Eylemde Yapı Konu Testi 1 Çözümlü

1. Aşağıdaki dizelerde altı çizili sözcüklerden hangisi yapıca diğerlerinden farklıdır?
A) Parmak izlerimi arıyorlar şimdi
     İyi ki ellerim bende değil
B) Açıyorum gözümü
    Karşımda sen
C) Sularda ara beni: Yakamda
     Bir ölü gibi taşıyorum seni
D) Sende, ben imkânsızlığı seviyorum
     Fakat asla umutsuzluğu değil
E) Geçiyorum mevsim gibi kapıdan
     Gözlerimde bulut, saçlarımda çiğ

1 / Çözüm

C — "taşıyorum" > türemiş eylem
taş- > fiil kökü (taşmak)
-ı > fiilden fiil yapan yapım eki (taşımak)
-yor > şimdiki zaman kip eki / eylem çekim eki
-um > şahıs eki / eylem çekim eki

Diğer eylemler yapım eki almadığı için yapıca basittir.
Cevap C

Not: -i (ı, i, u, ü) eki genellikle -yazı, gezi, soru, ölü gibi- fiilden isim yapsa da "taşımak" örneğinde olduğu gibi fiilden fiil yaptığı durumlar da vardır: kazı- (kazımak), sürü- (sürümek)...

2. Aşağıdakilerin hangisinde kurallı birleşik eylem yoktur?
A) Üstünde hasretle leylekler uçan
     Beyaz perdeleri indiriverin
B) Tadına çiy düşmez gülümsemenin
    Gülümseyebilirsin çekinmeden
C) Varılırdı daha saydam günlere isteseler
     İsteseler yalnızlık giremezdi evlere
D) Gölgeli ikindiler gibi loştu ruhu
     Kelimelerin kaybolduğu çocukluğunda
E) Kızılca kıyamettir kopan
     Siz serin uykunuzu uyuyadurun

2 / Çözüm

A — indiriverin (tezlik eylemi / -ivermek)
B — gülümseyebilirsin (yeterlik eylemi / -ebilmek)
C — giremezdi (yeterlik eyleminin olumsuzu / -ebilmek)
D'de kurallı birleşik eyleme örnek yok.
E — uyuyadurun (sürerlik eylemi / -edurmak)
Cevap D

3. Aşağıdakilerin hangisinde birleşik eylem kullanılmamıştır?
A) En şiddetli münakaşa, derginin adı için oldu.
B) Kendimi bu dalganın bir zerresi gibi hissediyordum.
C) Diyebilirdik ki orada bize ait hiçbir şey yoktu.
D) Tekbirlerden sonra iki rekât namaz kılındı.
E) Emrindeki bütün birlik dağlarda erimiş, mahvolmuştu.

3 / Çözüm

A'da birleşik eylem yok, "olmak" eylemi bu cümlede yardımcı eylem olarak kullanılmamıştır.
B — hissediyordum > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
C — diyebilirdik > yeterlik eylemi, kurallı bir. eylem
D — namaz kıldık > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
E — mahvolmuştu > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
Cevap A

4. Aşağıdakilerin hangisinde kurallı birleşik eylem kullanılmıştır?
A) Onlar memleketin imtiyazlı bir tabakasını temsil ediyorlardı.
B) Her şeye rağmen bu kör kuvvetin alkışlarına kulak asmadı.
C) On beş kulaç kazmasına rağmen suyu yine bulamadı.
D) Şimdiden birçok sorunun içinde kaybolmuştuk hepimiz.
E) Müsaadenizle ilk önce önemli bir noktaya işaret etmek istiyorum.

4 / Çözüm

A — temsil ediyorlardı > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
B — kulak asmadı > anlamca kaynaşmış bir. eylem
C — bulamadı / bulabilmek > yeterlik eylemi, kurallı bir. eylem
D — kaybolmuştuk > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
E — işaret et- > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
Cevap C

Güneş saatinin daha basit bir şekli de bu mektepte vardı. En arkada oturan çocuk fark etmiş ki güneş ışıkları ne zaman o noktaya gelse hoca uyumaya başlıyormuş. Orasını işaretlemiş. Ondan sonra da güneş ne zaman oraya gelse cüzünü kapatıp susarmış. Ancak kapalı havalarda ne yapıyordu, onu pek bilemiyorum.
5. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) Yeterlik eylemi
B) Birden fazla türemiş eylem
C) Tezlik eylemi
D) Yardımcı eylemle kurulan birleşik eylem
E) Anlamca kaynaşmış birleşik eylem

5 / Çözüm

A — Yeterlik eylemi > bilemiyorum (bilebilmek)
B — Birden fazla türemiş eylem > başlıyormuş (baş-la-), işaretlemiş (işaret-le)
C — Tezlik eylemi > kapatıverirmiş
D — Yrd. eylemle kurulan birleşik eylem > fark etmiş
E — Anlamca kaynaşmış birleşik eyleme örnek yok.
Cevap E

6. Aşağıdakilerden hangisinin yüklemi bir türemiş eylemdir?
A) Parmakları işitilmeyecek kadar hafif şakırdıyordu.
B) Onu böyle gördükçe perişanlığı daha da artıyordu.
C) Bir çarşamba akşamı coşkunluk son haddine varmıştı.
D) Yarın, öbür gün Ali'nin anası sana görücü gelecekmiş.
E) Şakir kendisine uzatılan maşrapayı iki eliyle kavradı.

