6 Ekim 2017 Cuma

Yedi Meşaleciler

  • Cumhuriyet döneminin ilk edebî topluluğudur.
  • Yedi Meşaleciler'in şiir anlayışları Saf (Öz) Şiir anlayışı içinde kabul edilir.
  • Çoğu lise öğrencisi yedi gençten oluşan topluluğun sanatçıları:
Ziya Osman Saba
Cevdet Kudret Solok
Sabri Esat Siyavuşgil
Yaşar Nabi Nayır
Muammer Lütfi Bahşi
Kenan Hulisi Koray
Vasfi Mahir Kocatürk
  • Topluluk, 1928 yılında çıkardıkları Yedi Meş'ale adlı kitap ile tanınır.
  • Kitabın ön sözünde dikkat çeken cümleler şunlardır:  
  • Biz bu eserle, gençliğin yazılarını takip etmek külfetine bile girmeden, "Edebiyatımız öldü, ölüyor!" diye kıyametler koparan bazı sanat kâhinlerine yanıldıklarını ispat etmek istiyoruz.Yazılarımızda ne dünün mızmız ve soluk hislerini, ne son zamanların renksiz ve dar Ayşe, Fatma terennümünü bulacaksınız. Konularımızı mümkün olduğu kadar genişletmeye çalıştık. "Hep aynı vefasız sevgiliden başka bahsedecek bir şey bulamıyor musunuz?" diyenlere, onu bize değil, bizden evvelki nesillere sormaları daha münasip olacağını hatırlatmak isteriz. Canlılık, samimiyet ve daima yenilik : Bizi ortak bir eser yayımlamaya teşvik eden fikirlerimizi bu suretle izah edebiliriz.
  • Kitabın yayımlanmasından birkaç ay sonra Meş'ale (1928) adıyla bir de dergi çıkarmaya başlarlar. Topluluğa destek vermek isteyen Ahmet Haşim, derginin ilk sayısında "Yedi Meş'aleciler" adıyla bir yazı da yazar.
  • Sadece sekiz sayı çıkabilen dergi, Cevdet Kudret'in belirttiğine göre, yeni alfabeyi kullanma zorunluluğu yüzünden kapanmıştır. Meşale dergisi kapandıktan bir süre sonra, Milliyet gazetesinin sanat sayfasını devralan gençlerin buradaki çalışmaları da ancak bir iki ay sürer. 
  • Cevdet Kudret anlatıyor:  "... Günün birinde, o güne dek yazdıklarımızdan seçmeler yaparak onları bir kitapta toplamayı düşündük. Çeşitli önerilerden sonra, Yedi Meşale adı üzerinde anlaşmaya varıldı. Topluluk, altı ozan (Sabri Esat, Yaşar Nabi, Muammer Lütfü, Vasfi Mahir, Ziya Osman, Cevdet Kudret) ile bir nesirciden (Kenan Hulusi) oluşuyordu. Bunlar, Cumhuriyet döneminde edebiyat dünyasına girenlerin ilk kuşağıdır. Aramızda para topladık. Yaşar Nabi’nin eski öğretmeni kitapçı Muallim Ahmet Halit Bey bastırma ve dağıtma işini üstlendi. Kitap, 1928 yılının Nisan ayı başlarında satışa çıktı ve büyük bir ilgiyle karşılandı. Türkiye’de hiçbir şiir kitabı için bu kadar çok yazı yazılmamıştır. Övgü yazılarının yanı sıra, birkaç yergi yazısı da çıkmıştı. Bu ilgiyi gören Akbaba mizah dergisinin sahibi Yusuf Ziya, bundan ticarî yönden yararlanmak istemiş olacak ki, ortaklaşa bir dergi çıkarmayı önerdi. O sermaye koyacak, biz yazıları yazacak, kârı yarı yarıya paylaşacaktık. Dergiye Meş'ale adı verildi. İlk sayısı 3850 tane satıldı. Latin alfabesi kabul edilince, okuyucu sayısının birdenbire düşme olasılığı yüzünden, başka dergiler gibi Meş'ale de kapandı. O güne değin 8 sayı çıkmıştı. Dergiye bizden başka yazı yazan herkes (Ahmet Haşim, Faruk Nafiz, Necip Fazıl, Ahmet Kutsi, Ömer Bedrettin, Sabahattin Ali, Mehmet Rauf, Suat Derviş vb.) yazı parasını peşin olarak almıştı; bizlerse, patron olduğumuz için, hiçbir şey alamadık." (Varlık dergisi,Temmuz 1988, sayı 970)

