cümle yapıca girişik birleşik cümledir. Girişik birleşik cümlelerin basit cümlelerden tek farkı içinde eylemsi / eylemsiler olmasıdır: yerken (zarf-fiil)
D — Başka insanların, başka diyarların görünmez konukları oluveririz.
(...) görünmez / konuklar... → görünmez (sıfat-fiil)
E — V. cümlede bağlaç (ise, ama, ya, ya da) var ancak ilgeç (edat) yok.
Cevap E
(I) Gül kokusu bana hep çocukluğumu hatırlatır. (II) Babam Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde tenekeler dolusu gül reçeli getirirdi. (III) Sabahın erken saatlerinde uykulu gözlerle onu karşıladığımızda algıladığımız ilk şey, evin içini saran gül kokusu olurdu. (IV) Kahvaltı soframız birkaç çeşit gül reçeliyle bezenir, gül reçellerinden hangisinin daha güzel olduğu konusunda sohbetler edilirdi. (V) Yıllar sonra Gül Festivali için Isparta’ya gittiğimde çocukluğumun gül kokulu günleri gözlerimin önünde canlanıverdi.
7. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2012 YGS)
A) I. cümle, yüklemi geniş zamanlı basit bir cümledir.
B) II. cümle, içinde zarf tümleci olan birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, kurallı bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, olumlu ve sıralı bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi sürerlik fiiliyle oluşturulmuş girişik bir cümledir.
7 / Çözüm
A — Gül kokusu bana hep çocukluğumu hatırlatır.
Cümlede tek yargı (yüklem) var ve eylemsi yok. Bu nedenle cümle yapıca basit.
Yüklem görevindeki "hatırlat-" eylemi ise geniş zamanla (-ır) çekimlenmiş.
B — Babam Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde tenekeler dolusu gül reçeli getirirdi.
getirirdi → (yüklem)
Kim getirirdi → Babam (özne)
Ne zaman getirirdi → Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde (zarf tümleci) Not: Bu kısmın tamamını tek öge olarak alınmalı çünkü "dönüşünde" sözcüğünde tamlanan eki var. -den eki ise burada tamlayan eki (-in) görevindedir.
Ne getirirdi → tenekeler dolusu gül reçeli (belirtisiz nesne)
C — Yüklem (olurdu) hem bir eylem (ol-) hem de cümlenin sonunda olduğuna göre cümle kurallı bir fiil cümlesidir.
D — IV. cümlede virgülle ayrılmış iki cümle var: 1. Kahvaltı soframız birkaç çeşit gül reçeliyle bezenir, 2. gül reçellerinden hangisinin daha güzel olduğu konusunda sohbetler edilirdi. Görüldüğü gibi iki cümlede olumlu. Olumsuz cümleler; yüklemin bildirdiği yargının gerçekleşmediği, gerçekleşmeyeceği ya da anlatılanın öyle olmadığı anlamını veren cümlelerdir.
E — Sürerlik eylemi "ekalmak, edurmak" ile yapılır. V. cümlede ise sürerlik değil, tezlik eylemi var: canlanıverdi (ivermek)
Cevap E
(I) Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” başlattı. (II) Bu kampanyaya katılmak isteyenler, fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup bunları kaldırımlara yerleştiriyorlar. (III) Raflara, takas edilecek kitapları koyuyorlar. (IV) Berlin halkı da içlerinden okumak istediklerini alıp yerine kendi kitaplarından birini bırakıyor. (V) Bu, “Eğitim İçin Sürdürülebilir Gelişme Projesi”nin bir parçası olarak devlet tarafından desteklenen bir kampanyadır.
8. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013 YGS)
A) I. cümle, içinde belirtisiz nesne olan bir fiil cümlesidir.
B) II. cümle, özne ve yüklemden oluşan kurallı bir cümledir.
C) III. cümle, nesnesi sıfat tamlaması olan birleşik bir cümledir.
D) IV. cümle, içinde isim tamlaması bulunan olumlu bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi ek eylemle çekimlenmiş bir cümledir.
