26 Şubat 2017 Pazar

Tuyuğ

  • Tuyuğ da şarkı nazım şekli gibi sadece bizim kullandığımız yerli bir nazım şeklidir. 
  • Çok rağbet görmediği için kuralları net oturmamıştır. Bu nedenledir ki bazı maddelerde "genelde" ifadesi kullanılmıştır.
  • Tek dörtlüktür. 
  • Anonim halk edebiyatındaki maniden yola çıkılarak oluşturulmuştur.
  • Genel olarak “Fâ’ilâtün, fâ’ilâtün, fâ’ilün” kalıbıyla yazılır ki 11'li hece ölçüsüne denktir.
Ey yanağı al ve giydiği al              
Ala gözlüm etme can almağa al
Al ile buseni aldım dostum
Ger peşiman oldun ise yine al
   
 
Açıklama: Şair al kelimesini üç ayrı anlamda kullanarak cinas yapmıştır. ilk mısrada renk, ikinci ve üçüncü mısralarda hile son mısrada ise eylem anlamıyla kullanmıştır.
  • Genelde "aaba" şeklinde kafiyelenir. 
  • Kafiyeleri genelde cinaslı kelimelerden seçilmiş olmakla beraber, cinassız tuyuğlar da yazılmıştır. 
  • Tuyuğlarda mahlas kullanılmaz. 
  • Konu bakımından çeşitlidir. Aşk, şarap, kadın, güzellik gibi bireysel konular yanında din, tasavvuf ve sosyal konularda da önemli bir fikir söylenmeye çalışılır. 
  • 14. yy Azerî şairi Kadı Burhanettin bu türün kurucusu sayılır. 
  • 14.yy Azerî şairi Nesimi ve 15. yüzyıl Çağatay şairi Ali Şir Nevai de bu türde çokça ürün vermişlerdir. 
  • Tuyuğ, sonraki yüzyıllarda, özellikle de klasik dönem sayılan 16.yüzyılda pek tercih edilmemiş ve bu nedenle de kuralları tam oturmamıştır.

Tuyuğ ile Rubai Karşılaştırması
Ortak Yönleri:
  • Tek dörtlükten oluşan divan şiiri nazım şekilleridir.
  • Kafiye düzenleri aynıdır, aaba
  • Her ikisinde de mahlas bulunmaz.
Farkları:
  • Tuyuğ 11'li hece ölçüsüne denk gelen tek aruz kalıbı ile yazılırken rubainin kendine özgü 24 ayrı aruz kalıbı vardır.
  • Tuyuğlar genelde cinaslı söylenirken rubailerde böyle bir durum yoktur.
  • Tuyuğlar her konuda yazılırken rubailerin felsefî yönü ağır basar.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.