Kul Nesimi

• 17. yüzyıl Bektaşi şairi / halk ozanı.
• Doğum ve ölüm tarihleri ve nereli olduğu kesin olarak bilinmemektedir.
• Asıl adı Ali'dir.
• "Nesimi" mahlasını Seyyid Nesimi'ye duyduğu hayranlık nedeniyle seçmiştir. Bu nedenle uzun süre Seyyid Nesimi ile karıştırılmıştır.
• Bir şiirinde söylediğine göre soyu 14. yüzyıl şairlerinden Said Emre’ye dayanmaktadır.
• Osmanlı-Safevi (İran) mücadelelerinde Alevilerin Anadolu’da İran lehine başlattıkları ayaklanmalarda -Pir Sultan Abdal gibi- önemli bir rol oynamıştır. Şairin bu nedenle öldürüldüğü düşünülmektedir (öl. 1674 sonrası).

• Ozanın yüzden fazla şiiri Cahit Öztelli tarafından çeşitli cönklerden toplanarak "On Yedinci Yüzyıl Tekke Şairi Kul Nesimi" adıyla yayımlanmıştır. Öztelli, Nesimi'den farklı bir şair olduğunu belli etmek için onu "Kul Nesimi" adıyla tanıtmayı tercih etmiştir.

Sanat Anlayışı

• Şiirlerinde 14. yüzyıl divan şairi Seyyid Nesimi'nin etkisi açıktır. Kul Nesimi, onun düşüncelerini ve tuttuğu yolu takip ederek onu üç asır sonra yaşatmaya çalışmıştır.
• Şiirlerinden yola çıkılarak iyi bir eğitim gördüğü ve Arapça bildiği anlaşılmaktadır.
• Alevi-Bektaşi inançlarını dile getirdiği şiirleriyle tanınır.
• Şiirlerinde tıpkı Seyyid Nesimi gibi Hurufi inancını dile getirmiştir. (14. asırda İran’da kurulan mistik ve felsefi akım. Hurufiler, kutsal metinlerdeki harf ve sözcüklerin sayısı, sırası ve diziliminin belirli şifreler barındırdığı iddiasındadır.)
• Hz. Ali sevgisi, on iki imama bağlılık ve beşeri aşk şiirlerinde öne çıkan temalardır. Ayrıca nasihat türünde de şiirleri vardır.
• Daha çok aruzu kullansa da asıl başarısını hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerde göstermiştir.
• Dili sade, üslubu doğaldır.
• Dinî-tasavvufi şiirlerinden bazıları tekkelerde makam eşliğinde ilahi olarak okunmuştur.
• Özellikle Haydar Haydar (Kime Ne) adlı şiiriyle tanınmaktadır.

Örnek Şiiri
(Kul Nesimi'nin Seyyid Nesimi'nin ölümünü anlattığı şiiri)

Ehl-i iman işlerin şol demde inkâr ettiler
Çün Nesimi'yi Halep şehrinde berdâr ettiler

Öyle kim cevr eyleyüp zulm ile hakkı bastılar
Ahsen-i takvimi gör kim nice inkâr ettiler

Müftüler fetva verüben hakkı bâtıl ettiler
Küfr edüp imana gelmez, gelmeye âr ettiler

Hak bana emreyledi söyle deyüben söyledim 

Sözlerim destan edüp âlemde destan ettiler

Bileyüben bıçakların çünkü canına kıydılar
Sağ iken ben âşıkı gör nice bîmâr ettiler

Soydular çıkardılar tenimden çün derimi
Yas edüp gökte melekler cümlesi zâr ettiler

Ey Nesimi vâsıl oldun Hâlik-ı Rahman’a sen 

Cennetü’l-me’vâyı buldun, yerin gülzâr ettiler

İlgili Sayfalar

👉 Dinî-Tasavvufi Halk (Tekke) Edebiyatı

👉 Dinî-Tasavvufi Halk Şairleri Özet

Yararlanılan Kaynaklar

• TDV İslam Ansiklopedisi, Kul Nesimi, Nurettin Albayrak
• Divan Şairi Seyyid Nesimi'nin Halk Şairi Kul Nesimi Üzerindeki Etkileri, Erol Gündüz
• Kul Nesimi'nin "Kime Ne" Redifli Meşhur Nefesi: Haydar Haydar’ın Tekkelerden Sahnelere Uzanan Asırlık Yolculuğu, Eray Cömert