9 Nisan 2018 Pazartesi

Leb-Değmez

  • Farsça bir sözcük olan "leb" dudak anlamına gelmektedir (dudak-değmez).
  • Söylenirken dudakların birbirine değdiği "b, p, f, m, v" gibi dudak ünsüzlerinin bulunmadığı sözcüklerle yazılan şiirlere leb-değmez denir. 
  • Bu yolda şiir söyleme divan şiirinde de görülür ancak saz şairleri (âşıklar) arasında daha yaygındır.
  • Leb-değmez, aynı zamanda âşıklar arasında bir yarışma türüdür. Yarışma sırasında dudaklar arasına dikine olacak şekilde bir iğne konulur. Dudak ünsüzlerine yer verilmeyen, karşılıklı dörtlükler âşıklar tarafından irticalen (doğaçlama) söylenir. 
  • Aynı anda ölçü, uyak, anlamlı bir cevap ve uygun sözcük gibi birçok şey düşünmeyi gerektiren leb-değmez oyunu büyük bir ustalık gerektirir.
Halk edebiyatından leb-değmez şiir örneği:
Ateşe yakar cihanı aşk ile nârın senin
Âh ettin arşa dayandı âh ile zârın senin
Nâs içinde destan oldun düştün dilden dillere
Yâr elinden serserisin ya hani ârın senin 
Âşıksın aşnan ararsın âh edersin derinden
Aşnan sâdık yârin ise der sana ne nârından
Sad-hezar nas ile senin aklın ala serinden
Şay eder gizli sırların hercâyî yarın senin

Işığî der sıdk ile sen gel çalış Hak râhına
Uzak git şeytan şerrinden sığın Şahlar Şahına
Seni halk eden Hallâk'ın secde kıl dergâhına
Her ne dilek dilesen ihsan ede Tanrın senin 
                                    Işığî Ahıskalı Emrah
İlgili Sayfalar 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.