26 Nisan 2017 Çarşamba

İlk İslami Eserler Özet

Kutadgu Bilig (11.yy)
  • Eserin adı, mutluluk veren bilgi anlamına gelmektedir.
  • İslamî dönem Türk edebiyatının ilk eseridir. 
  • Eser, 11.yüzyılın başlarında Balasagun’da doğmuş olan Yusuf Has Hacip’e aittir.
  • Balasagun’da yazmaya başladığı kitabı 1071 yılında tamamlayarak Tabgaç Buğra Han’a sunmuştur.
  • Nasihatname niteliğinde olan eser aynı zamanda bir siyasetname özelliği gösterir (ilk siyasetname).
  • Mesnevi nazım şekli ile yazılmış manzum bir eserdir. (ilk mesnevi)
  • 6645 beyitlik didaktik bir manzume olan eser, aruzun fe’ûlün feulün feulün fe’ûl vezniyle yazılmıştır.
  • Hakaniye lehçesiyle (Karahanlı Türkçesi) yazılan eserde yazar, devlet idaresinin ve sosyal düzenin nasıl olması gerektiğini anlatır.
  • Ayrıca içerisinde 173 dörtlük de vardır.
  • Alegorik özellik gösteren eserde adaleti, saadeti, aklı ve akıbeti temsil eden dört kahramanın çevresinde gelişen olaylar anlatılır.
Kutadgu Bilig hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Divan-ı Lûgat-it Türk (11.yy)
  • Türkçe - Arapça sözlük
  • Kaşgarlı Mahmut tarafından hazırlanan eser Ebul Kasım Abdullah’a sunulmuştur. 
  • Türk dilinin ilk sözlüğüdür. 
  • Eserde 7500 Türkçe sözcük Arapça olarak açıklanmıştır.
  • Eserin yazılma amacı: Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin güzelliklerini ortaya koymaktır.
  • Eser aynı zamanda Türkçenin ilk dil bilgisi kitabıdır. 
  • Kaşgarlı sözcüklerin Arapça karşılığını vermekle kalmamış, anlamını verdiği sözcüklerin Türk dilindeki kullanımına dair savsagu ve koşuk örnekleri vermiştir. (şiir antolojisi)
  • Kaşgarlı Mahmut, eserine Türk illerinin haritasını da koymuştur. Bu harita Türk dünyasıyla ilgili yayımlanan ilk haritadır.
  • Türk örf ve gelenekleri üzerine önemli bilgiler de veren eser sonuç olarak ansiklopedik sözlük özelliği gösterir.
Divan-ı Lugat-it Türk hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Atabetü'l Hakayık (12.yy)
  • 12. yüzyılda Edip Ahmet Yüknekî tarafından yazılmıştır. 
  • Eserin adı, “Hakikatlerin Eşiği” anlamına gelmektedir. 
  • Dinî ve ahlakî bir eserdir. 
  • Bu eserde, bilginin faydası, cehaletin zararları, cömertlik, cimrilik, iyi ve kötü huylar anlatılarak halka yararlı olmak hedeflenmiştir. (didaktik)
  • Eser Dad İspehsalar Mehmet Bey’e sunulmuştur. 
  • Eser Kutadgu Bilig gibi Karahanlı (Hakaniye) Türkçesiyle yazılmıştır.
  • Eserde gazel şeklinde uyaklanmış 40 beyit ve asıl bölümün bulunduğu 101 dörtlük vardır.
  • Eserde aruz ölçüsü kullanılmıştır.
Atabetü'l Hakayık hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Divan-ı Hikmet (12.yy)
  • Orta Asya’da hikmetleriyle büyük bir şöhret kazanmış olan Hoca Ahmet Yesevi ve onun ölümünden sonra Yesevi dervişlerinin onun üslubu ile söylediği şiirlerden oluşan eserdir.
  • Ahmet Yesevi, kendi adıyla anılan tarikatın kurucusu ve Türk tasavvuf edebiyatının Anadolu dışındaki ilk büyük ismidir.
  • Yesevilik daha sonra Anadolu’da kurulan pek çok tarikata kaynak olmuştur.
  • Eserin yazılma amacı, halka İslamiyet’i öğretmektir.
  • Eserde Allah ve Peygamber aşkı, ibadet, cennet ve cehennem, kıyamet günü, dünyanın geçiciliği gibi konular işlenmiştir.
  • Şiirlerin her birine "hikmet" adı verilir.
  • 2009 yılında bulunan yeni hikmetlerle bilinen hikmet sayısı 217 olmuştur.
  • Şiirler, sade bir dille yazılmış, didaktik mahiyette manzumelerdir.
  • Hikmetler hece vezniyle ve dörtlüklerle söylenmiştir.
  • Eser Karahanlı Türkçesi ile kaleme alınmıştır.
Divan-ı Hikmet hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
İlgili Sayfalar 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.