6 / Çözüm

A — şakırdıyordu > türemiş eylem
şakır > isim kökü / yansıma ses (şakır şakır)
-da > isimden fiil yapan yapım eki (ünlü daralmasına uğramış)
-yor > şimdiki zaman kip eki / eylem çekim eki
-du > hikâye birleşik zaman / ek eylem
Cevap A

7. Aşağıdakilerin hangisinde birleşik eylem kullanılmamıştır?
A) Bu uğurda en sevdiklerimle bozuşmayı bile göze alırım.
B) Memleket için bunu yapmak tabii ki boynumuzun borcudur, dedi.
C) Muhtar, kahvehaneye o hâlde gelince köyde kıyamet kopmuş.
D) Son yazısına "Dedikodudan kim hazzetmez ki!" diye başlamıştı.
E) Fotoğraflara bakarken bırakıverirdi kendini hatıralarının akışına.

7 / Çözüm

A — göze almak > anlamca kay. bir. eylem
B'de birleşik eyleme örnek yok.
C — kıyamet kopmak > anlamca kay. bir. eylem
D — hazzetmek > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
E — bırakıvermek > tezlik eylemi, kurallı bir. eylem
Cevap B

8. Aşağıdakilerin hangisinde birden fazla birleşik eylem kullanılmıştır?
A) Uğruna dövüşürken kaç kere öleyazdım, demiş Cahit Külebi.
B) Bakakalırım giden geminin ardından, atamam kendimi denize.
C) Böylesine sert bir tepkiyi gerçekten hak etmiş miydik, bilmiyorum.
D) Buraya gelip sizinle görüşmek için çok uzun bir yol katettik.
E) Evvela masa üzerindeki küçük süslerini, tuvalet eşyasını seyrettim.

8 / Çözüm

B — "bakakalırım" ve "atamam"
bakakalırım > sürerlik eylemi
atamam > yeterlik eyleminin olumsuzu. Olumlusu: atabilirim
Cevap B

I. Bize büyük bir sevgi ve emniyetle kucak açmışlardı.
II. Tarık bize kulak kesilmiş ama Necla televizyona bakıyordu.
III. Füsun utangaç kızlar gibi bir anda gözlerini kaçırdı.
IV. Bütün bu olanlara rağmen yüreği soğumamış bizimkinin.
V. Seçmelerde adım not edilmişti ama beni arayan olmadı.
9. Numaralanmış yerlerin hangisinde farklı bir birleşik eylem kullanılmıştır?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

9 / Çözüm

I. kucak açmak > anlamca kay. bir. eylem
II. kulak kesilmek > anlamca kay. bir. eylem
III. gözlerini kaçırmak > anlamca kay. bir. eylem
IV. yüreği soğumamak > anlamca kay. bir. eylem
V. not etmek > yrd. eylemle kurulan birleşik eylem
Cevap E 

I. Bu aşk içimde aynı hızla
   Akarsa önleyemem diyorum
II. Atlastan bakardım nereye gitti
    Öyle öyle ezber ettim gurbeti
III. Elinden tutup getirecekler
     Beni görünce taş kesileceksin
IV. Dünden kalan yazılara göz atıyorsun
     Anlamlar yankılanıyor beyninde
V. Gündüzden, gürültüden ve kainattan ırak
    Akşamı seyredeyim bakışlarında bırak
10. Numaralanmış dizelerdeki birleşik eylemler türlerine göre eşleştirilse hangisi dışarıda kalır?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

10 / Çözüm

I — önleyemem, önleyebilirim > yeterlik eylemi, kurallı bir. eylem
II — ezber etmek > yrd. eylemle kurulan birleşik eylem
III — taş kesilmek > anlamca kay. bir. eylem
IV — göz atmak > anlamca kay. bir. eylem
V — seyretmek > yrd. eylemle kurulan birleşik eylem
Cevap A

11. Aşağıdakilerin hangisinde yardımcı eylemle kurulan birleşik eylem yoktur?
A) O gün görevli polis dikkatli olmasaydı hepimiz yanmıştık.
B) Annem en ufak şeylere hemen sevinir, yerinde duramazdı.
C) Eskiden gelip provaları seyrederdi, bir zaman sonra tümüyle yitti.
D) Odayı böyle boş görünce ziyaret saatinin bittiğine hükmettim.
E) Siz de göreceksiniz, her şey yakın zamanda hallolacak.

