7 Kasım 2018 Çarşamba

Toplumcu Şiir Zevk ve Anlayışını Ön Plana Çıkaranlar (1940-1960)

  • Toplumcu Şiirinin 1940 kuşağıdır.
  • Nazım Hikmet'in başını çektiği Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir Anlayışını 1940 sonrasında birçok açıdan devam ettiren şairlerden oluşur.
  • Siyasî görüşleri nedeniyle bu şairlerin eserleri toplatılmış, dergileri kapatılmış; şairler birçok kez kovuşturmaya uğramış ya da hapis yatmıştır.
  • Şiirlerde yoksulluk, siyasî baskılar, hürriyet, faşizm, emperyalizm, kapitalist sömürü, sosyal adaletsizlik, mutlu azınlık gibi temalar sık sık işlenmiştir. 
  • Bu şairlerin eserlerinde kendi hayatları, kişisel dert ve özlemleri de önemli yer tutar.
  • Toplumcu şiirde öz, biçimden önce gelir. 
  • Bu sanatçılara göre sanatın toplumsal bir işlevi vardır.
  • Şiirlerde çoğunlukla serbest nazım kullanılır.
  • Şiir dili konuşma dilinin bütün özelliklerini taşır.
Rıfat Ilgaz  (1911 – 1993)
  • Toplumcu gerçekçi yazar ve şair. 
  • Özellikle Hababam Sınıfı romanıyla ve mizahi hikayeleriyle tanınan Rıfat Ilgaz'ın yazarlığı şairliğinden daha ön plandadır.
  • Yoksul insanların acılarını ve sevinçlerini konu edindi.
  • Şiirleri mizah ve eleştirel ögelerle yüklüdür.
  • Sınıf adlı şiiri kitabıyla büyük başarı sağlamıştır.
  • Bir öğretmen olan Rıfat Ilgaz'ın şiirlerinde "çocuk" vazgeçilmez temalardan biridir. 
  • Bkz. Çocuklarım şiiri.
  • Markopaşa dergisinde mizahî yazılar yazmıştır. Haftalık mizah dergisi olan Markopaşa, 1946 yılında yayın hayatına başlayan basın tarihimizin en yüksek tirajlı yayınlarından biridir.
  • Mizahi eserlerinde "Stepne" takma adını kullanmıştır.
  • Şiir Kitapları: Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Üsküdar'da Sabah Oldu, Soluk Soluğa, Karakılçık, Uzak Değil, Güvercinim Uyur mu, Kulağımız Kirişte, Ocak Katırı Alagöz
  • Roman: Hababam Sınıfı, Karatma Geceleri, Sarı Yazma, Yıldız Karayel, Halime Kaptan, Karadeniz Kıyıcığında
  • Mizahi Hikâyeler: Don Kişot İstanbul’da, Radarın Anahtarı, Saksağanın Kuyruğu, Şeker Kutusu, Kesmeli Bunları, Nerde O Eski Usturalar.
➤ Rıfat Ilgaz hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ahmet Arif (1927 – 1991)
  • Güneydoğu Anadolu insanına dair yazdığı şiirleri ile tanındı.
  • Şiirlerinde hapishane, özgürlük, dayanışma, özlem, umut, korkusuzluk, umarsızlık, baskılar, yiğitlik gibi temaları gür bir sesle işlemiştir. 
  • Halk türkülerinin, ağıt ve masalların özüyle beslenmiştir.
  • Tek şiir kitabına adını veren Hasretinden Prangalar Eskittim şiiri ile ünlüdür.
  • Şiir Kitabı: Hasretinden Prangalar Eskittim
Ahmet Arif hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ceyhun Atuf Kansu (1919 – 1978)
  • Bir çocuk doktoru olan Kansu, gönüllü olarak Anadolu’da görev yapmıştır.
  • Şiirlerinde Anadolu'yu ve Anadolu insanını içten bir duyarlılıkla işlemiştir. 
  • Başlarda halk şiiri geleneğine uygun şiirler yazan Kansu, 1945 sonrasında ise serbest nazımla toplumcu şiire yönelmiştir.
