Enis Batur

Ahmet Enis Batur

• Şair, yazar, eleştirmen, yayıncı. 
• 28 Haziran 1952'de Eskişehir’de doğdu.
• Babası eski Türk Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur'dur.
• Yükseköğrenimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Paris’te tamamladı.
• 1973’te gittiği Paris’te dört yılı aşkın bir süre yaşadıktan sonra Ankara’ya döndü.
• Yurt dışında bulunduğu sanat ortamları onun edebî kişiliğinin şekillenmesinde önemli bir rol oynadı.
• İlk şiir kitapları 1973'te yayımlandı.

• Kültür-sanat dünyasında yayıncı olarak da tanınan sanatçı; Yazı, Oluşum, Gergedan, Şehir ve Argos gibi birçok dergi çıkardı.
• Birçok dergi ve gazetede çeşitli konularda makaleler yayımladı.
• Batur’un Türkçeye çevirdiği şiir, kitap ve yazılar da vardır.
• İstanbul'da yaşayan sanatçı çalışmalarına devam etmektedir.

Önemli Ödülleri

• Şiir ve İdeoloji ile — 1980 TDK Deneme Ödülü
• Perişey ile — 1993 Cemal Süreya Şiir Ödülü
• Opera 1-4004 ile — 1996 Altın Portakal Şiir Ödülü
• İmago Mundi ile —1999 Sibilla Aleramo Şiir Ödülü
• 2002 Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü
• 2007 TÜYAP İstanbul Sanat Fuarı Sanat Eleştirmeni Ödülü
• Neyin Nesisin Sen ile — 2008 Behçet Necatigil Şiir Ödülü
• Göl Yazı ile — 2018 Yunus Nadi Roman Ödülü

Sanat Anlayışı

• 1980 sonrası Türk şiirinin önemli isimlerinden biridir.
• Şiir başta olmak üzere roman, eleştiri, antoloji, gezi, deneme, söyleşi ve ansiklopedi olmak üzere birçok türde iki yüzden fazla eser vermiştir.
• Şiirleri genel olarak Doğu-Batı sentezi veya çatışması üzerine kuruludur.
• Şiirinde imge, çağrışım ve ritim ön plandadır.
• Şiirin anlamdan ziyade "ritme" dayanması gerektiğini düşünür.
• Şiirleri ölçüsüz ve uyak kaygısından uzaktır.
• Ahengi sağlamak için şiirlerinde aliterasyon, asonans ve sözcük tekrarlarına yer verir.
• II.Yeni’nin şiir anlayışı gibi anlamı karartan ve gizleyen bir tavrı vardır.
• Yabancılaşma, yalnızlık, aşk, kadın, yaşam ve ölüm şiirlerinde öne çıkan temalardır.
• Poetik anlayışını "Şiir ve İdeoloji" adlı eser ile "Ars Poetica" adlı şiirinde dile getirmiştir.

Önemli Eserleri

Şiir:

• Eros ve Hgades
• Bir Orta Çağ Yalnızlığı
• Yazılar ve Tuğralar
• Ara-Kitab
• Nil
• Darb ve Mesel – Arka Şiirler
• Perişey (1993 Cemal Süreya Şiir Ödülü)
• İblise Göre İncil
• Kandil
• Sarnıç ("İmago Mundi" adlı ödüllü şiirin bulunduğu kitap)
• Koma Provaları
• Sütte Ne Çok Kan
• Abdal Düşü: Düzyazı Şiirler
• Doğu-Batı Divanı
• Doğu-Batı Divanı 2
• Doğu-Batı Divanı 3
• Gri Divan
• Ağırlaştırıcı Sebepler Divanı
• Koma Provaları
• Taşrada Ölüm Dirim Hazırlıkları
• Opera 1-4004 (1996 Altın Portakal Şiir Ödülü)
• Neyin Nesisin Sen (2008 Behçet Necatigil Şiir Ödülü)
• Ağırlaştırıcı Sebepler Divanı
• Yanık Divan
• Kanat Hareketleri: Lirik Şiirler
• Uç Şiirler
• Papirüs, Mürekkep, Tüy-Seçme Şiirler (Seçki)

Deneme:

• Başkalaşımlar
• Plati-Bir Ada Denemesi
• Mekik
• Mumya Köpek
• Geronimo’nun Ölümü
• Yolcu
• Issız Dönme Dolap
• Kum Saatından Harfler (İçbükeyler Serisi)
• Şehir Meydanında Fıçı Yuvarlamak (İçbükeyler Serisi)
• Merak Cemiyeti Tutanakları (İçbükeyler Serisi)
• Otuz Kuş Birden Olmak
• Söz'lük
• Öteki Prova
• Hepsi
• Sekizinci Günahın Sonrası
• Perec Kullanım Kılavuzu
• Buçuk Üzre, Bir Yazışı
• Cinlerin İstanbulu
• Rakım Sıfır, İmgelem Alıştırmaları

