26 Şubat 2017 Pazar

Müstezat

  • Müstezat aslen Arapça bir kelime olup, sözlüklerde artırılmış, eklenmiş anlamlarında kullanılmaktadır.
  • Gazelden türeyen bir nazım şekli olarak kabul edilir. Her mısranın sonuna eklenen kısa bir mısra ile yapılır.
  • Sayıları az da olsa rubai, kıt'a ya da kasideye mısra eklenmesiyle yapılan müstezat örnekleri de vardır.
  • Eklenen kısa mısralara ziyade (artık) denir.
  • Kısa mısralar okunmasa bile beytin anlamı bir bütün oluşturur.
  • Çoğunlukla aruzun "mefûlü mefâîlü mefâîlü feûlün" kalıbıyla yazılır ve her mısradan sonra "mefûlü feûlün" kalıbında kısa bir mısra eklenir.
  • Servet-i Fünûn edebiyatında kullanılan serbest müstezat , iki noktada klasik müstezattan ayrılır. 1.Bütün aruz kalıplarıyla yazılabilmesi 2.Uzun ve kısa mısraların bir düzene bağlı kalınmadan kullanılması. 
Müstezat örneği 1 
Ey şûh-ı kerem-pîşe dil-i zâr senindir
Yok minnetin aslâ
V'ey kân-ı güher anda ne kim var senindir
Pinhân u hüveydâ

Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
Baş üzre yerin var
Gül goncasısın gûşe-i destâr senindir
Gel ey gül-i ra‘nâ

Neylersen edüp bir iki gün bâr-ı cefâya
Sabreyle de sonra
Peymâne senin hâne senin yâr senindir
Ey dil tek ü tenhâ

Bir bûse-i can-bahşına ver nakd-i hayâtı
Ger kâ'il olursa
Senden yanadır söz yine bâzâr senindir
Ey âşık-ı şeydâ

Çeşmânı siyeh-mest-i sitem kâküli pür-ham
Ebrûları pür-çîn
Benzer ki bu dildâr-ı cefâkâr senindir
Bî-şüphe Nedîmâ   

Müstezat örneği 2
Âhum dir iseñ heft semâya gider olsun
Olsun begüm olsun
Tek derd-i dilümden size dostlar haber olsun
Olsun begüm olsun
Şevk ile ruhuñ şem‘ine olursa îcâzet
Cânum ile gönlüm
Yanmaklıga pervâne gibi bâl ü per olsun
Olsun begüm olsun
Hicrüñde gice vasluñı rü’yâda görüp de
Baña geleceksin
Sabrum gider elden bu göñül de gider olsun
Olsun begüm olsun
Haddüñde hatuñ hasret ile ey yüzi gülşen
Çün bülbül-i pür-zâr
Feryâd u figânum giceler tâ seher olsun
Olsun begüm olsun
Zamm eyledügi vaslına kesr itme kerem kıl
Feth it dil evini
Tâ fazl-ı Hudâ kalbüñe çün cürm der olsun
Olsun begüm olsun
Renc ile muhabbet yakuban nâr-ı firâka
Hâk oldı bu Mâhfî
Dil teşneyi vasluñ ile sor huşk-ter olsun
Olsun begüm olsun
 İlgili Sayfa

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.