 |
| Sarı Saltuk |
Destanda Sarı Saltuk'un dünyaya gelişi, çocukluğu, yetişmesi, kahramanlıkları, tebliğ faaliyetleri, kerametleri ve şehadeti anlatılmaktadır.
Eserde anlatılan olaylar genel olarak 13. yüzyılda geçmektedir.
Saltukname (Saltıkname) olarak da bilinen destan, 15. yüzyılda Ebülhayr-i Rumi tarafından Fatih Sultan Mehmet’in oğlu Cem Sultan’ın isteği üzerine derlenerek kaleme alınmıştır.
Mensur (düzyazı) Türk destanlarından biridir.
Destan halk ağzından derlenerek yazıya geçirilmiştir.
Türklerin Anadolu'ya yerleşmek için verdikleri mücadeleler sırasında doğan destanların son halkasıdır: Bu üç destan oluş sıralarına göre şunlardır: Battalname, Danişmend Gazi Destanı, Saltuk Gazi Destanı.
Türklerin Anadolu'ya yerleşmek için verdikleri mücadeleler sırasında doğan destanların son halkasıdır: Bu üç destan oluş sıralarına göre şunlardır: Battalname, Danişmend Gazi Destanı, Saltuk Gazi Destanı.
Sarı Saltuk
Destana göre gerçek adı Şerif Hızır'dır.
Destana göre gerçek adı Şerif Hızır'dır.
Anadolu ve Balkanların Türkleşip Müslümanlaşmasındaki rolü nedeniyle adı etrafında menkıbeler oluşmuştur.
Destandaki Sarı Saltuk, tarihî bir şahsiyet olmaktan çok bir masal kahramanı hüviyetindedir.
Destanda Seyyid, Şerif, Şerif Hızır, Server, Saltuk, Sarı Saltuk isimleriyle anılır.
Dedelerinden biri Battal Gazi’dir.
Hz. Peygamber'in soyunda gelir, yani seyittir. Buna rağmen eserde kahramanın Saltuk-ı Türk olarak anıldığı ve sık sık Türklüğün yüceltildiği görülür.
Saltukname'ye göre o hem savaşçı hem de olağanüstü güçlerle donatılmış bir ermiştir (alperen).
Balkanlardaki fetihleriyle öne çıksa da Sarı Saltuk'un Dobruca, Kırım, Bosna, Bulgaristan, İstanbul hatta Çin’e kadar uzanan geniş bir coğrafyada dolaştığına inanılır.
Kısa Özet
Destanın başında Şerif'in (Sarı Saltuk'un) dedesi Seyyid Hüseyin ve babası Seyyid Hasan’ın din uğruna girdiği gazalar anlatılmaktadır. Babası Seyyid Hasan zehirlenerek şehit edildiğinde Şerif henüz üç yaşındadır. Bir süre sonra annesi de ölür. Sultan Süleyman Sabuktekin’in huzuruna çıkan Şerif, Sultan ile çıktığı avda tüm maharetlerini sergiler. Bu bölümde efsanevi silahlar edinen Şerif Hızır, Hercenevan Tekfuru Tırbanos’u öldürür. Alyon ile girdiği dövüşte zafer kazanarak Saltuk ismini almayı hak eder. Doğudan batıya birçok diyara sefer düzenleyip din uğruna birçok zafer kazanan Saltuk Gazi, destanda doğaüstü varlıklarla da mücadele eder. Üç ciltten oluşan destanın son cildinde Edirne'nin fethi de konu edilirken eser Sarı Saltuk'un şehadetiyle son bulur.
İlgili Sayfalar
Destanda Seyyid, Şerif, Şerif Hızır, Server, Saltuk, Sarı Saltuk isimleriyle anılır.
Dedelerinden biri Battal Gazi’dir.
Hz. Peygamber'in soyunda gelir, yani seyittir. Buna rağmen eserde kahramanın Saltuk-ı Türk olarak anıldığı ve sık sık Türklüğün yüceltildiği görülür.
Saltukname'ye göre o hem savaşçı hem de olağanüstü güçlerle donatılmış bir ermiştir (alperen).
Balkanlardaki fetihleriyle öne çıksa da Sarı Saltuk'un Dobruca, Kırım, Bosna, Bulgaristan, İstanbul hatta Çin’e kadar uzanan geniş bir coğrafyada dolaştığına inanılır.
Kısa Özet
Destanın başında Şerif'in (Sarı Saltuk'un) dedesi Seyyid Hüseyin ve babası Seyyid Hasan’ın din uğruna girdiği gazalar anlatılmaktadır. Babası Seyyid Hasan zehirlenerek şehit edildiğinde Şerif henüz üç yaşındadır. Bir süre sonra annesi de ölür. Sultan Süleyman Sabuktekin’in huzuruna çıkan Şerif, Sultan ile çıktığı avda tüm maharetlerini sergiler. Bu bölümde efsanevi silahlar edinen Şerif Hızır, Hercenevan Tekfuru Tırbanos’u öldürür. Alyon ile girdiği dövüşte zafer kazanarak Saltuk ismini almayı hak eder. Doğudan batıya birçok diyara sefer düzenleyip din uğruna birçok zafer kazanan Saltuk Gazi, destanda doğaüstü varlıklarla da mücadele eder. Üç ciltten oluşan destanın son cildinde Edirne'nin fethi de konu edilirken eser Sarı Saltuk'un şehadetiyle son bulur.
İlgili Sayfalar
Yararlanılan Kaynaklar
Saltık Gazi Destanı’nda Toplumsal Bağın Kurucu Unsurları: Nesne, Sofra ve Beden; Ahmet Tacettin Hallaç
Oğuzların Dini Kahramanlık Destanı Saltukname, Aybeniz Rahimova
Ebülhayr-i Rumi, TDV İslam Ansiklopedisi, Şükrü Haluk Akalın
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretebilmemiz için hem "Takip Et" butonuna tıklayarak hem de yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.