8 / Çözüm
A — (I) Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” başlattı.
başlattı → (başlat- eylemi yüklem görevinde)
başlatan kim → Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif (özne)
Ne başlattı → “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” (belirtisiz nesne)
B — Bu kampanyaya katılmak isteyenler, fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup bunları kaldırımlara yerleştiriyorlar.
yerleştiriyorlar: yüklem
Bu kampanyaya katılmak isteyenler: özne
bunları: nesne
fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup: zarf tümleci
kaldırımlara: dolaylı tümleç
C — Raflara, takas edilecek kitapları koyuyorlar.
koyuyorlar — yüklem
Onlar raflara neyi koyuyorlar → takas edilecek kitapları (sıfat tamlaması nesne görevinde)
Nereye koyuyorlar → raflara (dolaylı tümleç)
D — Berlin halkı da içlerinden okumak istediklerini alıp yerine kendi kitaplarından birini bırakıyor.
Cümledeki isim tamlamaları: "Berlin halkı" ve "kendi kitapları"
Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği yargının gerçekleştiğini, gerçekleşmekte olduğunu ya da gerçekleşeceğini bildiren cümledir. Cümlenin yüklemi olumludur: bırakıyor.
E — V. cümle özne ve yüklemden oluşan bir isim cümlesidir.
Bu: özne
“Eğitim İçin Sürdürülebilir Gelişme Projesi”nin bir parçası olarak devlet tarafından desteklenen bir kampanyadır: yüklem
Ek eylemin bir görevi de isim soylu sözcük ya da sözcük gruplarının sonuna gelerek onları yüklem görevine getirmektir: (...) kampanya-dır.
Cevap B
(I) Benim için futbol, bir gencin kendisine meslek seçinceye kadar zaman ayırabileceği bir eğlence, bir spor dalı olarak kaldı. (II) Hayatımda futbola çocukluğumdan gençliğe geçiş döneminde yer verdim. (III) Zevk ve istekle oynadım. (IV) Ama tiyatroyu seçtikten sonra futbolu bir an bile düşünmeyi mesleğime ihanet saydım. (V) Bu bakımdan, gereğini zamanında yapıp son vermeyi başardığım için kendimi çok beğenirim.
9. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013 LYS)
A) I. cümle, birleşik yapılıdır.
B) II. cümle, fiil cümlesidir.
C) III. cümle, zarf tümleci ve yüklemden oluşmuştur.
D) IV. cümlede, dolaylı tümleç türemiş bir sözcüktür.
E) V. cümlede, isim-fiil ile zarf-fiil aynı edat grubu içinde yer almıştır.
9 / Çözüm
I. cümlede tek yüklem var ancak cümlede eylemsi olduğu için girişik birleşik cümledir.
II. cümlenin yüklemi bir birleşik eylem olduğu için fiil cümlesidir.
III. cümle, zarf tümleci ve yüklemden oluşmuştur: Zevk ve istekle / oynadım.
IV. cümlede, dolaylı tümleç "mesleğime" sözcüğü ancak "meslek" sözcüğü köktür. Sözcük çekim eklerinden iyelik eki (-im) ile adın durum eklerinden yönelme (-e) eki almış. Yapım eki almadığı için türemiş değil, basit bir sözcüktür.
V. cümlede "gereğini zamanında yapıp son vermeyi başardığım için" bir edat grubudur. Edat gruplarında edat en sonda olur. Edat grupları zarf tümleci olarak kabul edilir. Bu grubun içinde "verme" isim-fiil, "yapıp" da zarf-fiildir.
Cevap D
A — Gül kokusu bana hep çocukluğumu hatırlatır.
Cümlede tek yargı (yüklem) var ve eylemsi yok. Bu nedenle cümle yapıca basit.
Yüklem görevindeki "hatırlat-" eylemi ise geniş zamanla (-ır) çekimlenmiş.
B — Babam Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde tenekeler dolusu gül reçeli getirirdi.
getirirdi → (yüklem)
Kim getirirdi → Babam (özne)
Ne zaman getirirdi → Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde (zarf tümleci) Not: Bu kısmın tamamını tek öge olarak alınmalı çünkü "dönüşünde" sözcüğünde tamlanan eki var. -den eki ise burada tamlayan eki (-in) görevindedir.
