Latifi (1491-1582)

Latifi

• Tezkire yazarı, şair.
• 1491'de Kastamonu'da doğdu.
• Köklü bir aileye mensuptur. Soyu Akşemsettin'in oğlu Hamdullah Hamdi'ye (Hamdi Çelebi) kadar uzanmaktadır. 
• Asıl adı Abdüllatif olup Latifi mahlasıdır.
• İstanbul, Belgrad, Rodos ve Mısır'da kâtiplik yaptı.
• Adıyla anılan şuara tezkiresi ile ünlüdür.
• Eserini 1546'da Kanuni Sultan Süleyman’a takdim etti.
• 1582'de Mısır’dan Yemen’e giderken bindiği geminin batması sonucu öldü.

Önemi

• 16. yüzyıl divan şairi ve tezkire yazarı.
• Şairliği ikinci planda kalmış, asıl başarısını mensur eserleriyle kazanmıştır.
• Divan edebiyatının önemli yazarlarından biridir.
• Düşüncelerini ayet, hadis ve atasözleriyle desteklemiştir. 
• Nesre ahenkli bir üslup kazandırmıştır.
• "Latifi Tezkiresi" en önemli eseridir.
• Edebiyatımızdaki tezkire geleneğinin en önemli temsilcisidir. 
• Bir başka önemli eseri Evsaf-ı İstanbul’dur. Eserde İstanbul şehrinin tarihi ve önemli mekânları edebî bir üslupla anlatılmıştır.

Latifi Tezkiresi

• Anadolu sahasında yazılan ikinci şuara tezkiresidir.
• Anadolu sahasındaki ilk şuara tezkiresi olan Heşt Behişt'ten birçok açıdan daha üstündür.
• Edebiyat tarihi ve eleştirisi olarak önemli bir kaynaktır.
• Benzerlerinin aksine eserde kronolojik değil alfabetik sıra tercih edilmiştir.
• Dönemine göre sade bir dile ve akıcı bir üsluba sahiptir.
• Eser metni seci açısından oldukça zengindir.
• Eserde toplam 334 şairin biyografisi vardır.
• Yazarın değerlendirmeleri oldukça objektif ve tutarlıdır.
• Latifi, eserinde biyografik bilgi aktarmakla kalmamış; bir edebiyat eleştirmeni gibi davranmıştır.

Eserin Bölümleri

• Tezkire; bir mukaddime (ön söz), üç fasıl ve bir hatimeden (son söz) oluşmaktadır. 
• Mukaddime kısmında, şiirin ve şairin özelliklerinin yanı sıra eserin yazılma nedenleriyle şairlerin hangi kriterlere göre seçildiği üzerinde durulmuştur. 
• Eserin asıl kısmı üç fasıl hâlinde şairlere ayrılmıştır. Birinci fasılda Osmanlıdaki 13 şeyh şair; ikinci fasılda 7 hükümdar şair; üçüncü fasılda ise Osmanlıda şöhret kazanan 314 şair ele alınmıştır. 
• Bu kısımda şairlerin doğum yeri, eğitimi ve sanatsal yönü hakkındaki bilgilerden/değerlendirmelerden sonra şairlerin şiirlerinden kısa örnekler verilmiştir.
• Tezkirenin son bölümü ise Latifi'nin devrin şiirine ve şairlerine yönelik değerlendirme ve yakınmalarını içermektedir.

İlgili Sayfalar

👉 Tezkire

👉 Divan Edebiyatı Yazarları

👉 Sehi Bey / Heşt Behişt

Yararlanılan Kaynaklar

• Latifi Tezkiresi’nde Seciler ve Tümce Özellikleri, İbrahim Tosun
• Latifi Tezkiresi’nde Halk Kültürüyle İlgili Unsurlar Nükte, Sevim Derdiçok
• Latifi, TDV İslam Ansiklopedisi, Ahmet Sevgi 
• Bir Biyografi Denemesi Latifi, Hayatı ve Bazı Eserleri; Ersin Savaş, Vahit Celal
• Latifi'nin Eleştirel Perspektifinden Osmanlı Divan Şiirinin Poetikası, Nagihan Gür