17 Haziran 2017 Cumartesi

Seyrani (19.yy)

  • 19.yüzyıl halk ozanı, âşık.
  • Medrese eğitimi de alan ozan, taşlamaları ile ünlüdür.
  • Asıl adı Mehmet olan Seyrani, 1800’de, Kayseri’de dünyaya gelmiştir. 
  • 1832 yılında İstanbul’a giden Seyrani, İstanbul’un en ünlü medreselerinden biri olan Köprülü Medresesine devam eder.
  • Yedi yıl bu medreseye devam eden Seyrani, değişik konulardaki bilgisini artırmak yanı sıra, hat ve nakkaşlığı da öğrenir. 
  • Sultan Abdülmecid zamanında Seyrani saraya çağrılmış, kırk âşıkla birlikte Abdülmecit’in huzurunda bulunmuştur:
Sultan Abdülmecit’in mutfak ağasına; “Âşıklara sor, ne yerlerse onu hazırla” emri üzerine, kimi âşıklar süt, bal, baklava börek isterler. Sıra Seyrani’ye gelince, “dert yerim” yanıtı işitilir. Sultana saygısızlık yaptı diye öfkelenen aşçıbaşı, durumu padişaha anlatır. Seyrani, huzura çağıran Abdülmecid'e de aynı yanıtı verir ve ekler: “Efendimiz, ben hayatımda hep dert, gam yedim.” diyerek, peşinden de şu dörtlüğü söyler: 
    Hep erenler bir araya geldiler
    Herkes yediğini burda dediler
    Bulamacı bulamıyan gidiler
    Sabah kahvaltısı bal padişahım.
Çökmekte olan bir imparatorluğun içinde bulunduğu durum Seyrani'yi ciddi biçimde etkilemiştir. Saray tarafından himaye edilmesine karşın gördüklerini eleştirmekten kaçınmamıştır:
Gelmez artık şu dünyanın iyisi
Vezir olmuş has ahırın seyisi
İtin emmisidir kurdun dayısı
Sürüyü güdecek çoban kalmadı
  • Bu taşlamalar bir süre sonra karşılığını bulur ve Seyrani İstanbul'dan ayrılmak zorunda kalarak 1839’da Halep’e kaçar. Halep'te kısa bir müddet kaldıktan sonra, Bağdat'a (1840) geçer. Bir süre burada eğlendikten sonra, 1843 yılında memleketi Develi’ye döner ve ömrünü burada tamamlar.

  • Seyrani'nin hiciv (taşlama) şairi olmasının yanında, kuvvetli bir hikmet şairidir:
Anandan atandan beddua alma
Anların rızası yolundan kalma
Tuz ekmek bilmezin kılıcın çalma
Sakın emanete etme hıyanet
  • Sosyal ve siyasi olayları şiirlerinde hakimane (bilgece) bir biçimde ifade eden Seyrani, düşüncelerini nasihat ifade eden ayet, hadis ya da atasözü ve deyimler (irsal-i mesel) ile destekler:
Dünyadan ahrete gidip gelmemek
Olmasa iktiza eder ölmemek
Balık baştan kokar bunu bilmemek
Seyrani gafilin ahmaklığından
  • Daha çok hece ölçüsü olmak üzere aruz ile de şiirler söylemiştir.
  • 650'yi aşkın şiiri bulunan Seyrani bunların beş yüz kadarı hece, geriye kalanı ise aruz veznindedir.
Yararlanılan Kaynaklar
  • Hem Deli Hem Veli Sözü Kılıçtan Keskince Seyranî, Metin Turan
  • Hikmet ve Hiciv Şairi Olarak Seyranî, Suat Umugan.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.