Ses Olayları / Bilgisi Konu Testi 10

Büyük ünlü uyumuna uymayan sözcükler büyük bir ihtimalle dilimize başka dillerden gelip yerleşmiş, alıntı sözcüklerdir.
1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu duruma örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?
A) Soğuk sularından içtim, serinledim
    Çağlayan bir nehrin sesini dinledim
B) Uzattı sevgiyle pembe gagasını
     Birden öğrendim hayatın manasını
C) Adam dertli, adam darmadağın
     Dokunsalar ağlayacaktı
D) Gurbetten gelmişim, yorgunum hancı
     Şuraya, bir yatak ser yavaş yavaş
E) Nerde ellerin sonsuz coğrafyası
     Buğdayın şafağı yaz kımıltıları

2. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi hem büyük hem de küçük ünlü uyumuna aykırıdır?
A) Komutanın hücum emriyle ileri atılan askerlerden biri de o idi.
B) Her şeye rağmen ondan beklenen gülüşü esirgemeyerek yürüdü.
C) Bu sözcüğün manasını anlatmak için koca bir kamus lazım. 
D) Bu doktor, genç olmadığı halde henüz stajını bitirememişti.
E) Ertesi gece de beni köşkte kalmaya mecbur eden bir sebep çıktı.

Cuma günleri bütün komşu çocukları bizim evin bahçesinde toplanırdı. Akşama kadar birlikte oynardık. Arkamızdaki evin sahibinin benim kadar bir çocukları vardı ki en çok adı hoşuma giderdi: Mıstık… Bu kelimeyi söylerken sanki tat alır gibi olur, sürekli tekrarlardım. O kadar ahenkli, tınılıydı. Kızlar bu güzel isme uydurulmuş kafiyeleri, Mıstık’ı bahçede, sokakta görünce bir ağızdan söylerlerdi.
3. Bu parçada aşağıdakilerden hangisine örnek yoktur?
A) Büyük ünlü uyumuna uymayan sözcüğe
B) Küçük ünlü uyumuna uymayan sözcüğe
C) Büyük ünlü uyumuna aykırı eke
D) Kalıplaştığı için bitişik yazılmış ki bağlacına
E) Ünlü düşmesine uğramış sözcüğe

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcüğün büyük ünlü uyumuna aykırılık nedeni diğerlerinden farklıdır?
A) Yurt dışında yaşayan dindaşlarımız için bazı projeleri vardı.
B) Sabahleyin parkta tanıştığı çocuklarla rıhtımda balık tutacaktı.
C) Ahırın avlusunda oynarken derenin hazin şırıltısını duyardık.
D) Oradaki insanları organize edip ta Viyana’ya kadar gitmişti.
E) Biz kanaatimizi açıkça söylemeyi tercih ederiz, dedi.

I. Şimdi pis ve tembel tavuklar gibi onları kümese tıkacaklardı.
II. Avlunun öbür tarafındaki büyük binanın camsız bir penceresi vardı.
III. Ecnebi subayların sokaklarımızda dolaşmalarına hiç katlanamazdı.
IV. Elçilik binasının önündeki protestolarla ilgili açıklama yapılacakmış.
V. Kürsüdeki konuşmacının ilk kez mikrofon görmüş gibi bir hâli vardı.
5. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde küçük ünlü uyumuna uymayan bir sözcük kullanılmamıştır?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

Türkçede ekler, "kitap-çı" ya da "mektup-lar" sözcüklerinde olduğu gibi ses uyumları gereği sözcüklerin son hecelerine uyum gösterse de sondaki ünsüzleri ince söylenen alıntı sözcükler bu kurala uymaz.
6. Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu duruma örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?
A) Gelir bir dalgın cambaz
     Geç saatlerin denizinden
B) Bütün yeryüzü, bütün gökyüzü
     En namuslu vaktini yaşar sabahları
C) Düşmüş kaleler gibiyim
     Bir sözüm kalmadı söyleyecek
D) Sırılsıklam seni baştan yaşarım
     Bir yağmur yağmasın hani, ipince
E) Kendi bahçesinde dal olamayanın biri
     Girmiş bahçeme ağaçlık taslıyor

Türkçede sözcük sonunda "süreksiz yumuşak ünsüzler" bulunmaz.
7. Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala aykırı bir sözcük kullanılmıştır?
A) Asırlarca binlerce şehit vererek aldığımız yerleri bir hamlede kapıştılar
B) Biri zarar verecek diye ödü patlar, gözünü ondan ayırmak istemezdi.
C) Sürekli defans yapan bir takımda oynamak istememesi oldukça doğaldı.
D) "Fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür bir şairim." yazıyordu elindeki notta.
E) Biz de bilirdik ki tüm bunların nedeni boş bir gösteriş merakı değildi.

