AYT Edebiyat

• Türk Edebiyatının Dönemleri

• Şair ve Yazarlar

• Edebi Akımlar

• Şiir Bilgisi

• Söz Sanatları

• Eser Özetleri

• Öğretici Metinler

• Halk Edebiyatı Örnek Metinler

• Divan Edebiyatı Örnek Metinler

Satuk Buğra Han Destanı

Karahanlıların ilk Müslüman hakanı Satuk Buğra Han'ın menkıbelerini anlatan destandır.
İslamiyet sonrası doğal Türk destanlarından biridir.

Destan, "Tezkire-i Buğra Han", "Buğra Hanlar Tezkiresi" ya da "Tezkire-i Üveysiye" olarak bilinen ve pek çok yazma nüshası bulunan eserde kayıtlıdır. 

Söz konusu yazmalarda Satuk Buğra Han'ın yanı sıra ondan sonra gelen diğer veliler hakkında da bilgi bulunmaktadır.

Türklerin İslam dinini kabul edişlerini ilahî bir ilhama bağlamaya çalışan destan, İslamiyet öncesi Türk destanlarından aldığı motiflerle zenginleşip kaynaşmıştır.

Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi

Tercüman-ı Ahval

Orijinal Metin...

Mâdem ki bir hey’et-i ictimaiyede yaşayan halk bunca vezaif-i kanuniye ile mükelleftir elbette kalen ve kalemen kendi vatanının menafiine dair beyan-ı efkâr etmeği cümle-i hukuk-ı müktesebesinden addeyler. Eğer şu müddeaya bir sened-i müsbit aranılacak olsa maarif kuvveti ile zihni açılmış olan milel-i mütemeddinenin yalnız politika gazetelerini göstermek kifayet edebilir.

Vurgu ve Tonlama

• Vurgu, bir sözcük ya da sözcük grubunda bir hecenin, cümlede ise bir sözcüğün diğerlerine göre daha kuvvetli söylenmesidir.
• Türkçe, birçok dile göre daha yumuşak ve esnek bir vurgu sistemine sahiptir. Başka bir deyişle Türkçede vurgulu ve vurgusuz söyleyişler arasındaki fark çok belirgin değildir. Bu nedenle de özellikle vurgulu heceyi sezmek ya da sezdirmek zordur.
• Vurgunun konuşmadaki en önemli fonksiyonu konuşmayı tekdüzelikten kurtararak söze duygu ve ahenk katmasıdır.

Yeri Göğü İns ü Cinni Yarattın

Şathiye

1.

Yeri, göğü, ins ü cinni yarattın
Sen ey mimar başı eyvancı mısın
Ayı, günü, çarhı, burcu var ettin
Ey, mekân sahibi rahşancı mısın

Kırklar Dağı'nın Düzü

Ağıt

Kırklar Dağı’nın düzü
Karanlık bastı bizi
Kör olasın zalim Suzan
Ziyaret çarptı bizi

Usanmaz mı Redifli Gazel

Musammat Gazel

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan muradım şem'i yanmaz mı

İsim Tamlamaları Konu Testi 1 Çözümlü

1. Aşağıdakilerin hangisinde isim tamlaması "nesne" görevindedir?
A) Akşam eve dönünce annemi babamın bavulunu açarken gördüm.
B) Mahallemizin ağabeyleri beni bir bebek gibi pencerenin kenarına oturturdu.
C) Yalının önünden düşman taburları mızıka çalarak geçiyordu.
D) Büyük ağabeyim, söylene söylene bahçe kapısının önünü süpürüyordu.
E) Kum kum parlayan tentenin kenarında el kadar bir gölge kımıldıyordu.

1 / Çözüm

A'da isim tamlaması (babamın bavulu) zarf tümleci görevindeki zarf-fiil grubunun içindedir: "babamın bavulunu açarken".

B'de iki isim tamlaması var: "Mahallemizin ağabeyleri" özne, "pencerenin kenarına" ise dolaylı tümleç görevindedir.

C'de iki isim tamlaması var: "Yalının önünden" dolaylı tümleç, "düşman taburları" ise özne görevindedir.

D'de "neyi" sorusuna cevap veren zincirleme isim tamlaması (bahçe kapısının önünü) ise belirtili nesne görevindedir.

E'de isim tamlaması (tentenin kenarında) sıfat-fiil grubuyla birlikte dolaylı tümleç görevindedir: El kadar gölge "nerede" kımıldıyordu: "Kum kum parlayan tentenin kenarında"

Cevap D

İsim Tamlamaları Konu Testi 1

1. Aşağıdakilerin hangisinde isim tamlaması "nesne" görevindedir?
A) Akşam eve dönünce annemi babamın bavulunu açarken gördüm.
B) Mahallemizin ağabeyleri beni bir bebek gibi pencerenin kenarına oturturdu.
C) Yalının önünden düşman taburları mızıka çalarak geçiyordu.
D) Büyük ağabeyim, söylene söylene bahçe kapısının önünü süpürüyordu.
E) Kum kum parlayan tentenin kenarında el kadar bir gölge kımıldıyordu.

Yüce Dağ Başında Yanar Bir Işık

Türkü

Yüce dağ başında yanar bir ışık 
Düşmüşem derdine olmuşum âşık 
Ağ buğday benizli zülfü dolaşık → Bent