Ne getirirdi → tenekeler dolusu gül reçeli (belirtisiz nesne)
C — Yüklem (olurdu) hem bir eylem (ol-) hem de cümlenin sonunda olduğuna göre cümle kurallı bir fiil cümlesidir.
D — IV. cümlede virgülle ayrılmış iki cümle var: 1. Kahvaltı soframız birkaç çeşit gül reçeliyle bezenir, 2. gül reçellerinden hangisinin daha güzel olduğu konusunda sohbetler edilirdi. Görüldüğü gibi iki cümlede olumlu. Olumsuz cümleler; yüklemin bildirdiği yargının gerçekleşmediği, gerçekleşmeyeceği ya da anlatılanın öyle olmadığı anlamını veren cümlelerdir.
E — Sürerlik eylemi "ekalmak, edurmak" ile yapılır. V. cümlede ise sürerlik değil, tezlik eylemi var: canlanıverdi (ivermek)
Cevap E
(I) Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” başlattı. (II) Bu kampanyaya katılmak isteyenler, fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup bunları kaldırımlara yerleştiriyorlar. (III) Raflara, takas edilecek kitapları koyuyorlar. (IV) Berlin halkı da içlerinden okumak istediklerini alıp yerine kendi kitaplarından birini bırakıyor. (V) Bu, “Eğitim İçin Sürdürülebilir Gelişme Projesi”nin bir parçası olarak devlet tarafından desteklenen bir kampanyadır.
8. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013 YGS)
A) I. cümle, içinde belirtisiz nesne olan bir fiil cümlesidir.
B) II. cümle, özne ve yüklemden oluşan kurallı bir cümledir.
C) III. cümle, nesnesi sıfat tamlaması olan birleşik bir cümledir.
D) IV. cümle, içinde isim tamlaması bulunan olumlu bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi ek eylemle çekimlenmiş bir cümledir.
8 / Çözüm
A — (I) Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” başlattı.
başlattı → (başlat- eylemi yüklem görevinde)
başlatan kim → Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif (özne)
Ne başlattı → “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” (belirtisiz nesne)
B — Bu kampanyaya katılmak isteyenler, fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup bunları kaldırımlara yerleştiriyorlar.
yerleştiriyorlar: yüklem
Bu kampanyaya katılmak isteyenler: özne
bunları: nesne
fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup: zarf tümleci
kaldırımlara: dolaylı tümleç
C — Raflara, takas edilecek kitapları koyuyorlar.
koyuyorlar — yüklem
Onlar raflara neyi koyuyorlar → takas edilecek kitapları (sıfat tamlaması nesne görevinde)
Nereye koyuyorlar → raflara (dolaylı tümleç)
D — Berlin halkı da içlerinden okumak istediklerini alıp yerine kendi kitaplarından birini bırakıyor.
Cümledeki isim tamlamaları: "Berlin halkı" ve "kendi kitapları"
Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği yargının gerçekleştiğini, gerçekleşmekte olduğunu ya da gerçekleşeceğini bildiren cümledir. Cümlenin yüklemi olumludur: bırakıyor.
E — V. cümle özne ve yüklemden oluşan bir isim cümlesidir.
Bu: özne
“Eğitim İçin Sürdürülebilir Gelişme Projesi”nin bir parçası olarak devlet tarafından desteklenen bir kampanyadır: yüklem
Ek eylemin bir görevi de isim soylu sözcük ya da sözcük gruplarının sonuna gelerek onları yüklem görevine getirmektir: (...) kampanya-dır.
Cevap B
(I) Benim için futbol, bir gencin kendisine meslek seçinceye kadar zaman ayırabileceği bir eğlence, bir spor dalı olarak kaldı. (II) Hayatımda futbola çocukluğumdan gençliğe geçiş döneminde yer verdim. (III) Zevk ve istekle oynadım. (IV) Ama tiyatroyu seçtikten sonra futbolu bir an bile düşünmeyi mesleğime ihanet saydım. (V) Bu bakımdan, gereğini zamanında yapıp son vermeyi başardığım için kendimi çok beğenirim.
9. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013 LYS)
A) I. cümle, birleşik yapılıdır.
