21 Ocak 2019 Pazartesi

Halikarnas Balıkçısı (1890 - 1973)

Halikarnas Balıkçısı
  • Cumhuriyet dönemi hikaye, roman, anı ve deneme yazarı, ressam, gazeteci, rehber, araştırmacı, çevirmen.
  • Asıl adı Cevat Şakir Kabaağaçlı'dır.
  • 1924'de Bodrum'a sürgün edilen yazar, bu yerin antik çağdaki adını (Halikarnas) kendisine takma ad olarak seçmiştir. 
  • 1890 Girit doğumludur.
  • Babası; asker, diplomat ve tarih yazarı Mehmet Şakir Paşa’dır. Amcası II.Abdülhamit'in sadrazamlarından Ahmet Cevad Paşa'dır.
  • Robert Kolejinden mezun olan yazar, Oxford Üniversitesinde Yakın Çağlar Tarihi okur (1908).
  • Bir süre Roma’da Güzel Sanatlar Akademisinde resim eğitimi alır. Cevat Şakir burada evlenerek ilk eşi olan Aniesi ile 1913 yılında yurda döner.
  • Afyon'daki çiftliklerinde anlaşılmayan bir nedenle babasını öldürür (1914). Eski kaynaklar bunun kaza kurşunu olduğunu söylese de 14 yıl hapis cezasına çarptırılır.
  • 1921'de rahatsızlığı nedeniyle serbest bırakılır. Olaydan 60 yıl sonra Azra Erhat'a yazdığı mektupta bunun bir kaza olmadığını itiraf eden Cevat Şakir, olayın nedeni hakkında ise bir şey söylemez.
  • Hapisten çıktıktan sonra bir süre tasavvufla ilgilenir. İstanbul’da çeşitli dergilerde çevirmen, yazar, kapak ressamı ve karikatürist olarak çalışır.
  • 1925'te bir yazısında askerden kaçmayı teşvik ettiği ve halkı askerlikten soğuttuğu gerekçesiyle İstiklal Mahkemesinde yargılanır. Suçlu bulunan yazar o zamanlar küçük bir balıkçı köyü olan Bodrum'a üç yıl süreyle kalebent olarak sürgün edilir.
  • Bodrum'daki sürgün yıllarını Mavi Sürgün adlı anı kitabında toplamıştır.
  • Bir süre sonra cezasını geri kalanını çekmek için İstanbul'a gönderilir.
  • 1928’de kendi isteği ile yerleştiği Bodrum onun hayatında önemli bir dönüm noktası olur. Bu tarihe kadar daha çok karikatür, kapak resimleri ve desenler yapan Cevat Şakir bu tarihten sonra kendisini tamamen yazarlığa verir. 
  • 1947 yılına kadar Bodrum'da yaşayan Cevat Şakir'in adı Bodrum ile bütünleşmiştir.
  • 1947'de İzmir'e yerleşti. Demokrat İzmir gazetesinde çalışırken yazı hayatına da devam eder. İzmir'de turist rehberliği de yapan yazar Ege kıyılarını “mavi yolculuk” adını verdiği bir rota ile gezdirir.
  • Cevat Şakir; Sabahattin Eyüboğlu ve Azra Erhat'la Anadolu Hümanizmi kavramını ortaya atmıştır. Mavi Anadolu Hareketi olarak da bilinen bu anlayışa göre Anadolu Türklüğü ile Eski Anadolu uygarlıklarına ait kültürler bir bütün olarak görülmüştür. Anadolu Türklüğü bu bütünün hem bir sonucu hem de tamamlayıcısıdır.
  • Birçok dili, iyi derecede bilen yazar Batı dillerinden Türkçeye birçok çeviri yapmıştır.
  • Halikarnas Balıkçısı, 13 Ekim 1973’te İzmir’de ölür. Vasiyeti üzerine Bodrum'a defnedilmiştir.
Sanat Anlayışı
  • Eserlerde öne çıkan tema "deniz"dir. 
  • Ciddi bir gözlem ve araştırmaya dayanarak deniz edebiyatının ölümsüz eserlerini ortaya koymuştur.
  • Ege ve Akdeniz kıyılarının doğası, denizi, tarihi, efsaneleri, sünger avcıları ve balıkçıları hikaye ve romanlarının konusunu oluşturur.
  • Tarihi konu aldığı romanlarında Turgut Reis, Uluç Reis gibi Türk denizcilerini konu alarak bu isimlerin yeni nesillerce tanınmasını sağladı.
  • Deneme ve fikir yazılarında ise mitoloji ve tarih öne çıkar.
  • Eserlerinde edebî bir dil yaratma kaygısı taşımaz. 
  • İlk ve en çok bilinen romanı Aganta Burina Burinata'dır.
Aganta Burina Burinata
  • Eser deniz merkezli olarak ele alınmıştır. Yazara göre, doğanın iki yüzü vardır: Deniz ve toprak. Yazar için toprak doğanın hayran olunacak değil belki de kaçınılacak yüzüdür. Yazar bu yaklaşımını roman kahramanlarının kişiliklerine de yansıtır.
  • Romanda Mahmut adlı bir denizcinin çocukluğundan itibaren etrafındaki insanların denize ya da karaya bağlı yaşamlarına ilişkin gözlemleri anı şeklinde verilir. Mahmut'un denize olan sevgisi zamanla ölümcül bir tutkuya dönüşecektir. Mahmut'un babası ve amcaları tıpkı kendi babaları gibi denizcidir. Annesinin ve babasının birinci dereceden tüm akrabaları denizde boğularak ölmüşlerdir. Mahmut'un denizden uzak kalması ve denizci olmaması için babası çok çaba sarf eder. Ne var ki Mahmut, denize tutkuyla bağlıdır. Ailesinin ve hatta bazen Mahmut'un bile kendini denizden uzak tutma çabası başarısız olacaktır. ➤ Roman hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız
Eserleri
  • Hikaye: Ege Kıyılarından, Merhaba Akdeniz, Ege'nin Dibi, Yaşasın Deniz, Gülen Ada, Ege’den, Gençlik Denizlerinde
  • Roman: Aganta Burina Burinata, Ötelerin Çocuğu, Uluç Reis, Turgut Reis, Deniz Gurbetçileri, Dalgıçlar, Bulamaç
  • Anı: Mavi Sürgün
  • Deneme-İnceleme: Anadolu Efsaneleri, Anadolu Tanrıları, Anadolu'nun Sesi, Hey Koca Yurt, Merhaba Anadolu, Düşün Yazıları, Altıncı Kıta Akdeniz, Arşipel, Sonsuzluk Sessiz Büyür
  • Mektup: Mektuplarını Azra Erhat "Mektuplarıyla Halikarnas Balıkçısı" adıyla bir araya getirmiştir.
İlgili Sayfa
Bireyin İç Dünyasını Esas Alan Roman ve Hikaye 
Yararlanılan Kaynaklar

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.