Divan Edebiyatı Karma Test 5

Nedim, şiirlerinde mekân olarak İstanbul’u ve onun kasır, saray, cami, çeşme vb. eserlerini tüm canlılığıyla anlatır. Hayattan alınan sahnelerle anlatılan mekânlar, onun kaleminden başarıyla çıkmış genel bir çerçeve içinde sunulur.
1. Aşağıdakilerden hangisi bu parçadaki açıklamayı örneklendirmez?
A) Binüp sad izz ü nâz ile semend-i şûh-reftâre
     Güzeller at meydanında alır şimdi meydanı
B) Bu mahfil câmi-i pâk-i ayasofiyyede gûyâ
     Harîm-i ravza-i cennetde bir kasr-ı muallâdır
C) Görelim âb-ı hayat akdığın ejderhâdan
     Gidelim serv-i revanım yürü sâdâbâda
D) Pek güzel mevkiine düşdü hele kasr-ı neşât
    Gerçi kendi küçük ammâ ki büyükdür şânı
E) Gerden-i sâfı beyâz öyle ki kâfûr gibi
     Çeşm ü ebrûsu siyâh öyle ki semmûr gibi

Türk edebiyatında ilk şuara tezkiresini (I) Ali Şir Nevai yazmıştır. Onun (II) Mecalisün Nefais adlı eserinden etkilenerek Anadolu sahasında ilk şuara tezkiresini ise (III) Sehi Bey (IV) Heşt Behişt adıyla kaleme almıştır. Bu sahanın ikinci tezkiresi ise benzerlerinin aksine kronolojik sıralama yerine alfabetik sıra tercih eden (V) Âşık Çelebi'ye aittir.
2. Parçadaki numaralanmış yerlerin hangisi bir bilgi yanlışlığına neden olmuştur?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

3. Aşağıdakilerden hangisi bir kasidenin taç beytidir?
A) Nâ-sezâdır vasfına şi‘r olsa da sihr-i mübîn
     K 'oldu meddâhın senin Mevlâ habîb-i kibriyâ
B) Bâ-husûs olsa Nedîm-i mücrimin efsânesi
     Eyledi mağbûn onu dünyâ habîb-i kibriyâ
C) Ey nübüvvet mülkünün sultân-ı levlâk-efseri
     Vey şefî‘ü’l-hulk-ı mevlânâ habîb-i kibriyâ
D) Deşt-i rahmetde şefâ‘at bahrinin dür-dânesi
     Tâc-ı arşa lü’lü-i lâlâ habîb-i kibriyâ
E) Hazretindir ceyş-i İslâmın delîl ü rehberi
     Râh-ı hakda hâdî-i dânâ habîb-i kibriyâ

Devrinin halk şairlerinin ötesinde bir eğitim alan şairin klasik bir şair mi yoksa halk şairi mi olduğu hâlâ tartışmalı bir konudur. Tanpınar onun halk şiirinin geleneklerine açık bulunan bir muhitte yetişmesine dikkat çekerek bu aruz şairinin hece vezniyle kaleme aldığı şiirlerinin özellikle meşhur “Vardım ki yurdundan ayağ götürmüş” mısrasıyla başlayan koşmasının iki ayrı koldan yürüyen zevki, hece vezni geleneğinde birleştirmeye çalışan ilk tecrübe olduğunu belirtir.
4. Parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şeyyad Hamza
B) Taşlıcalı Yahya
C) Bayburtlu Zihni
D) Koca Ragıp Paşa
E) Bağdatlı Ruhi

Klasik dönem Türk edebiyatında bilinen ilk telif fabl örneği, Hekim Sinan olarak da bilinen şairin — adlı eseridir. Çayırda otlayan semiz öküzlere bakıp onlar gibi olmak isteyen cılız ve hasta bir eşek; girdiği ekin tarlasının sahibi tarafından öldüresiye dövülür. Kuyruğu ve kulağı kesilir. Acı içinde ağlayıp inleyerek oradan uzaklaşır. Masaldan çıkarılacak ders, sahip olduğundan daha fazlasını isteyen eşeğin dilinden “Batıl isteyü haktan ayrıldım / Boynuz umdum kulaktan ayrıldım” dizeleriyle özetlenir.
5. Parçada bırakılan boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Kaside-i Arpa
B) Harname
C) Mersiye-i Ester
D) Hayriname
E) Habname

Klasik Türk edebiyatının hikemi üslupla şiirler söyleyen başarılı şairlerinden biridir. Bürokrat kimliği ve edebî kişiliğinin yanı sıra bir sanat yöneticisi ve koruyucusu olarak şöhret kazanmıştır. Şairin evi de dönem şairlerinin uğrak yeridir. Bu şairler arasında Haşmet ve Fıtnat Hanım hem edebî birliktelik hem de paşayla olan yakınlıkları çerçevesinde özel bir yer edinmişlerdir.
6. Parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
A) Koca Ragıp Paşa
B) Nedim
C) Şeyh Galip
D) Enderunlu Fazıl
E) Sünbülzade Vehbi

Özellikle geçiş dönemlerinde toplumu şekillendirmek için öğüt kitaplarına ihtiyaç duyulur. Anadolu coğrafyasında bu tür eserlerin sayısı 13. yüzyıldan itibaren artış gösterir. — tarafından kaleme alınan —, bu vadide anılması gereken felsefi, tasavvufi, ahlaki bir mesnevidir. Türkçe sevgisi ve bilinci taşıyan ve on bölümden oluşan eserin her bölümünde on kıssaya yer verilmiştir. Evren, dört unsur, insan, toplum, iyilik, dostluk, sevgi, saygı, aşk başta olmak üzere hemen her konuda öğütler içeren eser, iyi insan olmanın ve olgunluğa ulaşmanın da yollarını gösterir.
7. Parçada bırakılan boşluklara aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) Aşık Paşa, Garipname
B) Sultan Veled, Veledname
C) Ahmet Fakih, Çarhname
D) Ahmedi, İskendername
E) Gülşehri, Mantıku't-tayr

