14 Ocak 2021 Perşembe

Terzarima

  • Üçer dizeli bentlerle en sona eklenen bir dizeden oluşan nazım şekli.
  • İtalyanca bir sözcüktür.
  • İlk olarak İtalyan şair Dante Alighieri (ö.1321) tarafından "İlahi Komedya" adlı eserde kullanılmıştır.
  • Bu nazım şeklinin en güzel örnekleri 19. yüzyılda Fransız edebiyatında verilmiştir.
  • İlk örnekleri Servetifünun şiirinde görülen terzarima, edebiyatımızda özellikle II. Meşrutiyet'ten sonra daha çok rağbet görmüştür.
  • Terzarima nazım şekli, edebiyatımızda kimi zaman kurallı olarak kimi zaman da birtakım değişikliklerle kullanılmıştır. Söz konusu değişiklikler uyak örgüsünü değiştirmek ya da sondaki dizeye yer vermemek şeklindedir.
  • Tevfik Fikret'in "Şükûfe-i Yâr" adlı şiiri, bu nazım şeklinin kurallı ilk örneğidir.
  • Türk edebiyatında bu nazım şekliyle en çok eser veren sanatçı, adı daha çok "Milli Edebiyat" ile anılan Ali Canip Yöntem'dir.
Özellikleri
  • Üç dizeli bentler ile en sondaki bağımsız bir dizeden oluşur.
  • Üçlüklerin sayısında bir sınırlama yoktur.
  • Bu nazım şeklinde "örüşük" uyak düzeni kullanılır: 
  • Uyak şeması: "a,b,a", "b,c,b", "c,d,c", "d,e,d"..."e"
  • Her bendin birinci ve üçüncü dizeleri birbiriyle uyaklıdır.
  • Sonrasında her bendin orta dizesi, devamındaki bendin birinci ve üçüncü dizeleriyle uyaklıdır. 
  • Sondaki tek dize ise kendinden önceki üçlüğün ikinci dizesiyle uyaklanır:
Sokak Feneri
Ölü bir camdan ağlayan korku   — a
İnliyor serseri ve boş geceye;    — b
Kaldırımlar bütün sükut, uyku... — a

Her duvar, her kovukta şimdi niye — b
Bir büyük göz niyaz eder, ağlar     — c
"Bitsin artık bu gizli şüphe!" diye   — b

Korkarım... Saklanır heyûlâlar...    — c
Bana der: "İşte bir sahife, oku,      — d
Sarı gölgemde hasta kalbin var!.." — c
Ölü bir camdan ağlayan korku   — d

Ali Canip Yöntem

İlgili Sayfa
👉 Sone
Yararlanılan Kaynaklar
  • Servetifünun Dönemi ve Sonrasında Terzarima Nazım Şeklinin Kullanımı, Yusuf Alıcı
  • Batı Tesirinde Türk Şiiri Antolojisi, Kenan Akyüz

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.