10 Mayıs 2017 Çarşamba

Muhammes (Beşlik)

  • Divan şiirinde beşer dizelik bentlerden oluşan manzume. 
  • Muhammes beş sayısını ifâde eden hamse sözcüğünden türemiştir. 
  • Muhammes nazım şeklinde konu bakımından bir sınırlama yoktur. Ancak felsefi düşünceler, tasavvuf, övgü ve aşk en çok işlenen konulardır. 
  • Muhammeslerde bent sayısı genelde 4 - 8 bent arasında değişir. 
  • Kafiye düzeni farklılık gösterse de genelde ilk bent birbiriyle kafiyeli (aaaaa), sonraki bentlerin son dizesi ilk bent ile kafiyelidir. (bbbba, cccca, dddda...)
  • Eğer son bir veya iki dize aynen tekrar ederse bu tür muhammeslere de mütekerrir muhammes denir.

  • Muhammes Örneği

    Gül hazin, sümbül perişan, bağzarın şevki yok
    Derd-nâk olmuş hezâr-ı nağmekârın şevki yok
    Ah eder, inler nesim-i bîkararın şevki yok
    Başka bir haletle çağlar, cûybârın şevki yok
    Geldi amma neyleyim, sensiz baharın şevki yok

    Farkı yoktur giryeden rûy-ı çemende jâlenin
    Hûn-ı hasretle dolar câm-ı safâsı lâlenin
    Meh bile zücretle âğûşunda ağlar hâlenin
    Gönlüme tesîri olmaz âteş-i seyyâlenin
    Geldi amma neyleyim, sensiz baharın şevki yok

    Ruha verdikçe peyâm-ı hasretin her sehâb
    Cana geldikçe temâşâ-yı ufuktan pîç ü tâb
    İhtizaz eyler çemen izhâr eder bin ıztırâb
    Hem tabiat münfail hecrinle hem gönlüm harâb
    Geldi amma neyleyim, sensiz baharın şevki yok

    Recaizade Mahmut Ekrem
Kaynaklar:  
  • İskender Pala, Divan Şiiri Sözlüğü
  • Muhsin Macit, Nedim Divanı

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.