26 Kasım 2018 Pazartesi

İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir (1960 - 1980)

  • 1920'de Nazım Hikmet ile başladığı kabul edilen toplumcu şiirin üçüncü kuşağıdır.
  • İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir, 1961 Anayasası ile sağlanan görece özgürlük ortamı, Türkiye İşçi Partisinin kuruluşu, Nazım Hikmet'in eserlerinin tekrar gün ışığına çıkması, Marksist klasiklerin Türkçeye çevrilmesi, bu dünya görüşünü savunan kitap ve dergilerin rahatça basılması ve dünyadaki özgürlük hareketlerinin etkisi altında biçimlenir. 
  • Umut ve yarına inanç, direnme ve isyan konuları şiire hâkimdir.
  • Diğer kuşaklarda olduğu gibi biçimden çok içeriğe önem verilir.
  • Şiirlerde daha çok sosyal ve güncel politika takip edilmiştir.
  • Toplumsal mesajları etkili kılmak için zaman zaman söylev üslubundan yararlanmışlardır.
  • Şiirleri genel olarak Yeni Gerçek, And, Halkın Dostları, Militan gibi dergilerde yayımlanmıştır.
Ataol Behramoğlu (1942)
  • 1960 kuşağının önemli şairlerinden biridir. 
  • Toplumu ve onun sorunlarını, sosyalist mücadeleyi, yeni düzen oluşturma kavgasını işleyen şiirler yazmıştır. 
  • Buna rağmen şiirlerinde slogana varan dizelere rastlanmaz. 
  • Toplumcu şiir anlayışının öne çıktığı şiirlerinden bazıları: "Bir Gün Mutlaka", "Yıkılma Sakın"...
  • Bireyin kendi dünyasına, aşka, yaşama ve ölüme yönelik şiirler de yazmıştır. Bu tür temalara yer verdiği şiirlerinden en çok bilinenler: Aşk İki Kişiliktir, Bu Aşk Burada Biter, Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var... 
  • Şiirde yalınlık, açıklık, samimiyetten yanadır, gereksiz süslemelerden uzak durur. 
  • Ataol Behramoğlu için şiirin kaynağı kişinin kendi yaşamıdır.
  • Şiiri biçim olarak değişkenlik gösterir. Düz yazı ve nesir karışımı olan şiirlerin yanı sıra, dörtlükler ya da beyitler şeklinde yazılmış şiirlere de rastlanır. 
  • Şiir Kitapları: Bir Ermeni General, Bir Gün Mutlaka, Yolculuk Özlem Cesaret ve Kavga Şiirleri, Kuşatmada, Mustafa Suphi Destanı, Dörtlükler, Ne Yağmur…Ne…Şiirler, İyi Bir Yurttaş Aranıyor, Türkiye Üzgün Yurdum-Güzel Yurdum, Kızıma Mektuplar, Şiirler, Eski Nisan, Bebeklerin Ulusu Yok, Sevgilimsin, Aşk İki Kişiliktir, Yeni Aşka Gazel, İki Ağıt, Beyaz İpek Gibi Kar, Okyanusla İlk Karşılaşma, Hayata Uzun Veda
Ataol Behramoğlu hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.  
İsmet Özel (1944)
  • Şiire başladığı yıllarda sosyalist bir dünya görüşüne bağlıyken 1970’li yıllardan itibaren Müslüman dünya görüşüne bağlanır.
  • Özellikle imge anlayışı bakımından İkinci Yeni etkisi şiirlerinde açıktır. Ancak şiirlerinde ele aldığı toplumsal-siyasal temalar ve kendine has üslubuyla İkinci Yeni'den ayrılır. 
  • Şiiri, zengin görsel çağrışımlar ve coşkun bir lirizm içerir.
  • Şiirde ahenge ve müziğe önem verir.
  • Varoluşçuluk (egzistansiyalizm) şiirlerinde önemli bir yer tutar.
  • "Amentü" adlı şiiri sosyalist-Marksist düşünceden İslami düşünceye geçiş manifestosu sayılabilir.
  • Çok bilinen şiirlerinden bazıları: Celladıma GülümserkenAmentü
  • Şiir Kitapları: Geceleyin Bir Koşu, Evet İsyan, Erbain, Cinayetler Kitabı, Celladıma Gülümserken, Bir Yusuf Masalı, Rüya Tabirleri
  • Deneme: Şiir Okuma Kılavuzu, Taşları Yemek Yasak, Tehdit Değil Teklif
İsmet Özel hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Süreyya Berfe (1943)
  • Asıl adı Hikmet Süreyya Kanıpak'tır.
  • Adını 1966’da Kasaba adlı şiiriyle kazandığı Türkiye Milli Talebe Federasyonu Kültür Yarışması birincilik ödülü ile duyurur.
  • İlk şiirlerinde ikinci Yeni etkisi görülür. 
  • İlk şiir kitabı olan Gün Ola ile toplumcu şiire yönelir.
  • Bu dönem şiirlerinde toplumcu gerçekçiliğe ait slogan söylemler yoğunluktadır.
  • Özellikle Gün Ola’da halk kültür ve edebiyatının kaynaklarından yararlanmıştır.
  • 1980’de yayımladığı üçüncü kitabı Hayat ile Şiir ile toplumcu gerçekçi çizgiden uzaklaşır. 
  • Şiirindeki değişmeyen unsurlar ise kente ve kentleşmeye karşı duruş ile tabiata olan ilgidir.
  • Şiir Kitapları: Gün Ola, Savrulan, Hayat ile Şiir, Ufkun Dışında, Şiir Çalışmaları, Ruhumun, Kalfa, Seçme Şiirler, Nâbiga, Seni Seviyorum, Foklar Söyledi Ben Yazdım, Çıkrık, Seferis ile Üvez, Her Gölge Titrer
Süreyya Berfe hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Nihat Behram (1946)
  • Kardeşi Ataol Behramoğlu ile birlikte Militan dergisini çıkardı. 
  • 1972’de çıkardığı ilk şiir kitabı olan Hayatımız Üstüne Şiirler kitabı yasaklandı ve yazdıklarından ötürü 12 Mart döneminde iki yıl tutuklu olarak yattı. 
  • 12 Eylül döneminde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarıldı. 
  • 1996 yılında vatandaşlık haktan geri verildi. 
  • Şiirlerinde doğanın yeri ve sözcük dağarcığının zenginliği dikkat çekicidir.
  • Şiir Kitapları: Hayatımız Üzerine Şiirler, Dövüşe Dövüşe Yürünecek, Hayatı  Tutuşturan Acılar

