Kırklar Dağı'nın Düzü

Ağıt

Kırklar Dağı’nın düzü
Karanlık bastı bizi
Kör olasın zalim Suzan
Ziyaret çarptı bizi

Köprü altı kapkara
Anne gel beni ara
Saçlarıma kumlar doldu
Tarak getir de tara

Gazi Köşkü serindir
Dicle suyu derindir
Ağlama sen garip anam
Kadir Mevla'm kerimdir

Yöre: Diyarbakır
Kaynak Kişi: Hafız Celal Sevimli
Derleyen: Bedri Ayseli

Sözcükler

ziyaret: ziyaret yeri
düz: ova

Kırklar Ziyareti Efsanesi

Kırklar Dağı; Dicle Nehri kıyısında, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan tarihî bir tepedir. Efsaneye göre zamanın birinde kırk evliya bu dağdaki bir mağaraya sığınmıştır. Hâlen insanların arasında yaşadığına inanılan bu kırk evliya, her perşembe günü güvercine dönüşüp mağarada bir araya gelmektedir. Yine efsaneye göre mağarada ateş yakıp sabaha kadar ibadet eden evliyalar cuma namazını kılıp dağılırlarmış. Halk bugün de o mağaradaki sudan içip adak adamaktadır.

Türküye Dair Efsane

Çocuk sahibi olamayan zengin bir Süryani aile, Kırklar Ziyareti'ne gidip dilekte bulunur. Süryani ailenin dileği gerçekleşir ve Suzi (Suzan) adını koydukları kızları doğar. Annesi de her doğum gününde Suzi’yi süsleyip Kırklar Dağı’na götürür ve onun için adadığı kurbanı kestirirmiş. Büyüyüp serpilen, güzel bir genç kız olan Suzi ile Müslüman komşularının oğlu Adil birbirlerine âşık olur. Bir doğum gününde, annesi Suzi'yi evdeki hizmetçilerle yine Kırklar Ziyareti'ne gönderir. Adil de onu takip eder. Hizmetçiler kurban kesme telaşındayken Suzi ve Adil, dağın arkasında bir araya gelirler. Kırklar Ziyareti ise bu birlikteliği affetmez ve Suzi’yi çarpar. Bu çarpmanın etkisiyle Suzi, On Gözlü Köprü’den kendisini Dicle’ye bırakır ve boğularak can verir. Adil ise aklını yitirir.

Farklı Bir Varyant

Kırklar Dağı'nın düzü
Karanlık sardı düzü
Ben öleydim Suzan Suzi
Ziyaret çarptı bizi

Köprü altı kapkara
Ana gel beni ara
Saçlarım kumlara batmış
Tarak getir de tara

Köprünün orta gözü
Sular apardı düzü
Ben öleydim Suzan Suzi
Dicle ayırdı bizi

İlgili Sayfa

👉 Halk Edebiyatı Örnek Metinler

Yararlanılan Kaynaklar

Türkülerin Dünyasında Mekânsal Yaratımlar Bağlamında Irmaklar ve Kadınlar, Yasemin Yavuz
Trajedya Mitinin kahramanı Suzan / Suzi, Fevziye Alsaç