Zanaat - Sanat Ayrımı

Zanaatkâr

• Zanaat, günlük hayatta ihtiyaç duyulan ürünlerin el emeğiyle üretildiği iştir.
• Bir zanaatla uğraşan ya da bir zanaatı meslek edinen kişilere ise zanaatçı ya da zanaatkâr denir.
• Sanat ise duygu, düşünce ve hayallerin çizgi, renk, biçim, ses, söz ve ritim gibi unsurlarla orijinal ve etkileyici bir şekilde ifade edilmesidir.

• 18. yüzyıldan önce "sanat" ve "zanaat" kavramları birbirlerinin yerine kullanılabilen özdeş sözcüklerdir. Hatta sanat, bir meslek olarak görülmekte ve meslek örgütlenmeleri içinde gösterilmektedir.
• Zaman içinde özellikle güzel sanatlar kavramının gelişmesiyle sanat ve zanaat arasındaki anlam farkı netleşmiştir.

Zanaatın Özellikleri

• Nitelikli emeğe dayanır. 
• Deneyim, beceri ve ustalık gerektirir.
• Çıraklık, kalfalık, ustalık süreçlerini içerir.
• Usta-çırak ilişkisi içinde verilen eğitimle kuşaktan kuşağa aktarılır.
• Zanaat, üretimin yanı sıra tamir ve bakım gibi hizmetleri de kapsar.
• Zanaatkârın asıl amacı, ihtiyaca cevap verebilmektir. Başka bir deyişle zanaatta fayda ön plandadır.
• Zanaatkâr, ilgili ürünü -standardı koruyarak- birçok kez üretir.
• Sanayileşmeyle birçok zanaat ortadan kalkarak yerini endüstriyel / seri üretime bırakmıştır.
• Her biri uzun bir tarihe ve geleneğe dayanan zanaatlardan bazıları şunlardır: marangozluk, kuyumculuk (değerli metallerden süs eşyası yapımı), ayakkabıcılık, terzilik, kalaycılık, taş ustalığı, bakırcılık...
• Zanaatta kullanılan temel malzemeler; taş, toprak, çeşitli metaller, cam, deri, ahşap gibi maddi unsurlardır.

Zanaat / Sanat Farkı

• Sanat eserleri özgün ve biriciktir. Zanaat eserleri ise birden fazla olup gelen talebe göre tekrar tekrar üretilebilmektedir.
• Sanatta yaratıcılık öne çıkarken zanaatta eğitim ve ustalık önemlidir.
• Sanat eserinin temel amacı güzellik ve estetiktir. Zanaatta ise fayda ve maddi kazanç ön plandadır.

Zanaat ile Sanat Arasındaki Ortak Noktalar

• Zanaat ile sanat arasındaki en önemli benzerlik her ikisinin de beceriye ve el emeğine dayanmasıdır.
• Bunun yanı sıra her iki iş de bir tasarıma dayanmaktadır.

İlgili Sayfa

👉 AYT Edebiyat

Yararlanılan Kaynaklar

• Sanat-Zanaat İlişkisi ile “Misafirler: Sanatçılar ve Zanaatkârlar” Sergisi Üzerine Bir İnceleme 
• Türkiye’de Güncel Sanat ve Zanaat İlişkisi Üzerine Bir Araştırma, Özlem Madenoğlu