12 Mayıs 2019 Pazar

Turgut Özakman (1930 - 2013)

Turgut Özakman
  • Oyun, roman ve senaryo yazarı, araştırmacı.
  • 1930'da Ankara'da doğdu.
  • Lise öğrencisi iken yazdığı Masum Katiller (1946) adlı oyunu Ankara Halkevinde oynandı.
  • Hisar dergisinde öyküleri yayımlandı.
  • Pembe Evin Kaderi adlı oyunu Devlet Tiyatrosunda sahneye kondu (1951).
  • 1951'de Ankara Hukuk Fakültesinden mezun oldu.
  • Bir süre avukatlık yaptıktan sonra Almanya'ya gitti. Köln'de Tiyatro Bilgileri Enstitüsünde okudu (1955-1956).
  • Yurda döndükten sonra Devlet Tiyatrosu, Ankara Radyosu ve TRT'de çalıştı. 
  • Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Enstitüsü başta olmak üzere çeşitli okullarda dersler verdi.
  • Devlet Tiyatroları Genel Müdürü oldu (1983 -1987).
  • Turgut Özakman, 28 Eylül 2013'te Ankara'da öldü.
Edebi Kişiliği ve Önemli Eserleri
  • Son dönemde geniş kesimlerce Şu Çılgın Türkler adlı romanın yazarı olarak bilinse de 1950 sonrası edebiyatımızın en önemli oyun yazarlarından biridir. 
  • 1993 yılına kadar daha çok oyun ve senaryo yazan Özakman, bu tarihten sonra belgesel roman diyebileceğimiz bir türe yönelmiştir.
  • Oyunlarında öne çıkan en belirgin unsur mizahtır. Mizah yazar için dikkat çekmek istediği sorunu ortaya koymanın en etkili yoludur. 
  • Oyun yazarlığının ilk döneminde Osmanlı'dan bu yana değişen toplumsal değerler altında bireyin yaşadığı çatışmalara yoğunlaştı.
  • İlk dönem eserlerini benzetmeci tiyatro anlayışı ile yazmıştır. Bu dönem eserlerinden Kanaviçe ve Ocak adlı oyunları öne çıkmaktadır.
  • 1960'da sahnelenen Kanaviçe, eski bir konakta, kendi gençlik dönemlerinin ve soylu ailelerinin yaşam biçimine ve ahlak kurallarına sıkı sıkıya bağlı, çağ dışı bir yaşam süren annesine ve iki teyzesine başkaldıran genç kızının öyküsüdür.
  • 1962'de sahnelenen Ocak adlı oyunda ise ekonomik sıkıntıların aile bireyleri arasındaki ilişkileri nasıl etkilediği ve çatışmalara yol açtığını anlatan bir aile dramıdır. 
  • 1967'de sahnelenen Sarıpınar 1914'le Özakman, benzetmeci anlayıştan uzaklaşarak göstermeci anlatıma geçiş yapar. Reşat Nuri Güntekin'in Değirmen adlı romanının uyarlaması olan eser,1914 yılında Osmanlı Devleti'nin ihmal edilmiş ve bakımsız yüzlerce kazasından biri olan Sarıpınar'da geçmektedir. Oyunda, Sarıpınar'da deprem olduğuna dair yalan bir haberin ilk önce İstanbul'da sonra da Avrupa basınında duyulmasıyla gelişen olaylar mizahi bir dille anlatılmaktadır. 
  • Bu dönem eserlerinin önemli özelliklerinden biri de yazarın oyunlarında anlatıcı kullanmaya başlamasıdır.
  • Bu dönemin öne çıkan diğer oyunları ise Fehim Paşa Konağı (1979) ile Resimli Osmanlı Tarihi'dir (1982).
  • 1983'te sahnelenen Ah Şu Gençler, skeçlerden oluşan bir oyundur. Oyun, birinci perdesinde büyüklerin, ikinci perdesinde ise gençlerin eleştirisine yönelerek sorunların çözümünde her iki tarafı da diyaloğa davet eder.
  • 1985'te seyirci karşısına çıkan Töre, adlı oyunu yazarın ifadesiyle kadını yüceltmek, kan davasını aşağılamak için yazılmış bir oyundur.
  • 1989'da Kurtuluş Savaşı'nı konu alan Kurtuluş adlı televizyon dizisinin senaryosunu yazar. Altı bölüm halinde çekilen ve TRT'de yayımlanan dizi büyük beğeni toplayacaktır. 
  • Kurtuluş adlı yapımın devamı olarak yazdığı Cumhuriyet, 28 Ekim 1998 sinemalarda gösterime girmiş, sonradan TRT'de dizi olarak oynatılmıştır.
  • Yazarın ilk romanı Korkma İnsancık Korkma 1993'te yayımlandı. Bu yapıtla oyunda romana geçen sanatçı 60'lı yaşlarından sonra romancı ve tarihçi kimliği ile tanınmaya başlayacaktır.
  • 1994 yılından başlayarak Atatürk ve Kurtuluş Savaşı konulu çalışmalara ağırlık vermiştir. 
  • Yazarın 2005'te yayımlanan Şu Çılgın Türkler adlı belgesel romanı ise edebiyatımızın en çok satan romanlarından biri olmuştur. 
Tüm Eserleri
Oyunları
  • Masum Katiller
  • Pembe Evin Kaderi
  • Ocak
  • Töre
  • Fehim Paşa Konağı
  • Resimli Osmanlı Tarihi
  • Bir Şehnaz Oyun
  • Güneşte On Kişi
  • Tufan
  • Duvarların Ötesi
  • Paramparça
  • Komşularımız
  • Babamla Birlikte
  • Delioğlan - Bir Türk Masalı
  • Diğer Oyunları
  • Kısa Oyunları: Hastane, Karagöz'ün Dönüşü, Kardeş Payı, Darılmaca Yok, Berberde
  • Çocuk Oyunu: Ak Masal Kara Masal
  • Gençlik Oyunları: Ah Şu Gençler, Ben Mimar Sinan, Ulusal Kolej Disiplin Kurulu
  • Kabare: Deliler
  • Müzikli Oyun: Bulvar
  • Dramatik Anlatı: Üç Destan
Romanları
  • Korkma İnsancık Korkma
  • Romantika
  • 19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da
  • Şu Çılgın Türkler
  • Diriliş-Çanakkale 1915
  • Cumhuriyet
Diğer Eserleri
  • Senaryo: Duvarların Ötesi (Vedat Türkali ve Orhan Elmas ile ortak), Gurbet Kuşları (Orhan Kemal ve Halit Refiğ ile ortak), Keloğlan (Suavi Sualp ile ortak), Keloğlan Aramızda, Tuzsuz Deli Bekir, Mevlana (Ergin Orbey'le ortak), Keloğlan'la Cankız, Yatık Emine (Ömer Kavur'la ortak), Keloğlan İz Peşinde, Turhanoğlu, Kanije Kalesi, Son Akın, Rıza Beyler, Kurtuluş, Cumhuriyet, Dersimiz: Atatürk.
  • Araştırma-İnceleme: Dr. Rıza Nur Dosyası, Vahidettin-Mustafa Kemal ve Milli Mücadele, Atatürk Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Kronolojisi, Mustafa Filmi Hakkında
İlgili Sayfalar 
Yararlanılan Kaynaklar
  • Turgut Özakman'ın Oyun Yazarlığı, Murat Çağlar
  • Turgut Özakman'ın Oyun Yazarlığının İkinci Dönemi, Ayşegül Yüksel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.