—, kaleme aldığı — adlı mevlidiyle Türk milletinin Hz. Peygamber’e olan aşkını Türk diliyle şiirleştirmiş, şiir diliyle Türkçeleştirmiş ve bu yolla Türkçenin bir "din dili" olmasının önünü açmış çok önemli bir şahsiyettir.
8. Parçada bırakılan boşluklara aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) Hamdullah Hamdi, Ahmediyye
B) Süleyman Çelebi, Vesiletü’n-necât
C) Fuzuli, Hadikatü's Süeda
D) Neşati, Hilye-i Enbiya
E) Sünbülzâde Vehbi, Nuhbe-i Vehbî

Fuzuli'nin bir naat olan — adlı eseri, bu türün zirvelerinden biriyken — adlı eseri de maktel türünün en güzel örneklerinden biridir.
9. Parçada bırakılan boşluklara aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) Sözüm Kasidesi, Heft Câm
B) Su Kasidesi, Rind ü Zâhid
C) Bahar Kasidesi, Heft Câm
D) Bahar Kasidesi, Hadikatü's Süeda
E) Su Kasidesi, Hadikatü's Süeda

Bu şiir tarzı Hindistan’da, Babürlü Hint-Türk hükümdarlarının saraylarında Farsça yazan ozanlarca geliştirilmiştir. Edebiyatımızda XVII. yüzyıldan başlamak üzere etkisini göstermeye başlamış kimi şairlerimizde bütün özellikleri görülürken kimi şairlerimizi kısmen etkilemiştir.
10. Aşağıdaki divan şairlerinden hangisinin bu şiir akımından etkilendiği söylenemez?
A) Naili-i Kadim
B) Şeyh Galip
C) Neşati
D) Fehim-i Kadim
E) Nedim

Rindane bir üsluba sahip şairin Divan’ında tevhit, münacat, naat gibi dini ve tasavvufi muhtevalı manzumeler yer almaz. Şiirlerinde hem yaşadığı toplumun izlerini hem de 16. yüzyıl İstanbul Türkçesinin bütün güzelliklerini görmek mümkündür. Bu açıdan çoğu edebiyat araştırmacısına göre mahallileşme akımının önemli temsilcilerinden biridir.
11. Parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fuzuli
B) Baki
C) Neşati
D) Hamdullah Hamdi
E) Nedim

12. Aşağıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen terimle uyuşmamaktadır?
A) Bir gazeldeki her beytin üstüne başka bir şair tarafından aynı ölçü ve uyakta üçer dize eklenerek yazılan şiir (taştir)
B) Divan edebiyatında, nesir yazmakta hünerli kimselerin, yazılarının toplanmış olduğu eser (münşeat)
C) Din ulularını, padişahı, veziri, şeyhülislamı, zamanın ileri gelenlerini veya herhangi bir kimse ve şeyi övmek için yazılan şiir (medhiye)
D) Hz. Muhammed'in Burak'a binip Allah'ın huzuruna çıkmak üzere göğe yükselmesiyle ilgili manzume (miraciye)
E) Bir şairin şiirine diğer bir şair tarafından aynı vezin ve kafiyede olmak üzere yazılan benzer şiir (nazire)

13. Aşağıdakilerden hangisi bir pendnameden alınmış olamaz?
A) Yalan söz her kapıyı bağlayıcı
     Doğru söz her yüreği dağlayıcı
B) Gülme ağlatma dahi kimseyi sen
     Gül gibi handan isen hâr isen
C) Sırrını söyleme dostuna ey can
     Dostunun dostu vardır o da der her an
D) Güler düşmen benim ağladığıma
     Aceb şol kâfirin imanı yok mu
E) Câhilin sohbetinden et ictinâb
     Zira câhildir adama her belâ

Bir gazele ait üç beyit şu şekildedir:
I. Öldürür gözlerin ey yâr elümden ne gelür
Mest olupdur iki hûn-hâr elümden ne gelür
II. Ahmed’in râzını fâş eyledi zârilik ile
Ney gibi bu dil-i sâd-pâre elümden ne gelür
III. Dil ü cân derdine çün çâre hemân ölmek imiş
Öleyin derd ile nâ-çâr elümden ne gelür
14. Bu beyitlerin şiirde yer alma sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) II - I - III
B) I - III - II
C) II - III - I
D) III - II - I
E) III - I - II

Devrinin gazel ve mesnevi alanındaki güçlü isimlerinden biridir. Eserlerinde yaşadığı döneminin askerî, siyasi, sosyal, dinî ve tasavvufi pek çok özelliğini görmek mümkündür. Yavuz Sultan Selim, Kanunî Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat olmak üzere dört padişah dönemi görmüş, asker olması nedeniyle ömrünün büyük bir kısmını seferlerde geçirmiştir.
15. Parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nevizade Atai
B) Kadı Burhanettin
C) Hayali Bey
D) Taşlıcalı Yahya
E) Baki






Cevaplar

1.E  2.E  3.B  4.C  5.B  6.A  7.A  8.B  9.E  10.E  11.B  12.A  13.D  14.B  15.D

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretebilmemiz için hem "Takip Et" butonuna tıklayarak hem de yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.