7 Ağustos 2021 Cumartesi

Kırk Hadis

Kırk Hadis
  • Hadis; Hz. Peygamber’in söz ve eylemlerini ifade eden bir terimdir. Hadisler, İslam dininde Kuran’dan sonraki en önemli kaynaktır.
  • Edebiyatta Hz. Muhammed’in sözlerinden kırk tanesini bir araya getiren eserlere kırk hadis ya da hadis-i erbain denir.
  • Arapça bir sözcük olan erbain, "kırk" demektir.
  • Eserdeki hadisler tek bir konu hakkında olabileceği gibi birbirinden farklı konuları da içerebilir.
  • Manzum ya da mensur yazılabilir. Ancak Türk edebiyatında bu tür eserler daha çok manzumdur.
  • Bu tür eserlerde hadisler ya özenle seçilir ya da bu alanda meşhur olmuş erbainler (kırk hadis, çihl hadis) tercüme veya şerh (açıklama) edilir.
  • Genellikle kıta nazım şekliyle yazılır. Hadisin metni kıtanın önünde veya sonunda verilir.
  • Kırk hadisler dinî olduğu kadar edebî, ahlâkî ve sosyal özelliklere sahiptir. 
  • Türk edebiyatında siyer, hilye, mevlit, maktel gibi dinî türler içerisinde en fazla işlenen tür kırk hadistir.
  • Türk şairlerin bu alandaki çalışmalarına İranlı âlim ve şair Molla Cami'nin (öl.1492) büyük tesiri olmuştur.
Örnek Beyitler

Hadis: Kim bir yetimin başını okşarsa elinin dokunduğu her saç teline karşılık Allah Teâlâ ona sevap verir.

Her ki bir bi-peder yetimi görüp
Mesh idüp başını ide şefkat

Her ne denlü kıluna degse eli
Adedince kıla Huda rahmet


Hadis: Kim bir hastayı ziyaret ederse ve yanında bir müddet oturursa Allah ona kendisine isyan etmediği/edilmeyen bin yıl ibadet sevabı verir.

Her ki bir hastaya ıyâdet idüp
Otura başı üzre bir sâat

Ana bin yıl ibadet itmişçe
Maşiyetsüz Huda vire ücret


Hadis: Üstteki (veren) el, alttaki (alan) elden daha hayırlıdır.

Şükrini kıl Huda-yı bi-çunun
Ki seni eyledi ganì Allah

Yed-i ulyâ hayırlı süflâdan
Buyurur Hazret-i Resul-i İlâh
Önemli Kırk Hadisler
  • Nehcü'l-Feradis — Muhammed b. Ali (14.yy): Sanat gayesi gütmeyen eser, sade bir dille yazılmıştır. 14. yüzyıl Harezm Türkçesinin ağız özelliklerini taşıdığı için ayrı bir önem taşımaktadır.
  • Kırk Armağan — Kemal Ümmi (15.yy): Yaklaşık 200 beyitlik bir mesnevi olup ölüm hakkındaki bir hadisin şerhinden ibarettir.
  • Çihl Hadis — Ali Şir Nevai (15.yy): Molla Cami'nin aynı isimli eserinin kıtalar halinde yapılmış tercümesidir.
  • Hadis-i Erbain Tercümesi — Fuzuli (16.yy): Molla Cami'den tercümedir.
  • Tercüme-i Hadis-i Erbain — Nev'i (16.yy): Bir kısmı Molla Cami'den alınan, bir kısmı da yaygın olarak bilinen hadisler kıta şeklinde tercüme edilmiştir.
  • Tercüme-i Hadis-i Erbain — Nabi (17.yy): Molla Cami'nin aynı adlı eserinden yaptığı manzum çeviridir. Hadisler kıtalar halinde oldukça sade bir dille serbest olarak tercüme edilmiştir.
İlgili Sayfa
👉 Divan Şiiri Nazım Türleri
Yararlanılan Kaynaklar
  • TDV İslam Ansiklopedisi Hadis-i Erbain Maddesi, M. Yaşar Kandemir
  • Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, İskender Pala
  • Muhlisî’nin Manzum Kırk Hadis Tercümesi, Yunus Kaplan
  • Edebiyat Tarihi Bakımından Kırk Hadisler, Müzahir Kılıç

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretmemiz için yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.