B) II. cümle, fiil cümlesidir.
C) III. cümle, zarf tümleci ve yüklemden oluşmuştur.
D) IV. cümlede, dolaylı tümleç türemiş bir sözcüktür.
E) V. cümlede, isim-fiil ile zarf-fiil aynı edat grubu içinde yer almıştır.
9 / Çözüm
I. cümlede tek yüklem var ancak cümlede eylemsi olduğu için girişik birleşik cümledir.
II. cümlenin yüklemi bir birleşik eylem olduğu için fiil cümlesidir.
III. cümle, zarf tümleci ve yüklemden oluşmuştur: Zevk ve istekle / oynadım.
IV. cümlede, dolaylı tümleç "mesleğime" sözcüğü ancak "meslek" sözcüğü köktür. Sözcük çekim eklerinden iyelik eki (-im) ile adın durum eklerinden yönelme (-e) eki almış. Yapım eki almadığı için türemiş değil, basit bir sözcüktür.
V. cümlede "gereğini zamanında yapıp son vermeyi başardığım için" bir edat grubudur. Edat gruplarında edat en sonda olur. Edat grupları zarf tümleci olarak kabul edilir. Bu grubun içinde "verme" isim-fiil, "yapıp" da zarf-fiildir.
Cevap D
(I) Tiyatro, toplumla birtakım ortak değerlerde birleşmek zorundadır. (II) Yazarın kişisel eğilimleri ile sosyal eğilimler arasında bir uyum varsa tiyatro büyük toplulukların bir ifade vasıtası olur. (III) Orta Çağ Avrupa’sında rastlanan böyle topluluklar günümüzde yoktur. (IV) Tiyatro bazen de toplum içinde sadece belli bir zümrenin görüşlerini, değer yargılarını yansıtır. (V) O zaman da sahneye aktarılan değerler, toplumun bir kesiminin görünümü olur.
10. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2014 YGS)
A) I. cümle özne, belirtisiz nesne ve yüklemden oluşmuştur.
B) II. cümle, şartlı birleşik cümle olup yan cümle temel cümlenin zarf tümlecidir.
C) III. cümle özne, zarf tümleci ve yüklemden oluşan bir isim cümlesidir.
D) IV. cümlede, birden fazla belirtili nesne vardır.
E) V. cümlenin öznesi sıfat tamlamasıdır.
10 / Çözüm
I — Tiyatro, toplumla birtakım ortak değerlerde birleşmek zorundadır.
Cümle, yüklemine göre bir isim cümlesidir ve isim cümlelerinde nesne bulunmaz.
Cümle özne ve yüklemden oluşmaktadır.
toplumla birtakım ortak değerlerde birleşmek zorundadır: yüklem (...-mek + zorunda + ek eylem)
tiyatro: özne
II — Yazarın kişisel eğilimleri ile sosyal eğilimler arasında bir uyum varsa tiyatro büyük toplulukların bir ifade vasıtası olur.
olur (yüklem)
Olan ne — tiyatro (özne)
Tiyatro ne olur — büyük toplulukların bir ifade vasıtası (belirtisiz nesne)
Tiyatro nasıl büyük toplulukların bir ifade vasıtası olur — Yazarın kişisel eğilimleri ile sosyal eğilimler arasında bir uyum varsa (yan cümle / zarf tümleci)
III — Orta Çağ Avrupa’sında rastlanan böyle topluluklar günümüzde yoktur.
yoktur (yüklem)
Ne yoktur — Orta Çağ Avrupa’sında rastlanan böyle topluluklar (özne)
Ne zaman yoktur — günümüzde (zarf tümleci)
IV — Tiyatro bazen de toplum içinde sadece belli bir zümrenin görüşlerini, değer yargılarını yansıtır.
yansıtır (yüklem)
yansıtan ne — Tiyatro (özne)
Neyi yansıtır — toplum içinde sadece belli bir zümrenin görüşlerini / değer yargılarını (virgülle ayrılmış iki nesne)
Ne zaman: bazen (zarf tümleci)
V — O zaman da sahneye aktarılan değerler, toplumun bir kesiminin görünümü olur.