    Refik Durbaş (1944 - 2018)
  • İkinci Yeni esintisi ile başladığı şiir yaşamı, zamanla toplumcu yönelim kazandı. 
  • Anlam kadar biçime de önem veren şiirler yazdı. 
  • Çarşıların, işçi kızların, pazar yerlerinin, çayevlerinin dünyasını yansıtan şair olarak tanındı.
  • Şiir Kitapları: Kuş Tufanı, Hücremde Ay Işığı, Çaylar Şirketten, Denizler Sincabı
Kemal Özer (1935 - 2009)
  • Edebiyatımızın, iki ayrı şiir çizgisi izleyen şairlerinden biridir.
  • İlk şiir kitabı olan Gül Yordamı 1959’da çıktı. İlk üç kitabında İkinci Yeni etkisiyle çağrışımlara dayanan, imgeli, estetik ve bireysel kaygıları öne çıkaran şiirler yazdı.
  • 1970’ten sonra şiirlerini toplumcu şiir anlayışla yazmıştır. Bu dönemde yaşanan sosyal ve siyasî olayları kendi bakış açısıyla ele alır.
  • Şiirden başka öykü, deneme, gezi, anı, günlük, mektup türlerinde eser veren Özer, şiir çevirileri de yapmıştır.
  • Şiir Kitapları: Gül Yordamı, Ölü Bir Yaz, Tutsak Kan, Kavganın Yüreği, Yaşadığımız Günlerin Şiirleri, Sen de Katılmalısın Yaşamı Savunmaya, Geceye Karşı Söylenmiştir, Kimlikleriniz Lütfen...

1 yorum:

  1. Hocam üç öğrencinizin Ataol Behramoğlu ile fotoğraf çekildiğini duydum, doğru mu?

    YanıtlayınSil

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.