11 / Çözüm

A — dikkatli olmak
B'de yardımcı eylemle kurulan birleşik eyleme örnek yok.
C — seyretmek
D — hükmetmek
E — hallolmak
Cevap B


(I) Sanki onu görmüşüm gibi hissettim kendimi. (II) Onu unutamazsam günlük hayatımı da sürdüremeyecektim artık. (III) İş yerindekilerin en dikkatsizleri bile, üzerime sinen kara hüznü fark etmişlerdi. (IV) Annem ikide bir Selma ile aramda bir mesele çıktığını sanıyor, ağzımı arıyordu. (V) Selma'nın merakı da sanki benim acımla artıyor, korktuğum bir patlama noktasına yaklaşıyordu.
12. Parçadaki numaralanmış yerlerin hangisinde anlamca kaynaşmış birleşik eylem kullanılmıştır?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

12 / Çözüm

ağzımı arıyordu (ağız aramak): öğrenmek istenilen şeyi söyletecek yolda dil kullanmak.
Cevap D

adımları (I) duyulmuştur ormanda istekleri
sunarken yüksek aşk çatısına
ağaçların köklerinde (II) yıkamıştı ayaklarını
parmaklarından dirilik yücelik akıyordu
ve ben (III) izliyordum onu hafif adımlarla
yürüdükçe bir orman (IV) açılıyordu önümde
karanlık omuzlarına inmiş saçların
tanrı mı (V) yolladı seni
ey düşlerin tutuştuğu yer kırmızı kayalıkta
13. Yukarıdaki altı çizili eylemlerden hangisi, yapısı bakımından ötekilerden farklıdır?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

13 / Çözüm

I — duyulmuştur > türemiş eylem
duy- > fiil kökü
-ul > fiilden fiil yapan yapım eki
-muş > kip eki, çekim eki
-tur > kuvvetlendirme eki

II — yıkamıştı > basit eylem
yıka- > fiil kökü
-mış > kip eki
-tı > hikâye birleşik eylem, ek eylem

III — izliyordum > türemiş eylem
iz > isim kökü
-le > isimden fiil yapan yapım eki (ünlü dar.)
-yor > kip eki
-du > hikâye birleşik eylem, ek eylem
-m > şahıs eki

IV — açılıyordu > türemiş eylem
aç- > fiil kökü
-ıl > fiilden fiil yapan yapım eki
-yor > kip eki
-du > hikâye birleşik eylem, ek eylem

V — yolladı > türemiş eylem
yol > isim kökü
-la > isimden fiil yapan yapım eki
-dı > kip eki

Cevap B

Kendisini tutamıyor bu adam. Bıraksan günde yüz sayfa yazacak. Kime hizmet edeceğimi şaşırıyorum. Biri insanlardan kaçıyor, öteki bir dakika yalnız kalamıyor. Sonunda hükûmet el koyacak bu işe. Hepsine haddini bildirecek.
14. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) Kurallı birleşik eylem
B) Eylemden türemiş eylem
C) İsimden türemiş eylem
D) Yardımcı eylemle kurulan birleşik eylem
E) Anlamca kaynaşmış birleşik eylem

14 / Çözüm

A — Kurallı birleşik eylemler > tutamıyor, kalamıyor
B — Eylemden türemiş eylem > şaş-ır (mak)
C — İsimden türemiş eyleme örnek yok.
D — Yrd. eylemle kurulan bir. eylem > uşaklık et-, hizmet et-
E — Anlamca kaynaşmış birleşik eylem > el koymak, haddini bildirmek
Cevap C

15. Aşağıdakilerin hangisinde birleşik eylem kullanılmamıştır?
A) Yetersiz soğutma, gıda maddelerinin bozulmasına yol açar.
B) Çalışma tezgahı temiz gözükse dahi yine üzerinde bakteri olabilir.
C) Bazı bakteriler kolera salgınlarına neden olmaktadır.
D) Çiğ gıdalarla temas öncesi ve sonrasında el temizliğine dikkat edilmelidir.
E) Meyve ve sebzeler akan musluk suyunun altında iyice yıkanmalıdır.

15 / Çözüm

A — yol açar (yol açmak) > anlamca kay. bir. eylem
B — olabilir > yeterlik eylemi
C — neden olmak > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
D — dikkat edilmelidir (dikkat etmek) > yrd. eylemle kurulan bir. eylem
E'de birleşik eylem yok.
Cevap E


Konu Anlatımı İndir!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretebilmemiz için hem "Takip Et" butonuna tıklayarak hem de yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.