olur (yüklem)
olan ne — sahneye aktarılan değerler (özne / sıfat tamlaması)
Sahneye aktarılan değerler ne olur — toplumun bir kesiminin görünümü (nesne)
Ne zaman olur — O zaman (zarf tümleci)
Cevap A
(I) Tasarladığım hikâye, zihnimde cümleler ve algılar hâlinde dönüp dolaşarak gelişirken her şeyi bir kenara bırakıp masanın başına oturmam için beni zorluyor. (II) Hikâye, bilgisayarda bir cümle hâlinde başlanmış duruyor ve ben, zihnimin bir yanında o hikâyeyi geliştiriyorum. (III) Masamın çekmeceleri, çantamın gözleri hatta ceplerim veya masada karşımda duran pano, küçük kâğıtlara yazılmış notlarla doluyor bu arada. (IV) Defalarca oturuyorum bilgisayarın başına hikâye için, yazdıklarımı defalarca yeniden ele alıyorum. (V) Hikâye bazen tamamlanmak üzereyken çöpe atılıyor bazen de başlangıçta tasarlanandan çok farklı bir içerik ve biçim kazanıyor.
11. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2014 LYS)
A) I. cümle, girişik birleşik bir cümledir.
B) II. cümle, özneleri ortak birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, devrik bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, sıralı bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi şimdiki zamanda çekimlenmiş kurallı bir cümledir.
11 / Çözüm
II. cümle birleşik değil, bağlı bir cümledir.
İlk cümlenin öznesi "hikaye", ikinci cümlenin öznesi ise "ben"
Hikâye, bilgisayarda bir cümle hâlinde başlanmış duruyor ve ben, zihnimin bir yanında o hikâyeyi geliştiriyorum.
Cevap B
Hikâye, bilgisayarda bir cümle hâlinde başlanmış duruyor ve ben, zihnimin bir yanında o hikâyeyi geliştiriyorum.
Cevap B
(I) Burası kitap meraklısı aydınların, üniversite hocalarının ve araştırmayı seven öğrencilerin buluşma yeriydi. (II) Asırlık çınar ağacının gölgesinde kalmış kapalı mekân, elverişsiz havalarda gelip geçenlerin sığınma yeri olurdu. (III) Bazen de kimi ünlüleri burada, çevresindeki küçük toplulukla sohbet ederken görürdük. (IV) Şimdilerde, elinde kitap olanlar veya kitaplardan konuşmak isteyenler bu mekâna uğramıyor artık. (V) Bir zamanlar üzerimize kol kanat geren asırlık çınar ağacı, bizim gibi eski dostlarını yitirmenin huzursuzluğunu yaşıyor.
12. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2014 LYS)
A) I. cümle, özne ve yüklemden oluşmuştur.
B) II. cümlede, birden fazla fiilimsi kullanılmıştır.
C) III. cümlede; belgisiz sıfat, adlaşmış sıfatla tamlama oluşturmuştur.
D) IV. cümle; özneleri farklı, yüklemi ortak, sıralı bir cümledir.
E) V. cümlede; nesne, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.
12 / Çözüm
I. cümle: Burası / kitap meraklısı aydınların, üniversite hocalarının ve araştırmayı seven öğrencilerin buluşma yeriydi. (özne ve yüklem)
II. cümlede birden fazla eylemsi var: Asırlık çınar ağacının gölgesinde kalmış kapalı mekân, elverişsiz havalarda gelip geçenlerin sığınma yeri olurdu.
III. cümlede: Kimi, belgisiz sıfattır, "ünlüleri" sözcüğü de adlaşmış sıfattır (ünlü insanları).
IV. cümle sıralı değil girişik birleşik cümledir: Şimdilerde, / elinde kitap olanlar veya kitaplardan konuşmak isteyenler / bu mekâna / uğramıyor / artık.
uğramıyor (yüklem)
kim uğramıyor → elinde kitap olanlar veya kitaplardan konuşmak isteyenler (özne)
Ne zaman uğramıyor → Şimdilerde / artık (zarf tüm.)
Nereye uğramıyor → bu mekâna (dolaylı tüm.)
