16 Aralık 2018 Pazar

Cumhuriyet Dönemi Öğretici Metin Yazarları

Nurullah Ataç (1898 - 1957) 
  • Eleştirmen, deneme ve günlük yazarı, çevirmen.
  • Cumhuriyet dönemindeki eleştiri ve deneme türlerinin en önemli ismidir. 
  • Yaşadığı dönemde öz Türkçeyi savunmuştur. Halk tarafından benimsenmiş olsa dahi yabancı dillerden gelen kelimelerin dilimizden atılması gerektiğini düşünmüştür. 
  • Yeni Türkçe sözcükler türetmiş, dili sadeleştirme hareketinin en ateşli savunucusu olmuştur. 
  • Sağlam bir üslubu vardır. Konuşur gibi yazmış, çokça devrik cümle kullanmıştır. 
  • Cumhuriyet sonrası edebiyatımızda eleştirileri ile yön verici bir görev üstlenmiştir. 
  • Orhan Veli ve Garip Akımı'na yazılarıyla destek olmuştur.
  • Deneme ve Eleştiri: Günlerin Getirdiği, Karalama Defteri, Sözden Söze, Ararken, Diyelim, Söz Arasında, Okuruma Mektuplar, Prospero ile Caliban, Söyleşiler / Dil Üzerine, Söyleşiler.
  • Günlük: Günce 1, 2
👉 Nurullah Ataç hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Suut Kemal Yetkin (1903 - 1980)
  • Akademisyen, eleştirmen, deneme yazarı, sanat tarihçisi.
  • Deneme ve eleştiri türündeki eserleriyle tanınmıştır. 
  • 1942'de profesör olan yazarın özellikle estetik ve sanat tarihi üzerine yayımladığı birçok çalışması vardır.
  • Nurullah Ataç'la birlikte deneme türünün en başarılı yazarlarından biridir.
  • Düşüncelerini açık ve yalın bir anlatımla kaleme almıştır. 
  • Deneme: Edebiyat Üzerine, Edebiyat Konuşmaları, Günlerin Götürdüğü, Düşün Payı, Şiir Üzerine Düşünceler.
Sabahattin Eyüboğlu (1908 - 1973)
  • Akademisyen, çevirmen, yazar, yönetmen, sanat eleştirmeni.
  • Ressam ve şair Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun ağabeyidir.
  • Deneme, eleştiri, inceleme türlerinde eserler verdi.
  • Montaigne, Moliere, Shakespeare ve Ömer Hayyam'dan yaptığı çeviriler başta olmak üzere birçok eseri Türkçeye çevirdi.
  • Eserlerinde hümanizm düşüncesi öne çıkar.
  • Deneme türünün önemli isimlerinden biridir. Edebiyattan siyasete, resimden mimariye kadar birçok konuda deneme yazmıştır.
  • Denemelerinde sıcak, samimi bir üslup dikkati çeker. 
  • Konuşma dilinin zenginliklerinden biri olarak gördüğü devrik cümlenin başarılı örneklerini verir.
  • Deneme türündeki en önemli eseri Mavi ve Kara'dır.
Şevket Süreyya Aydemir (1897 - 1976) 
  • Yazar, düşünce insanı, iktisatçı, tarihçi.
  • Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Vedat Nedim Tör ile 1932-1934 arasında yayımlanmış Kadro dergisini çıkaran ekibin içinde yer almıştır. Siyasî, ekonomik, kültürel ve sanatsal konuları ele alan dergi, Türk Devrimi ile paralel bir çizgi izlemiştir.
  • Biyografi türünün en başarılı yazarlarından biridir.
  • Suyu Arayan Adam adlı otobiyografisinde hayatının Osmanlıcı, Turancı, Komünist, Kemalist safhalarını düşüncelerinin değişme sebepleriyle anlatır. 
  • Tek Adam (Atatürk), İkinci Adam (İnönü), Menderes’in Dramı, Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver Paşa isimli biyografilerinde bu şahısların hayatlarını, Türkiye'nin tarihî, siyasî, sosyal panoramasını çizerek gösterir. 