Roman/Anlatı:

• Acı Bilgi: Fugue Sanatı Üzerine Bir Roman Denemesi
• Elma: Örgü Teknikleri Üzerine Bir Roman Denemesi
• Kravat
• Kitap Evi
• Başka Yollar
• Mürekkep Zaman
• Dünün Geleceği Yok
• Bir Varmış Bir Okmuş: Sözümona Düzmece bir Wilhelm Tell Hikâyesi
• Göl Yazı (2018 Yunus Nadi Roman Ödülü)

Gezi ve Şehir Metinleri:

• Paristanbul
• Avrupa Güneşinin Doğduğu Yere Yolculuk
• Beş Kıtada Türk Seyyahları: XX. Yüzyıl Gezi Edebiyatımızdan Seçmeler

Şiirlerinden...

Enis Batur, şiirlerine yapılan olumsuz eleştiriler üzerine görüşlerini ifade etmek için aşağıdaki şiiri kaleme almıştır:

Ars Poetica

Hiçbir şeye benzemediği söylendi şiirlerimin,
Wallace Stevens'a benzediğim, hiç kimseye
Benzemediğim, olsa olsa “II. Yeni'nin devamı'',
“III. Yeni'nin ta kendisi” sayılabileceğim-
“deli saçması bir söz ve işaret yumağı” denildi.
Bütün bunlar bensem, bütün bunlar bendim.
Yaktığım kâğıtlar, fırladığım kürsüler
Ve çekilip dinlediğim kör mağarada
söyleştiğim gölge, örümcek, alter:
Kendimden çekilsem de, gelsem de
kendime fark edilmedi: Ateşin içine
söktüğüm el, gözümü ayırmadığım saat,
insanlarla çarpıştığım seyrek günler
ses ile kelimenin birbiriyle
dikleştikleri yere kilitledi beni.

Gençtim, çok genç -şiiri düzen sanmıştım:
Çileydi gözümde, arınma ve yurttu,
terkedilmiş yüzüm için her an yanımda
yürüyen aynaydı, gecenin kaynağında
gövdemi dalgalayan simsiyah su, sanmıştım.

Yıllar başka bir yol çiziyor tortuya.
Şüphesiz şimdi de sanıyorum: Sehere
duyduğum inanç arkamdaki koyu, hem
delifişek uykudan geliyor belli ki.
Düzen değil şiir, kargaşa değil. İki üç
arası zamanı çelen uçarı bir odak belki.
Belki zaman ender seslerin eşiğinde tuzak,
kıvrılıp yatmış çıngıraklı bir soru,
öd noktasında, hançerede, yerimden
her oynayışımda kuytudan çıkagelen
koşnul bir yumak belki. Bir düzen değil
ama - bekleyiş, zemberek, inatçı, köz,
kaknüs hep.

Kömürden elmasa varmak için
çıktığım yolda elmastan yola çıktığımı
unutmadım: Yangınsa sonunda yazılan,
orada yazacağım an gelmeli de. Birer
kıvılcım olsun harflerim, her kelimemi
yalım dili taşısın - öyle bir ateş ki
içinde içimde tutuşmuş bir karanlıktan
kana kanaya içsin herkes, istedim.

Çıkmış Soru

Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır? (2012) 

A) Türk ve Batı şiirini çok iyi bilen Hilmi Yavuz'un şiirlerini topladığı kitaplar arasında Hüzün ki En Çok Yakışandır Bize, Yolculuk Şiirleri, Akşam Şiirleri’ni sayabiliriz.
B) Resim, şiir, müzik gibi güzel sanatlara karşı özel bir ilgisi olan İsmet Özel’in şiirlerinin ana izleğini; yabancılaşma, başkaldırı, bunaltı ve özgürlük gibi çağımız insanının en temel sorunları oluşturur.
C) Sezai Karakoç'un şiirlerinin sağlam bir metafizik zemini vardır; Leyla ile Mecnun, Mağara ve Işık yayımlanan şiir kitaplarından bazılarıdır.
D) Kemal Özer'in 1965'te yayımlanan Bir Gün Mutlaka adlı şiiri, onun toplumcu gerçekçi yönünü yansıtan bir bildiri niteliği taşır.
E) Şiir kültürü bakımından donanımlı bir şair olan Enis Batur, yalnızca şiir yazmakta kalmamış, aynı zamanda şiir üzerine yazılar da yayımlamıştır.

İlgili Sayfa

👉 1980 Sonrası Türk Şiiri

Yararlanılan Kaynaklar

• Enis Batur Şiiri, Mustafa Okçul
• Bir Edebî Şahsiyet Olarak Enis Batur, Ali Polat
• Enis Batur'un Şiirleri Üzerine Bir İnceleme, Ayşegül Akkayagil
• Enis Batur'un Poetik Evreni: Şiir ve İdeoloji

Cevap D