30 Mayıs 2021 Pazar

Seci

  • Düzyazıda kullanılan ses benzerliğidir.
  • Başka bir deyişle düzyazıdaki (nesirdeki) uyaktır.
  • Nesirdeki estetik unsurlardan biridir.
  • Seci, söz sanatı olarak da kabul edilmektedir.
  • Sözün etkisini artırmak ve söze güzellik katmak için kullanılır.
  • Seci, divan edebiyatında önemli bir yere sahiptir.
  • Süslü nesrin çıkması seci sayesinde olmuştur. Seciler, söz sanatları ve bağlaçlarla uzayıp giden cümleler süslü nesrin ayırıcı özelliğidir.
  • Eskiden nesirde ustalık göstermek seci kullanmak ile ölçülmüştür.
  • Secili nesrin en büyük sakıncası yazıda anlatılmak istenen düşüncenin sanat yapma endişesiyle çoğu zaman anlaşılmaz bir hale gelmesidir.
  • Sinan Paşa'nın bütünüyle secili ifadelerle yazdığı Tazarrunâme adlı eseri bu konudaki en başarılı örnek olarak kabul edilmektedir.
  • Sinan Paşa'nın dışında secili nesrin öne çıkan sanatçıları Nergisi ve Veysi'dir.
  • Seci kullanımı, Tanzimat'tan sonra hem edebiyatta hem de resmî yazışmalarda yavaş yavaş etkisini kaybetmiştir.
Örnekler

Divan Edebiyatında...

  • Kesâfet-i sehâbda letâfet-i şihâbı unutmuştuk.

  • İlahi! Dil verdin, zikrinden ayırma; gönül verdin, fikrinden çevirme; iman verdin, daim eyle; ihsan verdin, kaaim eyle!..
Atasözlerinde...
  • Abdal tekkede hacı Mekke’de bulunur.
  • Akıl akıl gel çengele takıl.
  • Allah'tan sıska ne yapsın muska.
  • Altmış yetmiş, aklı başından gitmiş.
  • Ben derim ‘"bayram haftası", o der "mangal tahtası"
  • Et kanlı gerek yiğit canlı.
  • Yağmur yel ile, düğün el ile...
👉 Göktürk Yazıtları ve Dede Korkut Hikayeleri de seci bakımından zengin metinlerdir.
Göktürk Yazıtlarında...
  • Angar adınçıg bark yaraturtum. İçin taşın adınçıg bediz urturtum. (Ona bambaşka türbe yaptırdım. İçine dışına bambaşka resim vurdurdum.)
Dede Korkut Hikayelerinde... 
  • At ayağı çabuk, ozan dili çevik olur.
  • O kırk yiğit haset eylediler, birbirine söylediler.
  • Kırk yoldaşım aman. Tanrının birliğine yoktur güman.
İlgili Sayfa

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretmemiz için yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.