  • Toprak Uyanırsa, romanında, devlet elinin uzanabildiği bir köyde, toprak ıslahatının nasıl gerçekleştiğini, bu alanda yaptıkları ve yapmak istediklerini birleştirerek canlandırır. Roman hem otobiyografik, hem ütopik özellikler taşır. 
  • Otobiyografi: Suyu Arayan Adam
  • Biyografi: Tek Adam, İkinci Adam, Menderes’in Dramı, Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver Paşa
  • Roman: Toprak Uyanırsa, Kahramanlar Doğmalıydı 
İsmail Habib Sevük (1892 - 1954)
  • Edebiyat tarihçisi, eğitimci, yazar.
  • Milli Mücadele'yi destekleyen yazılar yazdı.
  • Kuvayı milliyenin en önemli yayın organlarından Açıksöz gazetesinin başyazarıdır.
  • Ankara Erkek Lisesi edebiyat öğretmeni iken 1922'de Yeni Gün gazetesinde yazarlığa başladı.
  • Türk Teceddüt Edebiyatı isimli eseri Cumhuriyet döneminin ilk edebiyat tarihi kitabı olması açısından önemlidir. Eser az çok değişikliklerle Edebî Yeniliğimiz (1932) ve Yeni Edebî Yeniliğimiz (1940) adlarıyla birkaç kez basılmıştır.
  • 1934’te Avrupa seyahatine çıkan yazarın Cumhuriyet gazetesinde yayımladığı gezi yazıları Tuna’dan Batı’ya adıyla basılmıştır.
  • Gezi: Tuna'dan Batı'ya, Yurttan Yazılar
  • Edebiyat Tarihi: Türk Teceddüt Tarihi
Falih Rıfkı Atay (1894 – 1971)
  • Gazeteci, gezi ve anı yazarı. 
  • Atatürk devrimlerinin ve Batılılaşmanın önde gelen savunucularından biridir. 
  • Türkçeyi en iyi kullanan yazarlarımızdan biridir. 
  • Özellikle anı türündeki eserleriyle birçok döneme ışık tutmuştur:
  • Birinci Dünya Savaşı sırasında 4. Ordu Komutanı Cemal Paşa’nın yaveri olarak bulunduğu Suriye – Filistin ile kutsal topraklardaki anılarını Zeytindağı adlı kitapta;
  • Suriye - Filistin Cephesi'ndeki anı ve gözlemlerini Ateş ve Güneş'te;
  • Doğumundan okul yıllarına, savaştığı cephelerden yaptığı inkılaplara, tartışma sofralarından insani yönlerine kadar Atatürk'le ilgili her detayı Çankaya'da anlatır.
  • Gezi edebiyatına da hem fikir hem de yöntem açısından yenilikler getirmiştir. Bu türdeki yazılarında geniş bir gözlem gücü dikkat çeker. 
  • Anı: Ateş ve Güneş, Zeytindağı, Mustafa Kemal'in Ağzından Mütareke Defteri, Mustafa Kemal'in Ağzından Vahdettin, Çankaya, Batış Yılları, Atatürk Ne idi
  • Gezi yazısı: Faşist Roma, Kemalist Tiran, Kaybolmuş Makedonya, Denizaşırı, Yeni Rusya, Moskova-Roma, Bizim Akdeniz, Taymis Kıyıları, Tuna Kıyıları, Hind, Yolcu Defteri, Gezerek Gördüklerim
👉 Falih Rıfkı Atay hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ruşen Eşref Ünaydın (1892 - 1959)
  • Eğitimci, yazar, milletvekili, diplomat.
  • Millî Mücadele'nin başlangıcında Tasvir-i Efkâr gazetesinin muhabiri olarak Anadolu’da bulundu (1919). Daha sonra Millî Mücadele’ye katılmak üzere Ankara’ya gitti (1921).
  • Anadolu Ajansının idare heyeti üyeliğine getirildi ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin yazar kadrosuna girdi.
