Tezer Özlü (1942-1986)

Tezer Özlü

• Öykü ve roman yazarı, çevirmen.
• 10 Eylül 1942’de Kütahya Simav’da doğdu.
• Eğitimci olan anne ve babasının memuriyeti nedeniyle çocukluğu Simav, Ödemiş ve Gerede’de geçti.
• Ağabeyi öykü yazarı Demir Özlü, ablası ise yazar-çevirmen Sezer Duru'dur.
• Avusturya Kız Lisesinde okudu.
• Henüz lisedeyken yaptığı Avrupa seyahati yaşamı ve sanat anlayışını önemli ölçüde etkiledi.
• Çeşitli kurumlarda çevirmenlik, Türk-Alman Kültür Merkezinde program danışmanlığı yaptı.
• Manik depresif teşhisiyle uzun süre tedavi gördü.
• İlk öyküsü 1963'te yayımlandı.

• 1981'de sanatçı bursuyla Berlin’e gitti ve Alman radyolarında Türk edebiyatı üzerine bir dizi program hazırladı.
• Almanca kaleme aldığı "Bir İntiharın İzinde" adlı eseriyle 1983 Marburg Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Eserini Türkçeye "Yaşamın Ucuna Yolculuk" adıyla çevirdi.
• 1984'te Zürih'e yerleşti.
• Kansere yakalanan yazar, 18 Şubat 1986'da henüz 43 yaşındayken Zürih'te öldü.
• Birçok eseri ölümünden sonra ablası Sezer Duru ile yakın arkadaşı Ferit Edgü tarafından yayımlandı.

Sanat Anlayışı

• Modernizmi esas alan yazarlardan biridir.
• "Türk edebiyatının gamlı ve lirik prensesi" olarak tanındı.
• Birkaç öyküsü dışında eserleri otobiyografik özellik gösterir. Başka bir deyişle bütün anlatılarında özne, kendisidir.
• Varoluşçuluk akımının edebiyatımızdaki önemli isimlerinden biridir.
• Eserlerine karamsar ve bunalımlı bir hava hakimdir (bunalım edebiyatı).
• Eserleri genel hatlarıyla baskıya başkaldırı, yalnızlık, kaçış isteği, korku, sevgisizlik, umutsuzluk, inançsızlık, intihar ve ölüm izlekleri etrafında şekillenmiştir.
• Cümleleri yalın ve kısadır.
• İncelikli, lirik ve sözünü sakınmayan bir üsluba sahiptir.

Eserleri

• Öykü: Eski Bahçe (1978), Eski Bahçe-Eski Sevgi (1987)
• Roman / Anlatı: Çocukluğun Soğuk Geceleri (1980), Yaşamın Ucuna Yolculuk (1984)
• Günlük / Anlatı: Kalanlar (1990)
• Senaryo: Zaman Dışı Yaşam (1998)
• Deneme: Yeryüzüne Dayanabilmek İçin (2014)
• Mektup: Tezer Özlü’den Leyla Erbil’e Mektuplar (1995), Her Şeyin Sonundayım (Tezer Özlü-Ferit Edgü Mektuplaşmaları 2010)

Eserleri Hakkında...

Çocukluğun Soğuk Geceleri (Roman / Anlatı)

Otobiyografik romandır. Roman, yazarın/anlatıcının çocukluk yıllarından olgunluk dönemine kadar uzanan süreci anlatmaktadır. Romanda yazarın disiplinli bir baba ile şekillenen çocukluk yılları, okuduğu Hristiyan okulunda yaşadığı kültür karmaşası, mutsuz evliliği, bunalım ve depresyonları, tedavi süreçleri gibi birçok ayrıntı yer almaktadır. 65 sayfadan oluşan bu kısa roman ya da anlatıda bilinç akışı, özetleme, geriye dönüş, diyalog, iç monolog gibi teknikler kullanılmıştır.

Yaşamın Ucuna Yolculuk (Roman / Anlatı)

Eserde yazarın/anlatıcının çok sevdiği üç yazarın (Franz Kafka, Italo Svevo ve Cesare Pavese) yaşadığı ve öldüğü topraklarda yaptığı iki haftalık yolculuk anlatılmaktadır. Yazar, Berlin’den Santo Stefano Belbo’ya uzanan yolculuk öncesinde ve sırasında edindiği izlenimleri ölüm, yaşam, hiçlik ve varoluş hakkındaki düşünceleriyle birlikte vermiştir. "Bir İntiharın İzinde" adıyla Almanca yazılan eser, 1983 Marburg Edebiyat Ödülü'nü kazanmış; sonrasında "Yaşamın Ucuna Yolculuk" adıyla yazar tarafından Türkçeye çevrilmiştir.

Kalanlar (Anlatı / Günce)

Eser, Tezer Özlü’nün yazdığı anlatı ve günce parçalarından oluşmaktadır. Birçoğu Almanca olan bu metinler, Sezer Duru tarafından Türkçeye çevrilerek yayımlanmıştır.

İlgili Sayfa

👉 Modernizmi / Postmodernizmi Esas Alan Yazarlar 

Yararlanılan Kaynaklar

• Yazarlar ve Şairler Sözlüğü, Erdal Çakıcıoğlu
• Tezer Özlü'nün Eserlerine Bunalım Edebiyatının Etkisi, Sibel Gümüş
• Tezer Özlü’de Cesare Pavese Etkileri: Yaşamın Ucuna Yolculuk’ta Varoluş Şahika Karaca
• Bir Yol Anlatısı: Yaşamın Ucuna Yolculuk’ta Bakış Açısı ve Anlatıcı Düzlemi, Yusuf Aydoğdu