Anonim Halk Edebiyatı Konu Testi 1

Manisa'nın güneyindeki Sipil Dağı yöresinde vaktiyle birbirinden güzel üç kızı olan bir anne yaşarmış. Bir gün, üç kardeş dolaşıp eğlenmek için kırlara çıkar. Bir ağacın altında otururlarken bir yılan tarafından sokulurlar ve ölürler. Anne bu acıya dayanamaz, Allah da onun acı çekmesini dilemez ve onu kızlarıyla beraber taş kestirir. Yılın belli günlerinde bu taş ağlarmış.
1. İçerik özellikleri dikkate alındığında bu parçanın aşağıdaki türlerin hangisinden alındığı söylenebilir?
A) Masal
B) Efsane
C) Menkıbe
D) Fıkra
E) Halk hikâyesi

Kum birikmiş derede
Vefasız yâr nerede
Geçersin belki dedim
Bekledim pencerede
2. Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Düz mani örneğidir.
B) 7'li hece ölçüsü ile söylenmiştir.
C) İlk dize hazırlık olup asıl anlatılmak istenen son üç dizede verilmiştir.
D) "aaba" şeklinde uyaklanmıştır.
E) Kişileştirme sanatına başvurulmuştur.

"Hikâye etme, anlatı" anlamında kullanılan (I) tahkiye, sözlü edebiyat geleneğinden Tanzimat dönemine kadar, Türk edebiyatının her aşamasında çeşitli edebi türlerle kendini gösterir. Bu tür eserler; sözlü edebiyatta (II) destan, (III) masal, (IV) halk hikâyesi gibi türlerle divan edebiyatında ise (V) terkibibent ile varlığını sürdürerek Türk edebiyatının her döneminde başat edebi türler arasındaki yerini korur. Farklı biçim ve biçem unsurlarına sahip bu ürünlerin ortak noktaları ise "olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân" eksenli yapı taşlarıyla oluşturulmasıdır.
3. Parçadaki numaralanmış yerlerden hangisi bilgi yanlışlığına neden olmuştur?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

4. Aşağıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen kavramla ilgili değildir?
A) Türkülerde her bentte sonra tekrarlanan dize ya da dizeler (kavuştak)
B) Düz maninin sonuna aynı kafiyede iki dize daha eklenerek söylenen maniler (artık mani)
C) Din büyüklerinin yaşamları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili hikâye (gazavatname)
D) Karagöz'ün, tek tarafından tutturulan ve düştüğünde arkaya doğru açılan şapkası (ışkırlak)
E) Orta oyununda oyunun oynandığı alan (palanga)

5. Aşağıdakilerden hangisi halk hikâyeleri için söylenemez?
A) Destan söyleme geleneğinin devamıdır.
B) Nazım-nesir karışık bir yapıya sahiptir.
C) Masala göre olağanüstülükler sınırlıdır.
D) Konuları evrenin ve insanın yaradılışına dairdir.
E) Ortaya çıktığı dönemin zihniyetini yansıtır.

6. Aşağıdakilerden hangisi masal türü için söylenemez?
A) Tamamen hayal ürünüdür.
B) Olayların geçtiği zaman ve mekân belirsizdir.
C) Yoğun bir anlatıma sahip kısa anlatılardır.
D) Gerçekte var olmayan tabiatüstü varlıklara da yer verilir.
E) Dinî ve millî duygular ön plandadır.

7. Aşağıdakilerden hangisi sözlü edebiyat örneği değildir?
A) Türkü
B) Bilmece
C) Semai
D) Masal
E) Ninni

→ Türk halk edebiyatında daha çok sözlü geleneğin malı olan latife, nükte türünde kısa hikâyelere verilen ad.
→ Savaş ve kahramanlık hikâyelerinin anlatıldığı mensur, manzum ya da manzum-mensur eser.
→ Bir şeyin niteliklerini üstü kapalı söyleyerek onun ne olduğunu dinleyene ya da okuyana bırakan, genellikle manzum sözlü edebiyat ürünü.
→ Çocukları uyutmak için belli bir ezgiyle söylenen anonim halk edebiyatı ürünü
8. Aşağıdakilerden hangisi yukarıda tanımı verilen türlerden biri değildir?
A) Ninni
B) Fıkra
C) Cenkname
D) Menkıbe
E) Bilmece

9. Aşağıdakilerin hangisi Karagöz oyununun özelliklerinden biri değildir?
A) Yazılı metne dayanma
B) Müzikten yararlanma
C) Toplumsal ve siyasal yergi içerme
D) Yanlış anlaşılmalara ve söz oyunlarına dayanma
E) Değişik ağız ve ses taklitlerine dayanma

Gölge oyunu — adı verilen kamıştan yapılmış düdüğün eşliğinde — denilen tasvirin (ev, bitki vs.) perdeden yavaş yavaş yukarı çekilmesiyle başlar. Bundan sonra — perdeye semai okuyarak gelir. Sonrasında “Off… Hay hak” diyerek perde gazelini okur ve — perdeye çağırır.
10. Parçada bırakılan boşluklara aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) nareke, göstermelik, Hacivat, Karagöz'ü
B) Işkırlak, göstermelik, Karagöz, Hacivat'ı
C) yardak, nareke, Hacivat, Karagöz'ü
D) nareke, yardak, Pişekâr, Kavuklu'yu
E) göstermelik, ışkırlak, Kavuklu, Pişekâr'ı