  • Galatasaray Lisesi ve Ankara Erkek Lisesi başta olmak üzere çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. 1934 - 1952 arasında Tiran, Atina, Budapeşte, Roma ve Londra büyükelçiliklerinde bulundu.
  • Birçok türde eser verse de daha çok mülakatlarıyla ün kazanmıştır.
  • 1916 - 1918 yılları arasında dönemin ünlü yazar ve fikir adamlarıyla yaptığı mülakatlar Türk edebiyatında yeni bir çığır açmıştır. Türk Yurdu dergisiyle Vakit gazetesinde yayımlanan bu mülakatlar Diyorlar ki adıyla kitaplaşmıştır. 
  • Ruşen Eşref aynı zamanda “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat” adlı çalışmasıyla Mustafa Kemal’i Türk halkına tanıtan kişidir.
  • Mülakat: Diyorlar ki, Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat, Çanakkale'de Savaşanlar Dediler ki, Atatürk'ün Hastalığı
Şevket Rado (1913 - 1988)
  • Gazeteci, yazar, radyocu. 
  • Dönemin popüler dergisi olan Hayat ile Hayat Ansiklopedisi’ni çıkarmıştır. 
  • İstanbul radyosunda beş yıl sohbet programı hazırlayıp sunmuştur. 
  • Sohbet: Eşref Saat, Ümit Dünyası, Hayat Böyledir 

  • Cemil Meriç (1917 - 1987)
  • Düşünce insanı, yazar, çevirmen. 
  • Düşüncesi solda, duyguları sağda olan bir aydın olarak bilinir.
  • Cumhuriyet döneminin en önemli düşünce adamlarından biridir. 
  • Deneme türünün usta isimlerindendir. 
  • Yazılarında genel olarak Osmanlı’dan Cumhuriyete toplumsal hayat, Batılılaşma, Doğu–Batı çatışması, kültür, modernleşme gibi konuları ele alır.
  • Deneme: Bu Ülke, Mağaradakiler
  • Araştırma/inceleme: Umrandan Uygarlığa, Kırk Ambar, Bir Dünyanın Eşiğinde
Eflatun Cem Güney (1896 – 1981)
  • Folklor araştırmacısı, derlemeci, yazar, şair, öğretmen. 
  • 1896 yılında Malatya Hekimhan’da doğdu. 1918’de Konya Öksüzler Yurdunda Türkçe öğretmenliği yaparak mesleğe başlayan Güney uzun yıllar öğretmenlik ve idarecilik yaptı. 
  • Eflatun Cem Güney, Türk halk bilimi alanında önemli çalışmalar yapmıştır. Özellikle yaptığı masal derlemeleri ile Masal Babası olarak anılmaktadır. 
  • Ayrıca Türkiye radyolarında uzun yıllar kendi yazdığı masalları okumuştur. 
  • Güney‘in derlediği masallar dışında, halk efsaneleri, halk fıkraları ve halk hikâyeleriyle de ilgilendiği görülür. Ayrıca Nasrettin Hoca‘nın iki yüz elli iki fıkrasını da derleyerek yayımlar. 
Pertev Naili Boratav (1907 - 1998)
  • Akademisyen, halk bilimci, halk edebiyatı ve folklor araştırmacısı. 
  • 1930’da İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi. 
  • Fuat Köprülü’nün asistanlığını yaptı. 
  • 1941′de Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği teziyle doçent oldu, 1948′de profesörlüğe yükseldi. 1948′de başkanı olduğu Halk Edebiyatı Kürsüsü siyasi nedenlerle kapatıldıktan sonra yurt dışına gitti. ABD, Almanya ve Fransa’da çalıştı.
  • Çok sayıda masal, halk hikayesi, türkü ve çocuk oyunu derlemiştir.
  • Araştırma – İnceleme: Köroğlu Destanı, Folklor ve Edebiyat I-II, Bey Böyrek Hikâyesine Ait Metinler, Halk Edebiyatı Dersleri, Pir Sultan Abdal, İzahlı Halk Şiiri Antolojisi, Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği, Zaman Zaman İçinde, Tekerleme, Az Gittik Uz Gittik, 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı, 100 Soruda Türk Folkloru, Nasreddin 
    Hoca. 