V — Bir zamanlar üzerimize kol kanat geren asırlık çınar ağacı, bizim gibi eski dostlarını yitirmenin huzursuzluğunu yaşıyor.
yaşıyor (yüklem)
yaşayan ne → Bir zamanlar üzerimize kol kanat geren asırlık çınar ağacı (özne)
neyi yaşıyor → bizim gibi eski dostlarını yitirmenin huzursuzluğunu (nesne)
Nesne, belirtili isim tamlamasıdır
Cevap D
(I) Mimari, heykel, resim, müzik, edebiyat olmak üzere beş ana daldan oluşan güzel sanatlar, insanın ve insanlık tarihinin inkâr edilmez bir gerçeğidir. (II) Hangi çağa, hangi coğrafyaya, hangi milletin tarihine bakarsanız bakın, sanat hep var olmuş. (III) Belki güzel sanatlardan bazıları öne çıkmış, bazıları nitelikleri yönüyle bugünkünden farklılıklar göstermiş ama sanat hep var olmuştur. (IV) Çünkü sanat, insan ruhunun vazgeçilemez aşklarından biri olan güzelliği esas alan bir insan faaliyetidir. (V) Güzelliğin; insan eli, dili ve sesinde var olan somut hâlidir.
13. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2015 YGS)
A) I. cümlenin yüklemi, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.
B) II. cümlede, soru sıfatı kullanılmıştır.
C) III. cümlede, belgisiz zamir özne görevindedir.
D) IV. cümle, isim cümlesidir.
E) V. cümle, bağımlı sıralı bir cümledir.
Cevap D
(I) Mimari, heykel, resim, müzik, edebiyat olmak üzere beş ana daldan oluşan güzel sanatlar, insanın ve insanlık tarihinin inkâr edilmez bir gerçeğidir. (II) Hangi çağa, hangi coğrafyaya, hangi milletin tarihine bakarsanız bakın, sanat hep var olmuş. (III) Belki güzel sanatlardan bazıları öne çıkmış, bazıları nitelikleri yönüyle bugünkünden farklılıklar göstermiş ama sanat hep var olmuştur. (IV) Çünkü sanat, insan ruhunun vazgeçilemez aşklarından biri olan güzelliği esas alan bir insan faaliyetidir. (V) Güzelliğin; insan eli, dili ve sesinde var olan somut hâlidir.
13. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2015 YGS)
A) I. cümlenin yüklemi, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.
B) II. cümlede, soru sıfatı kullanılmıştır.
C) III. cümlede, belgisiz zamir özne görevindedir.
D) IV. cümle, isim cümlesidir.
E) V. cümle, bağımlı sıralı bir cümledir.
13 / Çözüm
I — Yüklem (isim tamlaması): insanın ve insanlık tarihinin / inkâr edilmez bir gerçeği (dir)
II — Hangi (soru sıfatı) Hangi çağ (sıfat tamlaması)
III — (...) bazıları nitelikleri yönüyle bugünkünden farklılıklar göstermiş (...)
Gösteren ne: Bazıları (belgisiz zamir özne görevinde)
IV — insan ruhunun vazgeçilemez aşklarından biri olan güzelliği esas alan bir insan faaliyetidir. → yüklem (sıfat tamlaması) → isim cümlesi
I — Yüklem (isim tamlaması): insanın ve insanlık tarihinin / inkâr edilmez bir gerçeği (dir)
II — Hangi (soru sıfatı) Hangi çağ (sıfat tamlaması)
III — (...) bazıları nitelikleri yönüyle bugünkünden farklılıklar göstermiş (...)
Gösteren ne: Bazıları (belgisiz zamir özne görevinde)
IV — insan ruhunun vazgeçilemez aşklarından biri olan güzelliği esas alan bir insan faaliyetidir. → yüklem (sıfat tamlaması) → isim cümlesi
V — Cümlenin tamamı yüklemdir ve bu yüklem bir isim tamlamasıdır. Sonuç olarak burada tek cümle var. Sıralı cümle olması için virgül ya da noktalı virgülle ayrılmış birden fazla cümle olmalı.