İslam öncesi Türk kültüründe yapılan — törenlerinin bir parçası olarak icra edilen —, zamanla bu törenlerden ayrı olarak müstakil metinler hâlinde de söylenmeye başlamıştır. Bu metinlerin çeşitli üslup özellikleri, İslam sonrası halk edebiyatında —, klasik Türk edebiyatında ise — türündeki eserlerle etkisini devam ettirmiştir.
11. Parçada bırakılan boşluklara aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) sığır, sagu, ağıt, terkibibent
B) yuğ, sagu, ağıt, mersiye
C) yuğ, koşuk, türkü, mersiye
D) sığır, sav, koçaklama, terkibibent
E) yuğ, sav, türkü, mersiye

Pişekâr: Neden bu derece evhama kapıldınız?
Kavuklu: Sen deli misin be adam? Biz ne hamama kapandık, ne de o tarafa uğramadık bile. Ne hamamı sayıklıyorsun sen?
Pişekâr: Arz edemedim. "Hamam" değil de "Neden o derece ürktünüz?" dedim. Kavuklu: Ulan, ben hayvan mıyım?
Pişekâr: Aman efendim, estağfurullah! Öyle demedim. "O ani havf neden icap etti?" dedim.
Kavuklu: Hav hav hav!
Pişekâr: Efendim ne hırlıyorsunuz?
Kavuklu: Seni taklit ediyorum. Allah rahmet eylesin, sahibin seni güzel yetiştirmiş.
12. İçerik özellikleri dikkate alındığında bu parça, orta oyununun hangi bölümünden alınmış olabilir?
A) Tekerleme
B) Muhavere
C) Fasıl
D) Bitiş
E) Giriş

13. Aşağıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen kavramla ilgili değildir?
A) Küçük bir seyirci topluluğuna taklit yeteneğini kullanarak bir hikâye anlatan kişi (meddah)
B) Birinci dizesi yedi heceden az, anlamlı ya da anlamsız bir sözcük grubu olan mani (yedekli mani)
C) Düğünlerde, bayramlarda ya da yılın belirli günlerinde köylüler tarafından ortaya konan oyunlar (köy seyirlik oyunları)
D) Tanzimat sonrasında özellikle orta oyunu ile Batılı anlamdaki tiyatronun kaynaşmasından oluşan bir tür (tuluat)
E) Sevilen birinin ölümü, savaşlar, toprak kayıpları, afetler, göçler ve kıtlık gibi toplumsal felaketler dolayısıyla duyulan kederin manzum ifadesi (ağıt)

Masal genellikle — denilen uzun bir tekerleme ile başlar. Olağanüstü benzetme ve ögelerle masala hazırlık aşamasını oluşturan bu bölüm, masalda anlatılan olaydan bağımsız olup sözcük oyunlarından meydana gelir. 
14. Parçada bırakılan boşluklara aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) Dilek
B) Düğüm
C) Döşeme
D) Çözüm
E) Serim

I. Ben yârimin kıymetin
II. Çamura düştü sildim
III. Elmayı bütün dildim
IV. Gittikten sonra bildim
15. Mâni nazım şeklinin biçim ve içerik özellikleri dikkate alınarak bir mâni oluşturulmak istense bu dizelerin sıralaması aşağıdakilerin hangisi olur?
A) I - II - IV - III
B) I - III - II - IV
C) III - I - IV - II
D) III - II - I - IV
E) IV - II - I - III

16. Aşağıdakilerden hangisi Hacivat tipinin özelliklerinden biri değildir?
A) Oyunda perdeye çıkan ilk tip odur.
B) Karagöz ile hemen her konuda zıt fikirlere sahiptir.
C) Tasvirinde yeşil renk hakimdir.
D) Konuşmalarında özentili ve süslü bir dil kullanır.
E) Orta oyunundaki Kavuklu tipini hatırlatır.

(I) Dede Korkut Hikâyeleri, destansı hikâyelerden oluşan bir mecmuadır. (II) Hikâyelerde olaylar Doğu Anadolu, Kafkaslar ve Azerbaycan coğrafyasında geçer. (III) Metinlerde olayların anlatıldığı bölümler nesir, karşılıklı konuşmaların büyük bir bölümü ise nazımla aktarılır. (IV) Hikâyeler, destan geleneğinden halk hikâyesine geçişin ilk örneği sayılmaktadır. (V) Kimi kaynaklarda Korkut Ata olarak da anılan ve hikâyelere adını veren Dede Korkut ise tüm hikâyelerin asıl kahramanıdır.
17. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde verilen bilgi yanlıştır?
A) I.   B) II.   C) III.   D) IV.   E) V.

18. Divan şiirindeki muamma ve lugaz ile benzerlik gösteren sözlü edebiyat ürünü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bilmece
B) Deyiş
C) Tekerleme
D) Efsane
E) Ninni

👉 Bu testi pdf olarak indirebilirsiniz.

İlgili Sayfalar

👉 Anonim Halk Edebiyatı

👉 Halk Edebiyatı Çıkmış Sorular

Cevaplar

1.B  2.E  3.E  4.C  5.D  6.E  7.C  8.D  9.A  10.A  11.B  12.B  13.B  14.C  15.D  16.E  17.E  18.A