Salah Birsel (1919-1919)
  • Şiir, deneme, günlük, eleştiri ve roman gibi birçok türde eser verdi. 
  • Buna rağmen daha çok deneme ve günlükleriyle tanındı.
  • Deneme türünün önemli isimlerinden biridir. 
  • Denemelerinde kendi yaşamından, tarihten ve edebiyat dünyasından beslendi.
  • "Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu" en çok bilinen eseridir.
  • Denemelerinde mizahi tavır öne çıkar.
  • Bir sözcük işçisidir. Kendi türettiği, ağızlardan derleyip farklı anlamlar yüklediği sözcükler ve ürettiği deyimlerle Türkçenin söz varlığına katkı sağladı.
  • 1001 Gece Denemeleri: Şiir ve Cinayet, Paf ile Puf, Kurutulmuş Felsefe Bahçesi, Halley Kimi Kurtarır, Amerikalı Tolstoy, Bir Zavallı Sarı At, Yapıştırma Bıyık, Şişedeki Zenci, Asansör, Kediler, Hafiyeler Önde Gidiyor, Gandhi ya da Hint Kirazının Gölgesinde, Gece Mavisi Salâh Bey Tarihi (Denemeleri): Kahveler Kitabı, Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu, Boğaziçi Şıngır Mıngır, Sergüzeşt-i Nono Bey ve Elmas Boğaziçi, İstanbul-Paris
  • Günlük: Hacivat Günlüğü, Yaşlılık Günlüğü, Aynalar Günlüğü, Bay Sessizlik, Nezleli Karga, Yalnızlığın Fırınlanmış Kokusu, Yanlış Parmak, Papağanname
Azra Erhat (1915 – 1982)
  • Filolog, arkeolog, çevirmen, deneme, inceleme ve gezi yazarı. 
  • Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi mezunudur. 1946’da Doçent oldu. 1948’de siyasi nedenlerle üniversiteden uzaklaştırıldı. 
  • Özellikle Eski Yunan klasiklerinden yaptığı çevirilerle tanınmıştır.
  • Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı) ve Sabahattin Eyüboğlu ile Türk kültürü için “Anadolu hümanizmi” kavramını ortaya atmıştır. 
  • Türk kültürünün Anadolu’da yer almış eski uygarlıkların devamı olduğu iddiası ile Anadolu'nun Batı sahillerinde yer almış antik çağ uygarlıklarını yerinde incelemişlerdir. Mavi Yolculuk kavramı da bu gezilerin bir sonucudur. 
  • Gezi: Mavi Anadolu, Mavi Yolculuk
  • Deneme: İşte İnsan (Ecce Homo), Sevgi Yönetimi
  • Sözlük: Mitoloji Sözlüğü
  • Mektup: Mektuplarla Halikarnas Balıkçısı
Mehmet Kaplan (1915 - 1986)
  • Yeni Türk Edebiyatı Profesörü, eleştirmen, deneme yazarı.
  • 1939'da İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatından mezun oldu. 
  • Ahmet Hamdi Tanpınar'ın asistanlığını da yapan Kaplan, 1962'ye kadar Tanpınar'la çalışmaya devam edecektir.
  • "Yeni Türk Edebiyatı" disiplininin kurucusu ve bu alanda yapılan araştırmaların da yol gösterici ismi olmuştur.
  • Şiir Tahlilleri I-II ve Hikaye Tahlilleri adlı eserleriyle eleştiri türünün gelişmesine öncülük etmiştir.
  • Denemelerinde eğitim, bilim, millî kültür, tarih ve medeniyet, hürriyet, demokrasi, gençlik, din, ideoloji, Batı, aydın, ahlak gibi birçok konuya değinmiştir.
  • Deneme: Nesillerin Ruhu, Büyük Türkiye Rüyası, Kültür ve Dil
  • İnceleme: Namık Kemal, Tevfik Fikret, Şiir Tahlilleri I-II, Hikaye Tahlilleri, Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar
İlgili Sayfalar

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.