23 Mart 2017 Perşembe

Saf Şiir Anlayışı

Türk edebiyatında “Saf (Öz) Şiir” eğilimi Ahmet Haşim’in “Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar” adlı makalesiyle başlar. Bu makalenin kilit cümlesi şudur: "Şairin dili, nesir (düz yazı) gibi anlaşılmak için değil, fakat duyulmak üzere var olmuş, müzik ile söz arasında, sözden çok müziğe yakın ortalama bir dildir."
Özellikleri 
  • Şiir yazmanın tek amacı iyi şiir yazmaktır. 
  • Bu anlayışta estetik tavır ön plandadır.
  • Şiir, soylu bir sanat olarak kabul edilir.
  • Şairler imge ve çağrışımlardan yararlanır.
  • Dilin anlam alanını genişletip dile yeni olanaklar sunarlar.
  • İçe dönükbireysel bir tavır ile yazan şair, evrensel insan tecrübesini dile getirmiş olur.
  • Etkilenen edebî akım sembolizmdir.
  • Cumhuriyet döneminde saf şiir anlayışı ile eser veren şairler genellikle hece ölçüsünü kullanmışlardır ancak bu saf şiir için belirleyici bir kural değildir.
  • Ahenk; ritim, kafiye ile sağlanır.
  • Düz yazıdan farklı, müzikal bir dil hedeflenir.
Saf Şiir Ne Değildir?
  • Didaktik değildir.
  • İdeolojik yaklaşımlardan beslenmez.
  • Şiir, araç değil amaçtır.
Saf şiir örneği:
Olvido 
Hoyrattır bu akşamüstüler daima. 
Gün saltanatıyla gitti mi bir defa
Yalnızlığımızla doldurup her yeri
Bir renk çığlığı içinde bahçemizden,
Bir el çıkarmaya başlar bohçamızdan
Lavanta çiçeği kokan kederleri;

Hoyrattır bu akşamüstüler daima. 
Dalga dalga hücum edip pişmanlıklar
Unutuşun o tunç kapısını zorlar
Ve ruh, atılan oklarla delik deşik;
İşte, doğduğun eski evdesin birden
Yolunu gözlüyor lamba ve merdiven,
Susmuş ninnilerle gıcırdıyor beşik
Ve cümle yitikler, mağlûplar, mahzunlar... 
...                  

Ahmet Muhip Dıranas (Olvido)