Cevap E
(I) Çiğdemlerden sonra gök rengindeki elbisesiyle yeni açmış sümbül görünür. (II) Gözleri yaşlı, saçları dağınık ve hâli perişandır. (III) Güzel kokusundan sarhoşa dönen şair, ona bu gönül okşayıcı kokuyu nereden, hangi aktardan aldığını sorar. (IV) Sümbülün verdiği cevap çiğdemin cevabına karşılık gelmektedir. (V) Önceleri ezel bağında henüz açılmadık bir gonca olan ve güzel kokusunu sevgilinin rüzgârından alan sümbül, bu bahar ülkesinden hicran sahiline atılmıştır.
14. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi, yüklemin türü bakımından ötekilerden farklıdır? (2016 YGS)
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
14 / Çözüm
Yüklemin türüne göre cümleler fiil cümlesi ve isim cümlesi olarak ikiye ayrılır.
I,III, IV ve V. cümleler fiil (eylem) cümlesidir.
II. cümle ise bir isim cümlesidir.
Not: IV. cümlede yüklem görevindeki "gelmektedir" sözcüğünde "-mekte" eki şimdiki zaman kip ekinin (-yor) yerine kullanılmıştır. Bu nedenle cümle, fiil cümlesidir.
Cevap E
(I) Çiğdemlerden sonra gök rengindeki elbisesiyle yeni açmış sümbül görünür. (II) Gözleri yaşlı, saçları dağınık ve hâli perişandır. (III) Güzel kokusundan sarhoşa dönen şair, ona bu gönül okşayıcı kokuyu nereden, hangi aktardan aldığını sorar. (IV) Sümbülün verdiği cevap çiğdemin cevabına karşılık gelmektedir. (V) Önceleri ezel bağında henüz açılmadık bir gonca olan ve güzel kokusunu sevgilinin rüzgârından alan sümbül, bu bahar ülkesinden hicran sahiline atılmıştır.
14. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi, yüklemin türü bakımından ötekilerden farklıdır? (2016 YGS)
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.
14 / Çözüm
Yüklemin türüne göre cümleler fiil cümlesi ve isim cümlesi olarak ikiye ayrılır.
I,III, IV ve V. cümleler fiil (eylem) cümlesidir.
II. cümle ise bir isim cümlesidir.
Not: IV. cümlede yüklem görevindeki "gelmektedir" sözcüğünde "-mekte" eki şimdiki zaman kip ekinin (-yor) yerine kullanılmıştır. Bu nedenle cümle, fiil cümlesidir.
Cevap B
15. Aşağıdakilerden hangisi, ögelerinin sıralanışı yönünden “Gözlerimi açtığımda saatim ve bozuk paralarım, baş ucumdaki komodinin üzerinde garip bir ölü doğa resmi gibi duruyordu.” cümlesiyle aynıdır? (2016 LYS)
A) Öğlen, arkadaşım bize gelince çocuklar gibi sevinmiştim.
B) Sabah annemle ben evin yanındaki parkta bir iki saat yürümüştük.
C) Geçenlerde burada da ulaşımı engelleyecek derecede yoğun bir kar yağışı olmuştu.
D) Geçen yıl yağan şiddetli yağmurda dizlerime kadar suya batmıştım.
E) Eve gelirken babam uzun zamandır görmediği bir arkadaşına rastlamıştı.
A) Öğlen, arkadaşım bize gelince çocuklar gibi sevinmiştim.
B) Sabah annemle ben evin yanındaki parkta bir iki saat yürümüştük.
C) Geçenlerde burada da ulaşımı engelleyecek derecede yoğun bir kar yağışı olmuştu.
D) Geçen yıl yağan şiddetli yağmurda dizlerime kadar suya batmıştım.
E) Eve gelirken babam uzun zamandır görmediği bir arkadaşına rastlamıştı.
15 / Çözüm
“Gözlerimi açtığımda / saatim ve bozuk paralarım, / baş ucumdaki komodinin üzerinde / garip bir ölü doğa resmi gibi / duruyordu.”
