29 Mart 2017 Çarşamba

Tanzimat Dönemi Gazete

Tasvir-i Efkar
Takvim-i Vekayi (1831)
  • İlk resmi gazetedir.
  • Osmanlı Devleti’nde gazetecilik faaliyetleri Batıdan yaklaşık iki yüz sene sonra başlamıştır. 
  • Osmanlı Devleti’nde ilk Türkçe gazete, Batılı örneklerinin aksine halkın talebi ve gereksinimleri doğrultusunda değil, iktidarın ihtiyaçları ve istekleri doğrultusunda kurulmuştur. 
  • Tanzimat Fermanı'ndan önce,1831'de yayın hayatına başlayan Takvim-i Vekayi, II. Mahmut’un isteğiyle, hükumetin icraatlarını halka anlatmak düşüncesiyle kurulmuştur. 
  • Gazete, her ne kadar yurt içi ve yurt dışından çeşitli haberler içerse de yalnızca yönetimin istediği türden haberlerin yer aldığı bir yayın 
    olmasından ötürü devletin resmi gazetesi olmuştur.

    Ceride-i Havadis (1840)
  • Yarı resmî özellik gösteren ilk gazetedir.
  • Bir İngiliz tüccar tarafından, 1840 yılında kurulan Ceride-i Havadis, hükumetten aldığı ödenek nedeniyle yarı resmi bir kimlik ile yayın hayatına devam etmiştir. 
  • Bu gazete, yaklaşık otuz yıl boyunca Takvim-i Vekayi ile Türkiye’de Türkçe olarak yayımlanan iki gazeteden biridir.
Tercüman-ı Ahval (1860)
  • İlk özel gazete.
  • 1860 yılında Agah Efendi ile Şinasi tarafından çıkarılmıştır.
  • Gazetenin amacını ve yayın politikasını açıklayan "Mukaddime" (ilk yazı) Şinâsi tarafından kaleme alınmıştır. (İlk makale - Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi)
  • Şinasi'nin "Şair Evlenmesi" adlı oyunu da ilk kez bu gazetede tefrika edilmiştir.

  • Tasvir-i Efkâr (1862)
  • Şinasi'nin çıkardığı ikinci gazetedir.
  • 1862 yılında çıkmaya başlayan gazete Tercüman-ı Ahval'e göre daha etkili olmuştur. 
  • O zamana kadar dile getirilemeyen meşrutiyet, hürriyet gibi kavramlar ilk kez Tasvir-i Efkar’da kullanılmıştır. 
  • Şinasi, İstanbul’un kent olarak sorunları, yoksulların durumu gibi pek çok konuyu kamuoyunun gündemine taşımakla kalmamış, hükumetin dış politikasını da eleştirmiştir. 

  • Muhbir (1867)
  • Ali Suavi tarafından çıkarılmıştır.
  • Yeni Osmanlılar Cemiyetinin yayın organı olarak 1867’de Londra'da yayımlanmaya başlandı. 
  • Muhbir, yurt dışında yayımlanan ilk Türk gazetesi olma özelliğini taşımaktadır. 
  • Ali Suavi daha sonra Paris'te Ulûm adıyla bir gazete daha çıkaracaktır. 

  • Hürriyet (1868)
  • Muhbir'den sonra Avrupa'dan yayımlanan ikinci Türk gazetesidir.
  • Hürriyet, Yeni Osmanlılar Cemiyeti mensupları, özellikle Namık Kemal ile Ziya Paşa tarafından 1868-1870 yılları arasında Londra ve Cenevre'de yayımlanmıştır.
İbret (1872)
  • Ahmet Mithat tarafından yayımlandı.
  • Yurt dışından dönen Namık Kemal gazetede başyazarlık yapmıştır.
  • İbret, Namık Kemal’in “Vatan Yahut Silistre” oyununun sahnelenmesinden sonra çıkan olaylar nedeniyle tümüyle kapatılmıştır. 

  • Tercüman-ı Hakikat (1878)
  • İlk kez 27 Haziran 1878’de yayımlanan gazeteyi kurup yöneten Ahmed Mithat’tır. 
  • 34 yıl kesintisiz yayımlanan gazete Ahmed Mithat’ın ölümünden sonra da çıkmaya devam etmiştir.
  • Yazılarıyla halkın kültür düzeyini yükseltmeyi amaçlayan yazar, gazetenin en az yarısını yaptığı çeviri, yazı ve romanlarıyla doldurmuştur.
  • Gazete, dönemi için bir "okul" niteliği göstermiştir.
Gazetenin Önemi:
  • Tanzimat dönemi gazeteleri halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine yönelik yayın yapmayı amaçlamıştır.
  • Tanzimat aydınları halkın fikir seviyesini yükseltmek için gazeteyi önemli vasıta olarak görürler.
  • Osmanlı halkının Batı'ya açılan kapısı olur.
  • Tüm engellemelere rağmen muhalefet görevi de yapar.
  • Edebiyatımıza yeni giren edebî türleri tanıtmak için de önemli bir araç olmuştur. Yeni yazılan roman ve hikayeler bölümler halinde gazetelerde yayımlanmıştır.
  • Gazete çevresinde gelişen türler içinde yer alan makale, fıkra ve eleştiri türlerinin ilk örnekleri bu sayede verilir. 
İlgili Sayfalar


Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.