  • Şiirlerinde dekor genellikle İç Anadolu'nun bozkır doğası ve yaşamıdır.
  • Doğrudan çocuklar için yazılmış birçok şiiri bulunan Kansu'nun şiirlerinde “çocuk” ve “çocukluk” önemli bir yer tutar. 
  • Anadolu’da bir köyde kızamıktan yirmi üç köy çocuğun ölmesi üzerine Kızamık Ağıdı adlı şiiri yazmıştır. Kansu, şiirde Anadolu insanının sorunlarına duyarsız kalan sözde aydınlardan da hesap sorar.
  • Emekli bir öğretmenin son arzusu olarak tasarlayıp yazdığı “Dünyanın Bütün Çiçekleri” adlı şiiri ile ünlüdür.
  • Şiirleri dışında makale, hikâye ve deneme de yazdı.
  • Şiir Kitapları: Bir Çocuk Bahçesinde, Bağbozumu Sofrası, Çocuk Gemisi, Haziran Defteri. Yurdumdan, Bağımsızlık Gülü, Sakarya Meydan Savaşı, Yanık Hava, Buğday,  Kadın, Gül ve Gökyüzü’nde.
Cahit Irgat (1916 - 1971) 
  • Tiyatro, sinema oyuncusu, şair ve yazar.
  • İlk eşi "Bir Dinozorun Anıları" kitabı ile ünlü İngiliz Edebiyatı Profesörü Mina Urgan'dır.
  • Garip Akımının şiir anlayışı ile toplumcu şiir görüşünü birleştiren bir çizgide eserler verdi.1940 Toplumcu şiir kuşağı içinde yer alsa da özellikle ilk iki kitabında tarz ve biçim olarak Garip Hareketi'ne yakındır.
  • Şiirlerinde insan sevgisi, dostluk, özgürlük, adalet ve savaş karşıtlığı öne çıkar.
  • Yer yer öfkeli, samimi ve alaycı bir üsluba sahiptir.
  • Şiir: Bu Şehrin Çocukları, Rüzgarlarım Konuşuyor, Ortalık, Irgat'ın Türküsü
  • Roman: Geri Dönemezsin, İnsan Kafesi
  • Anı: Çok Yaşasın Ölüler 

  • Cahit Irgat hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Suat Taşer (1919- 1982) 
  • Tiyatro sanatçısı, şair, yazar ve çevirmen.
  • 1940 sonrası toplumcu şairler arasında düşünce ögesi ağır basan şiirleriyle tanınır.
  • Özellikle ilk dönem şiirlerinde (1940-1950) slogana uzanan yüksek sesli ve söylevci bir üsluba sahiptir. 
  • Daha sonraki şiirlerinde ise daha çok bireysel duyguları işler. 
  • 1950'den sonra tiyatro incelemeleri ve eleştirileri de yazdı. Stanislavski'nin "Bir Aktör Hazırlanıyor" ve "Bir Karakter Yaratmak" eserlerini Türkçeye çevirdi. 
  • Şiir Kitapları: Bir, 1943, Hürriyet, Merhaba, Haraç Mezat, İkini Kurtuluş, Hayret Bey'in Serüveni, Evrende Ellerimiz
  • Tiyatro: Aşk ve Barış, Deli Dumrul

  • Ercüment Behzat Lav (1903-1984)
  • Toplumcu şiirin öncülerindendir. Bazı kaynaklarda adı Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir (1920 - 1940) içinde de gösterilmektedir.
  • Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde serbest nazmı ilk kullananlardan biridir.
  • Şiirlerinde toplumsal konuları ve ülke meselelerini işleyen sanatçı, Nazım Hikmet havasında eserler vermiştir. 
  • Eserlerinde dadaizm, fütürizm, kübizm ve sürrealizm akımlarının etkilerini şiirine yansıtmıştır. 
  • Şiir Kitapları: S.O.S, Kaos, Açıl Kilidim Açıl, Mau Mau, Üç Anadolu 
Enver Gökçe (1920 – 1981)
  • Şair, çevirmen.
  • Halk şiirinden ve söyleyişlerinden yararlandı.
  • Şiirlerinde işçilerin, köylülerin, yoksulların, emekçilerin, üniversite öğrencilerinin sesini duyurmaya çalıştı.
