6 Nisan 2017 Perşembe

Şinasi (1826 - 1871)

  • Tanzimat Fermanı ile oluşmaya başlayan yeni edebiyatın öncüsü ve kurucu ismidir. 
  • Şinasi güçlü bir şair ve yazar değildir.
  • Eserlerinde aklı öne çıkarması ve öncü olması açısından önemlidir.
  • İlk olarak 1849 yılında gittiği Fransa'da Batı uygarlığı, sanatı ve edebiyatı hakkında bilgi sahibi olmuştur.
  • Topluma yararlı olmak isteyen Şinasi için halka ulaşabileceği en kestirme yol gazeteciliktir.
  • Şinasi, edebiyatımızda birçok ilki gerçekleştiren isimdir.
  • Gerek padişahlara kaside takdim etmeyişi, gerek çıkardığı gazeteler ile edebiyatın saraya bağlanma geleneğini kıran ilk Türk edebiyatçısıdır.
  • Şinasi, Fransız İhtilali'ni hazırlayan Montesquieu, Voltaire gibi Rousseau yazar ve filozoflarından etkilenmiştir.
  • Fransız edebiyatıyla tanıştıktan sonra yazdığı bütün yazı ve şiirlerinde tam bir başarı elde edemese de halkın kullandığı dili kullanmaya çalışmıştır.
  • Yurttaşlık, kanun, hukuk, adalet, millet, özgürlük gibi kavramlar edebiyatımıza onunla girer.
  • Şiirde biçimde eskiyi izlerken içerik bakımından bütünüyle yeni ve Avrupai bir anlayışı denemiştir.
  • Tanzimat'ın mimarı olan ve Sultan Abdülmecit döneminde toplam 7 yıl sadrazamlık yapan Mustafa Reşid Paşa'ya yazdığı kasideler ile Paşa'nın şahsında Tanzimat ile gelen prensiplere övgüler yapmıştır.
Bir ıtıknâmedir insâna senin kânûnun
Bildirir haddini Sultân'a senin kânunun
(Itıknâme: Osmanlı'da azad edilen köle ve cariyelere verilen kağıt.)
Eserleri ve İlkleri
Tercüme-i Manzume: Fransız şairlerinden yaptığı bu şiir çevirileri edebiyatımızın ilk manzum çevirileridir.
Müntehabat-ı Eşâr: Şiirlerini topladığı kitap. Bu eser divân tertip etme geleneğini kırması açısından da önemlidir.
Şair Evlenmesi
  • Yazılan ilk tiyatro eseridir.
  • Tek perdelik bir komedidir.
  • Şinasi eserini yazarken geleneksel Türk tiyatrosundan yararlanmıştır. 
  • Eser görücü usulü ile evlenmenin sakıncaları üzerine yazılmış bir töre komedisidir.
  • Noktalama işaretleri ilk kez bu oyunda Şinasi tarafından kullanılmıştır. 
  • Oyunun özeti: Şair Müştak Bey, bir hile ile sevgilisi Kumru Hanım yerine onun çirkin ablası ile nikahlanır. Şair gerdek gecesi işi anlar. Arkadaşı Hikmet Efendi nikahı kıyan imam Ebüllaklaka’ya rüşvet verir. Rüşveti alan İmam, bir yanlışlık olduğunu, yaşça büyük olan kızı değil , boyca büyük olan kızı nikahladığını söyler ve durumu düzeltir.
Tercüman-ı Ahval (1860): Şinasi'nin Agâh Efendi ile çıkardığı bu gazete Türkçenin İlk özel gazetesidir. Şinasi'nin bu gazetede yazdığı Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi ilk makale örneğidir.
Tasvir-i Efkâr (1862): Şinasi'nin ikinci gazetesi olan bu gazete ilkine göre daha etkili olmuştur. O zamana kadar dile getirilemeyen meşrutiyet, hürriyet gibi kavramlar ilk kez Tasvir-i Efkar’da kullanılmıştır. Şinasi, İstanbul’un kent olarak sorunları, yoksulların durumu gibi pek çok konuyu kamuoyunun gündemine taşımakla kalmamış, hükümetin dış politikasını da eleştirmiştir. 1865’te Tasvir-i Efkar’ı Namık Kemal’e bırakıp Fransa’ya gider.
Durub-i Emsal-i Osmaniye: İlk atasözleri ve deyimler kitabı. Şinasi'nin derlediği 2500 atasözü ve deyimin yer aldığı eser. Eser, Ebuzziya Tevfik'in yaptığı eklemelerle 1885 yılında tekrar basılmıştır. Osmanlı Türkçesinde kullanılan atasözleri ve deyimleri yanında Fransızcadan alınan sözlere de yer verilmiştir.
İlgili sayfalar

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.