13 Mayıs 2017 Cumartesi

Teşbih (Benzetme)

  • Aralarında ortak bir özellik bulunan iki şeyden birini diğerine benzetmektir. 
  • Teşbihte dört unsur vardır. Bunlardan ikisi temel öge iken diğer ikisi yardımcı ögelerdir: 
  • Temel Ögeler: Benzeyen - Kendisine Benzetilen; 
  • Yardımcı Ögeler: Benzetme Yönü - Benzetme Edatı 
Benzetme sadece temel ögeler ile yapılmışsa buna teşbihibeliğ (güzel benzetme) denir:
Gül tenli, kor dudaklı, kömür gözlü, sürmeli...
Şeytan diyor ki, sarmalı, yüz kere öpmeli...
Açıklaması: Bu örnekte ten, dudak ve göz benzeyen; gül, kor, ve kömür de kendisine benzetilendir. Sonuç olarak sevgilinin teni güle, dudağı kora, gözleri de kömüre benzetilmiştir. 
Tüm ögelerin kullanıldığı benzetmeye ise tam benzetme denir:
Tam Benzetme Örneği:
Ah bu türküler türkülerimiz
Ana sütü gibi candan
Ana sütü gibi temiz
Benzeyen: türküler
Kendisine Benzetilen: ana sütü
Benzetme Yönü: candan ve temiz olması
Benzetme Edatı: gibi
 
Örnekler
  • Rabbim, Rabbim bu işin bildim neymiş Türkçesi 
  • Senin aşkın ateştir, ateşin gül bahçesi

    Açıklaması: Şair bu iki mısrada Rabb'ine karşı duyduğu aşkı önce ateşe, sonra da bu ateşi gül bahçesine benzetmektedir. Her iki benzetme de teşbihin sadece iki temel ögesi ile yapıldığı için buradaki teşbihler "teşbihibeliğ"dir.

  • Geniş, siyah gölgesi hayatımı kaplayan 
  • Tepemde kanat germiş bir kartaldır yalnızlık
Açıklaması: Bu dizelerde soyut bir kavram olan “yalnızlık”, kartala benzetilerek somutlaştırılmıştır.
  • Ben ki yaralıyım, ben ki haytayım 
  • Bakkallara düşmüş okul defterleri gibiyim.
Açıklaması: Şair, kendisini bakkaldaki okul defterine benzetmiş. Bakkalın okul defterini alacak verecek defteri olarak kullanması şiiri duygusal ve çağrışımı yüksek bir zemine oturtmuş.
  • Yârin dudağından getirilmiş 
  • Bir katre alevdir bu karanfil
Açıklaması: Şair, "karanfil"i yârin dudağından getirilmiş bir katre (damla) aleve benzetmektedir. benzetme yönü ve edatının kullanılmadığı bu benzetme de bir teşbihibeliğ örneğidir.
  • “En değerli giysiniz, cildiniz" (krem reklamı)
Açıklaması: Reklamda vurgulanan cilt, giysiye benzetilmiştir. Benzeyen cilt, kendisine benzetilen giysidir. Benzetme edatı ile benzetme yönü söylenmediği için bu örnekte teşbihibeliğ yani güzel benzetme yapılmıştır.
  • Calgonit, pırlanta kadar mükemmel” (deterjan reklamı)
Açıklaması: Deterjanın parlatıcı özelliğine vurgu yapmak amacıyla deterjan pırlantaya benzetilmiştir. Bu reklamda “Calgonit” benzeyen, “pırlanta” kendisine benzetilen, benzetme edatı “kadar”, benzetme yönü ise “mükemmel”dir. Benzetmede teşbihin dört ögesi belirtildiği için tam benzetme yapılmıştır.
  • Bir siyah kadındır kaldırımlarda gece
Açıklaması: Bu benzetmede gece siyahlar giyinen bir kadına benzetilmiştir. Örnekte dört unsurdan sadece benzetme edatı kullanılmamış.
  • Bir masal meyvesi gibi paylaştık
  • Mehtabı kızarmış dal uçlarından
Açıklaması: Mehtap dizelerde bir masal meyvesine benzetilmiş. Mehtap benzeyen, masal meyvesi kendisine benzetilendir.
  • İnsanın sevdası on beşinde
  • Horoz şekerlerine güneşlere benzer
Açıklaması: Sevda, horoz şekerine ve güneşe benzetilmiş.
İlgili Sayfalar 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.