Cumhuriyet Dönemindeki Temsilcileri
Necip Fazıl Kısakürek (1905 - 1983)
  • Cumhuriyet dönemi şair, yazarı. 
  • Şiir, tiyatro, roman, hikâye gibi birçok türde eser verdi.
  • Eserlerinde din, tasavvuf, tarih, felsefe gibi konular geniş bir yer tutar.
  • Kaldırımlar Şairi, Mistik Şair, Şairler Sultanı ya da Büyük Doğucu olarak anılır.
  • Şiir Kitapları: Örümcek Ağı, Kaldırımlar, Ben ve Ötesi, Sonsuzluk KervanıÇile
➤ Necip Fazıl hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız. 
Cahit Sıtkı Tarancı (1910 - 1956)
  • Cumhuriyet dönemi şairi.
  • Özellikle ilk dönem şiirlerinde Fransız sembolist şairlerinden Baudelaire, Verlaine, Rimbaud, Valery ve Paul Eluard’ın etkisindedir.
  • Cahit Sıtkı'ya göre şiir, kelimelerle güzel şekiller kurma sanatıdır.
  • Sade, akıcı ve ahenkli bir dil kullanmıştır.
  • 1940 sonrası ölçüsüz yazdığı şiirler olsa da genellikle hece ölçüsü kullanmıştır. 
  • Hece ölçüsünü belirli kalıpların dışına çıkarak kullanmıştır. 
  • Şiirlerinde yalnızlık, çaresizlik, ölüm ve yaşama sevinci en çok dikkat çeken temalardır.
  • Şiir Kitapları: Ömrümde Sükut, Otuz Beş Yaş, Düşten Güzel, Sonrası
➤ Cahit Sıtkı Tarancı hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ahmet Hamdi Tanpınar (1901 - 1962)
  • Şair, roman ve hikâye yazarı, edebiyat tarihçisi, yeni Türk edebiyatı profesörü.
  • Şiir, deneme, hikaye, roman gibi edebiyatın birçok dalında eser veren Tanpınar, her şeyden önce şairdir. 
  • Saf şiir anlayışına uygun olarak sosyal ve siyasi olaylara yer vermediği şiirlerinde daha çok bireysel konuların oluşturduğu temaları işler.
  • Şiirlerinde estetik ön plandadır.
  • Sanatı konusunda titiz davranan şair, az şiir yazmış; şiirlerini ölümünden kısa bir süre önce kitap haline getirebilmiştir.
  • Şiirlerinde çoğunlukla hece ölçüsü kullanan şairin serbest ölçü ile yazdığı şiirler de vardır.
  • Türk edebiyatı içerisinde Yahya Kemal ve Ahmet Haşim’in, Fransız edebiyatında ise Mallarmé, Baudelaire, Nerval, Verlaine ve Valéry’nin etkisindedir.
  • Özellikle "Bursa'da Zaman" şiiri ile tanınmıştır.
  • Rüyazaman ve musikî, Tanpınar'ın eserlerindeki anahtar sözcüklerdir.
  • Şiir Kitabı: Şiirler
➤ Ahmet Hamdi Tanpınar hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ahmet Muhip Dıranas (1909 - 1980)
  • Türk şair, çevirmen ve köşe yazarı.
  • Kar, Serenad, Olvido ve Fahriye Abla şiirleriyle ünlüdür.
  • Şiirlerinde kuvvetli bir tabiat sevgisi ve aşk öne çıkar.
  • Fransız şiirinden özellikle Baudelaire'den etkilenmiştir.
  • Şiirde şekle ve ahenge büyük önem verir.
  • Zaman ve mekana bağlı olmayan lirik ve sembolik şiirler yazmıştır (Bu açıdan Fahriye Abla şiiri istisnadır).
  • Dıranas bütün şiirlerini hece ölçüsüyle yazar.
  • Şiirlerini Şiirler (1974) adıyla kitaplaştırır.
➤ Ahmet Muhip Dıranas hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız. 
Yedi Meşaleciler
  • Cumhuriyet döneminin ilk edebî topluluğudur.
  • Çoğu lise öğrencisi yedi gençten oluşan topluluğun sanatçıları: Ziya Osman Saba, Cevdet Kudret Solok, Sabri Esat Siyavuşgil, Yaşar Nabi Nayır, Muammer Lütfi Bahşi, Kenan Hulusi Koray, Vasfi Mahir Kocatürk'tür.
  • Topluluğun Millî Edebiyat Dönemi şiir anlayışına özellikle hecenin beş şairine tepki olarak ortaya çıktıkları görüşü yaygındır. 
  • Şiirlerde aşk, sevgi, yaşama sevinci ve çocukluk günlerine özlem gibi konular işlenir.
  • "Canlılık, samimiyet ve daima yenilik" ilke olarak kabul edilir.
  • Edebiyatı taklitten kurtarmak ve konuları çeşitlendirmek isterler.
  • "Sanat sanat içindir" ilkesinden hareketle belli kalıplara sıkışıp kalan memleketçi edebiyata karşı çıkılır.
  • Amaçları şiire büyük bir yenilik getirmek olan topluluk amaçlarına ulaşamadan dağılır. Topluluğun şair olarak ünlenen ve bunu devam ettirebilen tek ismi Ziya Osman Saba'dır.
Yedi Meşaleciler hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Uyarı: Garip Dışında Yeniliğini Sürdüren Şairler arasında gösterilen Fazıl Hüsnü Dağlarca ile Behçet Necatigil'in kimi şiirleri Saf Şiir anlayışı içindedir.
Çıkmış Soru 
1930'la 1945 arasında öz şiir hareketini sürdüren şairler arasında ---- sayabiliriz.  Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez? (2013)
A) Necip Fazıl Kısakürek'i    
B) Oktay Rifat Horozcu'yu   
C) Ahmet Muhip Dıranas'ı 
D) Cahit Sıtkı Tarancı'yı 
E) Ahmet Hamdi Tanpınar'ı
İlgili Sayfalar

3 yorum:

  1. Çok iyi bir site olmuş ellerinize sağlık ben bir edebiyat aşığı olarak sitenizden çıkmak istemiyorum

    YanıtlayınSil
  2. Teşekkür ederim Aliemir Bey :)

    YanıtlayınSil
  3. Harika bir çalışma olmuş. Yararlaniyoruz öğrencilerimiz için hakkınızı helal edin🙏

    YanıtlayınSil

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.