9 Mart 2017 Perşembe

Kutadgu Bilig

  • Eserin adı, mutluluk veren bilgi anlamına gelmektedir.
  • İslami dönem Türk edebiyatının ilk eseridir.
  • Eser, 11. yüzyılın başlarında Balasagun’da doğmuş olan Yusuf Has Hacip’e aittir.
  • Eser 1071 yılında tamamlanarak Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur.
  • Didaktik (öğretici) bir eserdir.
  • Nasihatname (pendname) niteliğindeki eser aynı zamanda bir siyasetnamedir.
  • Eser, edebiyatımızın ilk siyasetnamesidir.
  • Eserde, devlet idaresinin ve sosyal düzenin nasıl olması gerektiği anlatılır.
Yusuf Has Hacib, eserinde yönetici sıfatıyla bir beyin sahip olması gereken özellikleri ve başarılı bir beyin neler yapması ya da yapmaması gerektiğini etraflıca anlatmıştır. Eserde sadece hükümdarların değil o ülkede yaşayan herkesin üzerine düşen görevleri yapması halinde hem bu dünyada hem de ahirette mutluluğa ulaşabilecekleri vurgusu yapılmıştır. Kutadgu Bilig, idareciler için bir siyasetname, tüm insanlar için de bir ahlak ve tasavvuf kitabıdır.
  • Mesnevi nazım şekli ile yazılmış manzum bir eserdir.
  • Edebiyatımızın mesnevi nazım şekli ile yazılmış ilk eseridir.
  • 6645 beyitten oluşan eserin içinde ayrıca 173 dörtlük vardır.
  • Eser, aruzun "fe’ûlün feulün feulün fe’ûl" vezniyle yazılmıştır. Edebiyatımızın aruz ölçüsü ile yazılmış ilk eseridir.
  • Hakaniye lehçesiyle (Karahanlı Türkçesi) yazılmıştır.
  • Eserde yabancı dillerin etkisi sınırlıdır.
  • Alegorik özellik gösteren eserde adaleti, saadeti, aklı ve akıbeti temsil eden dört kahraman vardır. Eser, bu dört kahramanın çevresinde gelişmektedir.
(alegori: Bir sanat eserindeki ögelerin gerçek hayattan bir şeyleri temsil etmesi durumu.)
Temsil Ettikleri Kavramlar ve Eser Kahramanları 
  • Adalet ve Kanun → Küntoğdı (Gündoğdu) → Hükümdar 
  • Saadet → Aytoldı (Aydoğdu) → Vezir 
  • Akıl → Ögdülmüş (Öğülmüş) → Vezirin Oğlu 
  • Akıbet → Odgurmuş → Ögdülmüş'ün arkadaşı, Zahid
Kutadgu Bilig'den Seçme Beyitler:
179. biligsiz karağu-turur belgülüg
        yorı ay biligsiz bilig al ülüg 
180. toğuğlı ölür kör kalır belgü söz
        sözün edgü sözle özün ölgüsüz 
181. iki nen bile er karımaz özi
        bir edgü kılınçı bir edgü sözi 
182. kişi tuğdı öldi sözi kaldı kör
        özi bardı yalnuk atı kaldı kör 
183. tiriglik tilese özün ölmegü
        kılınçın sözüñ edgü tut ay bügü
(Bilgisiz insan, şüphesiz kördür; ey bilgisiz yürü, bilgiden nasip al. / Bak, doğan ölür; ondan eser olarak söz kalır, sözünü iyi söyle ölümsüz olursun./ İnsan iki şey ile kendini ihtiyarlamaktan kurtarır: biri, iyi iş; diğeri de iyi söz. / Bak, insan doğdu, öldü; sözü kaldı; insanın kendi gitti adı kaldı. / Kendin ölümsüz bir hayat dilersen ey hâkim, işin ve sözün iyi olsun.)
216. negü tér eşitgil bu el kend begi
        ukuşka biligke yetürmiş ögi

217. ajun tutğuka er ukuşluğ kerek
        bodun basğuka ög kerek hem yürek

218. ukuş birle tuttı ajun tutğuçı
        bilig birle bastı bodun basğuçı
(Anlayış ve bilginin ne olduğunu bilen, bu memleket beyi ne der, dinle. Dünyayı elde tutmak için, insan anlayışlı olmalıdır, halka hakim olmak için ise hem akıl hem cesaret gerektir. Dünyayı elinde tutan, onu anlayış ile tuttu; halka hükmeden, bu işi bilgi ile yaptı.)
817. kerek oğlum erse yakın ya yağuk
        kerek barkın erse keçigli konuk
818. törüde ikigü mana bir sanı
        keserde adın bulmağay ol meni
819. bu beglik ulı kör könilik-turur
        köni bolsa begler tiriglik bolur
(İster oğlum ister yakınım ister hısmım olsun; ister yolcu, geçici ister misafir olsun. Kanun karşısından bunların hepsi benim için birdir; hüküm verirken hiçbiri beni farklı bulmaz. Bu beyliğin temeli doğruluktur; beyler doğru olursa dünya huzura kavuşur.)
İlgili Sayfalar

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.