  • "Memleketçi edebiyata karşı sanatı ön plana çıkarmak isterler."
  • Topluluğun Millî Edebiyat Dönemi şiir anlayışına özellikle hecenin beş şairine tepki olarak ortaya çıktıkları görüşü yaygındır. 
  • Şiirlerde aşk, sevgi, yaşama sevinci ve çocukluk günlerine özlem gibi konular işlenir.
  • "Canlılık, samimiyet ve daima yenilik" ilke olarak kabul edilir.
  • Edebiyatı taklitten kurtarmak ve konuları çeşitlendirmek isterler.
  • "Sanat sanat içindir" ilkesinden hareketle belli kalıplara sıkışıp kalan memleketçi edebiyata karşı çıkılır.
  • Amaçları şiire büyük bir yenilik getirmek olan topluluk amaçlarına ulaşamadan dağılır. Topluluğun şair olarak ünlenen ve bunu devam ettirebilen tek ismi Ziya Osman Saba'dır.
Ziya Osman Saba (1910-1957)
  • Edebiyata ilgisi Galatasaray Lisesinde başlayan Ziya Osman Saba'nın ilk şiiri 1926 yılında Servet-i Fünûn dergisinde yayımlanır. Okul arkadaşı Yaşar Nabi Nayır'ın ısrarıyla dergiyle tanışan Ziya Osman, Yedi Meşale'nin diğer üyelerini de orada görüp tanıyacaktır.
  • Galatasaray Lisesinde tanıştığı ve arkadaşlıkları bir ömür sürecek olan diğer önemli bir isim Cahit Sıtkı Tarancı'dır (öl.1956). Cahit Sıtkı Tarancı'nın Ziya Osman Saba'ya yazdığı mektuplar Ziya'ya Mektuplar adıyla 1957 yılında kitaplaşacaktır.
  • Baudelaire, Mallarme, Regnie, Rimbaud gibi Fransız şairlerden çeviriler yapan Saba, kendi sanatını da bu şairlerden aldığı etkilerle şekillendirmiştir.
  • Öncesinde hece ölçüsüyle kafiyeli şiirler yazan şair, 1940 sonrasında serbest tarza geçer.
  • Şiirlerinde sade, açık ve yalın bir dil kullanmıştır. 
  • Saba’nın şiirlerinde ev ve aile yaşantısı, geçmiş yaşam ve çocukluk, ölüm düşüncesi, İstanbul sevgisi, Yaradana bağlılık, tevekkül ve yaşama sevincini konu edindiği görülür.
  • Eserleri: Şiir Kitapları: Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman, Nefes Almak Hikaye Kitapları: Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi, Değişen İstanbul
Ziya Osman Saba hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Yaşar Nabi Nayır (1908-1981)
  • Adını Yedi Meşale topluluğunda şair olarak duyuran Yaşar Nabi, 1908 Üsküp doğumludur. 1929 yılında Galatasaray Lisesini bitirdi. 
  • 1933 yılında kurduğu Varlık dergisinin yayımını ölümüne kadar sürdüren sanatçı, 1946 yılında da Varlık Yayınevini kurmuştur.
  • Şiirin yanı sıra hikâye, roman, oyun türlerinde de eser veren sanatçı, 1946 yılından sonra daha çok makale ve deneme yazmıştır.
  • Balkan kültürüyle yetişen Nayır, Balkanlar hakkında ayrıntılı bilgiler veren yazılar yazmış, Balkan edebiyatlarının Türkiye'de tanınmasını sağlamıştır. Balkan ülkelerine yaptığı gezilerin izlenimlerini 1936'da yayımladığı "Balkanlar ve Türklük" adlı kitabında paylaşmıştır.
  • Şiirlerini Kahramanlar (1929), Onar Mısra (1932) adlı iki kitapta toplamıştır.