1920’lerin ilk yıllarında radyoya ilgi duyan ve amatör çabalarla ilk yayınları gerçekleştiren insanların olması vurgulanması gereken önemli bir noktadır. 23 Haziran 1937’de çıkarılan 3222 sayılı Telsiz Kanunu ise bu açıdan önemli bir düzenleme olmuştur.
8. Bu parçada düzlük-yuvarlaklık uyumuna uymayan kaç sözcük vardır?
A) 1   B) 2   C) 3   D) 4   E) 5

Eski dosyalarımı karıştırıyorum. Öyle kötü yazılar, şiirler yazmışım ki hüzünleniyorum. Ah neden bunların da söyleniş biçimlerini bulamıyorum diye diye istemeyerek yırtıp atıyorum onları. Demek ki daha bu işi çözebilecek kadar maharet kazanamamışım, diyorum sonra.
9. Bu parçada aşağıdakilerden hangisine örnek yoktur?
A) Ünlü daralmasına
B) Ünlü uyumlarına aykırı eke
C) Yeterlik eyleminin olumsuzuna
D) Kalınlık-incelik uyumuna aykırı sözcüğe
E) Kişi zamirine

10. Aşağıdaki dizelerin hangisinde düzlük-yuvarlaklık uyumuna uymayan bir sözcük yoktur?
A) Kamyonlar kavun taşır ve ben
     Boyuna onu düşünürdüm
B) Ellerin beyaz güller gibi küçücük
     Mutlak kalbin tomurcuklardan pembe
C) Bir koku vardı Esma'nın
     Çamurlu çatlak ellerinde
D) Bir yanda yaralı mahzun kalbim
     Kendi kendine türkü söyler
E) Pabuçlarında gezen bakışlarımız
     Yaralı kalplerimiz gibi bomboş

Daha içinde tepeler göreceksin tren
Yurdumun kalbine bakan nice tepeler
Bir ateş düşer gönlüme lokomotiften
Dumanlar içinde kaybolur her şey hafiften
11. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisine örnek yoktur?
A) Ses uyumlarına aykırı sözcüğe
B) Ulamaya
C) 
Ses uyumlarına aykırı eke
D) Ünlü düşmesine
E) Ünsüz değişimine

Anam
Ben topaç çevirirken sokakta
Benim güzel oğlum
Paşa olacak derdi
Hâlbuki ben hâlâ
Topaç çeviriyorum sokakta
12. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?
A) 
Ünsüz yumuşaması
B) Belirtili isim tamlaması
C) Ek-eylem
D) İyelik eki
E) Ünlü düşmesi

Haktan bahseden namuslu insanları
Yağmurlu bir mart akşamı topladılar
Karanlık mahzenlerinde şehrin
13. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?
A) Fiilden türemiş fiil 
B) Yapım eki almış birden fazla sözcük
C) Tamlananı sıfat almış isim tamlaması
D) Ünlü düşmesi
E) Düzlük-yuvarlaklık uyumuna aykırı sözcük

14. Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) 
Türkçede sözcük ya da hece sonunda yan yana üç ünsüz bulunmaz. 
B) Türkçe sözcüklerin başında “c, ğ, l, m, n, r, v, z” ünsüzleri bulunmaz.
C) Türkçede iki ünlü yan yana gelemez.
D) Türkçede sözcüklerin ilk hecelerinde “o, ö” ünlüleri bulunmaz.
E) Türkçe sözcüklerde uzun ünlü bulunmaz.

Bir vedalık hükmü var hayatın
Ölümün vakti saati sorulmaz
Serçe kuşu gibidir umut
Dal yorulur, serçe yorulmaz
15. Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?
A) Ek-eylem
B) Ünsüz yumuşamasına aykırılık
C) Benzetme
D) Küçük ünlü uyumuna aykırı sözcük
E) Belirtili isim tamlaması




Cevaplar

1.D  2.E  3.B  4.E  5.C  6.A  7.B  8.C  9.E  10.B  11.C  12.A  13.A  14.D  15.D

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretebilmemiz için hem "Takip Et" butonuna tıklayarak hem de yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.