25 Mart 2018 Pazar

Refik Halit Karay (1888 - 1965)

Refik Halit Karay
  • Gazeteci, millî edebiyat hikâye, roman ve mizah yazarı.
  • 15 Mart 1888'de İstanbul'da doğdu. 
  • Maliye Başveznedarı Mehmet Halit Bey'in oğludur. 
  • Galatasaray Lisesinden sonra Hukuk Fakültesine geçti. Maliyede memurluk da yapan Karay, ikinci sınıfındayken hem okulu hem de memuriyeti bırakıp gazeteciliğe başlar (1908). 
  • Servet-i Fünun ve Tercüman-ı Hakikat'te çalışır. 
  • Son Havadis adıyla bir de gazete çıkarır ancak gazete tutmaz. 
  • Kalem ve Cem dergilerinde Kirpi adıyla yazdığı mizahî yazıları ile tanınır. 
  • 1909'da Fecriati'ye katılır. 
  • İttihat ve Terakki Partisini eleştiren yazıları nedeniyle 1913 yılında Sinop'a sürgüne gönderilmiş ve beş yıl Anadolu'nun farklı yerlerinde sürgünde kalmıştır. Memleket Hikayeleri adıyla kitaplaşacak olan hikayelerini bu sürgün yıllarında yazar. 
  • Sürgünden döndükten sonra çeşitli gazete ve dergilerde çalışır. İktidarda olan Hürriyet ve İtilaf Partisine girer. Bir süre sonra Damat Ferit Paşa hükumeti tarafından Posta ve Telgraf Genel Müdürü olarak atanır. 
  • Yunanlıların 15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal etmesi Anadolu'da büyük tepkilere neden olur. Havza’da bulunan Mustafa Kemal Paşa'nın bütün memlekete, direnişi telkin eden telgraflarıyla başlayan krizde Karay, İstanbul hükumetini tutar. 
  • Altı ay süren ilk müdürlüğünden sonra 1920'de bir kez daha Posta ve Telgraf Genel Müdürü olur ancak Damat Ferit Paşa'nın aleyhinde konuştuğu gerekçesiyle görevden alınır. 
  • Tekrar gazeteciliğe dönen Karay, yazılarıyla Millî Mücadele'ye karşı çıkmıştır. 
  • 1922’de Aydede adıyla bir mizah dergisi çıkarır. Milli Mücadele aleyhindeki yazılarına burada da devam eder. 
  • İstanbul’un düşman işgalinden kurtuluşunu takip eden günlerde tutuklanacağı korkusuyla Beyrut’a gider. 
  • Gurbet Hikayeleri adıyla basılacak hikayeler bu dönemin eseridir. İkinci sürgün yılları 1938'e kadar sürer. Geçen zaman içinde yaptığı hatanın farkına varan yazar, Beyrut dönüşünde politikadan uzak durmuştur. 
  • Sürgün döndükten sonra ticari kaygılarla sanatsal yönden zayıf birçok roman kaleme almıştır.
Sanat Anlayışı
  • Edebiyata Fecriati edebiyatında başlayan Refik Halit, 1917’de Milli Edebiyata katılır. 
  • Anadolu hikayeciliğinin ilk örneklerini veren Karay, realist bir hikayecidir. 
  • İlk sürgün yıllarında yazdığı Memleket Hikayeleri, edebiyatımızda Anadolu'yu realist tarzda ele alan ilk hikayelerdir. 
  • Hikayelerini olay hikayesi (Maupassant tarzı) tarzında yazar. 
  • En güçlü özelliklerinden biri de gözlem yeteneğidir. Sosyal çevreleri içinde ele aldığı kahramanlarını en ince ayrıntısına kadar tasvir etmiştir. 
  • Sade Türkçesi, doğal ve canlı anlatımıyla Türkçenin önemli ustalarından biri kabul edilir. 
  • Yazılarında öne çıkan diğer bir özelliği esprili anlatımıdır.
Eserleri
Hikaye:
  • Memleket Hikayeleri
  • Gurbet Hikayeleri
Roman:
  • İstanbul'un Bir Yüzü (İstanbul'un İç Yüzü)
  • Yezidin Kızı
  • Çete
  • Sürgün
  • Anahtar
  • Bu Bizim Hayatımız
  • Nilgün
  • Yer Altında Dünya Var
  • Dişi Örümcek
  • Bugünün Saraylısı
  • İki Cisimli Kadın
  • 2000 Yılın Sevgilisi
  • Kadınlar Tekkesi
  • Karlı Dağdaki Ateş
  • Dört Yapraklı Yonca
  • Sonuncu Kadeh
  • Yerini Seven Fidan
  • Yüzen Bahçe
Mizah ve Hiciv:
  • Kirpinin Dedikleri
  • Ago Paşa'nın Hatıraları
  • Sakın Aldanma İnanma Kanma
  • Guguklu Saat
  • Tanıdıklarım
  • Ay Peşinde
Tiyatro:
  • Deli
  • Tiryaki Hasan Paşa ve Kanije Müdafaası (Basılmamış) 
Günce:
  • Bir İçim Su
  • Bir Avuç Saçma
  • İlk Adım
  • Makyajlı Kadın
  • Tanrıya ·Şikayet
  • Üç Nesil Üç Hayat
Hatıralar:
  • Minelbab İlelmihrab
  • Bir Ömür Boyunca
İlgili Sayfalar
Yararlanılan Kaynaklar
  • Bir Dil Ustası: Refik Halit Karay, Üslubuna Dair Bazı Dikkatler, Mehmet Törenek
  • RefikHalit Karay ve Millî Mücadele, Dr. Yenal Ünal
  • RefikHalit Karay, Doç.Dr.Şerif Aktaş

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.