Kenan Hulusi Koray (1906-1943)
  • Yedi Meşaleciler topluluğunun hikayeci olarak anılan tek yazarıdır. 
  • Yazmaya üniversite öğrencisiyken Servet-i Fünûn dergisindeki hikâyeleriyle başlamıştır. 
  • Genç yaşta hayatını kaybeden sanatçının eserlerinin çoğu, gazete ve dergi sayfalarında kalmıştır. 
  • Kenan Hulusi Koray, kısa süren yaşamında roman, mensur şiir, fıkra, makale, röportaj, eleştiri türlerinde eserler vermekle birlikte hikayeleriyle tanınmıştır. 
  • Kenan Hulusi, kendine usta olarak seçtiği Ömer Seyfettin gibi Maupassant tarzı hikâyeler yazar.
  • Osmanoflar adında bir romanı, "R.B.K. Pansiyonu", "Son Öpüş", "Bir Yarasa Bir Kıza Aşık Oldu" adlarında üç uzun hikâyesi hariç, tespit edilebildiği kadarıyla, sayıları 172'yi bulan küçük hikâyeler yazmıştır.
Cevdet Kudret Solok (1907-1993)
  • Adını ilk kez Yedi Meşaleciler arasında duyuran sanatçı şiir, roman, öykü ve tiyatro türlerinde de eserler vermiş ancak bir süre sonra -geçim sıkıntısı nedeniyle- yazı çalışmalarını farklı alanlarda sürdürmüştür. 
  • Cevdet Kudret, Türk edebiyatında daha çok araştırmacı, eleştirmen, edebiyat tarihçisi ve denemeci yönleriyle bilinir. 
  • Eserleri: Birinci Perde (Şiir), Sokak (Hikaye)
  • Süleyman'ın Dünyası (Roman-üçleme): Kendi yaşamından da çizgiler taşıyan eserde Türkiye'nin Birinci ve İkinci Dünya Savaşları arasındaki otuz yıllık dönemini gerçekçi bir bakış açısıyla yansıtmıştır.

Sabri Esat Siyavuşgil (1907-1968)
  • Yedi Meşale’nin isim babası olarak kabul edilir. 
  • Hayal yanı güçlü şiirler yazan Siyavuşgil 1936’dan sonra şiir yazmayı bırakır. 
  • Psikoloji profesörü olarak kendini bilimsel çalışmalara veren Siyavuşgil uzun yıllar köşe yazarlığı da yapmıştır.
Vasfi Mahir Kocatürk (1907-1961)
  • Şair ve edebiyat tarihçisi.
  • Sanat hayatına Servet-i Fünûn’da yayımlanan şiirleriyle başladı.
  • Millî edebiyat akımına yakın nitelikler taşıyan epik şiirleriyle tanınmıştır. 
  • Halk şiiri tarzındaki şiirlerinde kahramanlık, fedakârlık, millî şuur, vatan ve millet sevgisi gibi temaları ele almıştır. 
  • Şairliğinden çok edebiyat tarihçisi kimliğiyle tanınmıştır.
  • Bir kısmı ölümünden sonra basılan eserlerinin başlıcaları şunlardır: 
  • Şiir kitapları: Tunç Sesleri, Geçmiş Geceler, Bizim Türküler, Ergenekon, Hayat Şarkıları
  • Manzum Tiyatroları: On İnkılap, Yaman, Sanatkâr
  • Edebiyat incelemeleri: Fransız Edebiyatı, Yeni Türk Edebiyatı, Namık Kemal
Muammer Lütfi Bahşi (1903-1947)
  • Şiirlerini kitaplaştırmayan Muammer Lûtfi, topluluğun en az tanınan sanatçısıdır. 
  • Yedi Meşale kitabında çıkan şiirleri dışında adına Meşale dergisi de dahil olmak üzere dönemin diğer tanınmış dergilerinde de rastlanmaz. 
  • İlk şiirlerinde aruz ölçüsünü kullandıktan sonra heceye geçmiştir.
İlgili Sayfalar
Saf (Öz) Şiir 
Millî Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir 
Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir 
Birinci Yeni Hareketi (Garip) 
Toplumcu Şiir Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şairler
Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir 
İkinci Yeni Hareketi
İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir 
1960 Sonrası Mistik Duyarlılık Şiiri 
1980 Sonrası Türk Şiiri 
Yararlanılan Kaynaklar
  • Ziya Osman Saba’nın Şiirinde Ev, Serhat Demirel
  • Cumhuriyet Döneminin İlk Edebi Topluluğu: Yedi Meşaleciler, Prof. Dr. Olcay Önertoy
  • Ziya Osman Saba’nın Şiirlerini Biyografik Eleştiri Yöntemiyle Okumak, Gökay Durmuş
  • Ana Çizgileriyle Cumhuriyet Devri Türk Şiirine Teorik Bir Yaklaşım (1923-1960), Adem Çalışkan 
  • Varlık dergisi, Temmuz 1988, sayı 970
  • Cevdet Kudret’in Yaşamından Sokak’ına Türkiye'nin Sosyoekonomik ve Politik Hallerinin Yansımaları, Macit Balık 

      Hiç yorum yok:

      Yorum Gönderme

      Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.