“Gözlerimi açtığımda / saatim ve bozuk paralarım, / baş ucumdaki komodinin üzerinde / garip bir ölü doğa resmi gibi / duruyordu.”
duruyordu (yüklem)
Duran ne → saatim ve bozuk paralarım (özne)
Saatim ve bozuk paralarım nerede duruyor → baş ucumdaki komodinin üzerinde (dolaylı tümleç)
Nasıl duruyorlar → garip bir ölü doğa resmi gibi (zarf tümleci)
Ne zaman duruyorlar → gözlerimi açtığımda (zarf tümleci)
Cümlenin öge sıralanışı: zarf tüm. / özne / dolaylı tüm. / zarf tüm. / yüklem
↓
Aynı sıralama B'de var:
Sabah / annemle ben / evin yanındaki parkta / bir iki saat / yürümüştük.
Cevap B
(I) Yaz mevsiminin ilk günlerini ormanlarla, dağlarla ve denizle karşılamak için çevirdim rotamı Sinop’a. (II) Şehir merkezine gider gitmez, methini önceden duyduğum yerel pazara uğradım ve kahvaltılıklarımı alıp doğruca limandaki çay bahçesine yöneldim. (III) Balığa giden sandalları ve küçük tekneleri izlemek, Sinop’ta neler olup bittiğini öğrenmek için bu çay bahçeleri en doğru adres. (IV) Yalı Kahvesi’nde denize nazır bir masaya yerleşip müşterilerinin adını, kahvesini yahut çayını nasıl içtiğini bildiği rivayet edilen Mükremin’den bir çay da ben istedim. (V) Sinopluların hiçbir içeceği, soğuk tüketmeyi sevmediğini öğrendim Mükremin’in getirdiği sımsıcak çayı yudumlarken.
16. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi, yükleminin türüne göre diğerlerinden farklıdır? (2024)
A) I B) II C) III D) IV E) V
Cümlenin öge sıralanışı: zarf tüm. / özne / dolaylı tüm. / zarf tüm. / yüklem
↓
Aynı sıralama B'de var:
Sabah / annemle ben / evin yanındaki parkta / bir iki saat / yürümüştük.
Cevap B
(I) Yaz mevsiminin ilk günlerini ormanlarla, dağlarla ve denizle karşılamak için çevirdim rotamı Sinop’a. (II) Şehir merkezine gider gitmez, methini önceden duyduğum yerel pazara uğradım ve kahvaltılıklarımı alıp doğruca limandaki çay bahçesine yöneldim. (III) Balığa giden sandalları ve küçük tekneleri izlemek, Sinop’ta neler olup bittiğini öğrenmek için bu çay bahçeleri en doğru adres. (IV) Yalı Kahvesi’nde denize nazır bir masaya yerleşip müşterilerinin adını, kahvesini yahut çayını nasıl içtiğini bildiği rivayet edilen Mükremin’den bir çay da ben istedim. (V) Sinopluların hiçbir içeceği, soğuk tüketmeyi sevmediğini öğrendim Mükremin’in getirdiği sımsıcak çayı yudumlarken.
16. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi, yükleminin türüne göre diğerlerinden farklıdır? (2024)
A) I B) II C) III D) IV E) V
16 / Çözüm
Yüklemin türüne göre cümleler fiil cümlesi ve isim cümlesi olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
I. cümlenin yüklemi: "çevirdim" → fiil cümlesi
II. cümlenin yüklemi: "yöneldim" → fiil cümlesi
III. cümlenin yüklemi: "en doğru adres" → isim cümlesi
IV. cümlenin yüklemi: "istedim" → fiil cümlesi
V. cümlenin yüklemi: "öğrendim" → fiil cümlesi
Cevap C
Yüklemin türüne göre cümleler fiil cümlesi ve isim cümlesi olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
I. cümlenin yüklemi: "çevirdim" → fiil cümlesi
II. cümlenin yüklemi: "yöneldim" → fiil cümlesi
III. cümlenin yüklemi: "en doğru adres" → isim cümlesi
IV. cümlenin yüklemi: "istedim" → fiil cümlesi
V. cümlenin yüklemi: "öğrendim" → fiil cümlesi
Cevap C
İlgili Sayfalar
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretebilmemiz için hem "Takip Et" butonuna tıklayarak hem de yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.