  • Genellikle kısa dizelerden oluşan, kendine has bir şiir geliştirmiştir. Özellikle "Panzerler Üstümüze Kalkar" kitabındaki şiirler tek sözcüklü mısralardan kurulmuştur.
  • İyi şiirde hem içeriği hem de estetiği zorunlu görse de toplumcu içerikten, devrimci refleksten ödün vermez.
  • "Köylülerime" şiiri ile ünlüdür. Şiir, Ant dergisinde yayımlanmış ve çok ses getirmiştir. 
  • Şiir Kitapları: Dost Dost ile Kavga, Panzerler Üstümüze Kalkar 
  • Derleme: Eğin Türküleri (Mezuniyet Tezi)
Enver Gökçe hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Hasan İzzettin Dinamo (1909 - 1989)
  • Toplumcu Gerçekçi edebiyatın önemli şair ve romancılarından biridir.
  • Önceleri Faruk Nafiz’in ve öteki hececi şairlerin etkisi altında bireyseli öne çıkaran şiirler yazmıştır. Nazım Hikmet şiiri ile tanıştıktan sonra şiir anlayışı toplumcu bir çizgiye kayar.
  • Onun şiirlerinde memleketin doğal güzellikleri, insan manzaraları yer aldığı gibi insana yapılan zulümler, ekmek kavgaları da vardır. 
  • Kutsal İsyan (1966-1968) adlı sekiz ciltlik belgesel romanında, Millî Mücadele'yi öncesinden başlayarak kronolojik olarak ele almıştır.
  • Şiir Kitapları: Deniz Feneri, Karacaahmet Senfonisi, Özgürlük Türküsü, Sürgün Şiirleri, Gecekondumdan Şiirler, Mapushanemden Şiirler, Kavga Şiirleri, Çoban Şiirleri, Nazım'dan Meltemler, Tuyuğlar
  • Romanları: Kutsal İsyan, Ateş Yılları, Savaş ve Açlar, Kutsal Barış, Öksüz Musa, Musa'nın Mapushanesi, Koyun Baba, Anadolu'da Bir Yunan Askeri
İlhami Bekir Tez (1906 - 1984)
  • Öğretmen, yazar, şair.
  • Nazım Hikmet'in dostları arasında yer alan sanatçı serbest nazmın öncülerindendir. Onunla aynı dünya görüşünü paylaşır ama bu arkadaşlık uzun sürmez. Bir ilkokul öğretmeni olan sanatçı, kişisel bazı endişelerle geri plânda kalır.
  • Şiirlerinde Nazım Hikmet etkisi açıktır.
  • Yetimhanede büyüyen sanatçı, çocuklara dair birçok şiir yazmıştır. Nazım Hikmet'le birlikte yazdıkları Mavi Kitap çocuk şiirleri ve çocuk öykülerini içeren özgün bir çalışmadır. (1930)
  • Asfalt, Taşlıtarla'daki Ev ve Herhangi Bir Roman Kitabıdır adlarıyla üç de roman yazmıştır.
  • Şiir Kitapları: Hayat Bilgisine Göre Çocuk Şiirleri, 24 Saat, A-Birinci Forma, Herhangi Bir Şiir Kitabıdır, Mustafa Kemal, Olduğu Gibi, Hürriyete Kaside, Birinci Seans (Çocuk Şiirleri), En Güzel Şarkı, Küba, Altın Destan Mustafa Kemal
A.Kadir (1917 - 1985)
  • Tam adı İbrahim Abdülkadir Meriçboyu’dur.
  • Şiirlerini yalın, duru, süssüz bir söyleyişle yazdı.
  • Şiirlerinde halk şiiri ve motiflerinden yararlandı.
  • Savaş, yoksulluk, sürgünlük, hapislik şiirlerinde sıkça ele aldığı konulardır.
  • Azra Erhat'la yayımladıkları "İlyada" ve "Odysseia" çevirileri büyük bir ilgi gördü.  Çevirileri dışında eski şiirleri günümüz Türkçesiyle tekrar yazma çalışmaları yaptı.
  • Şiir Kitapları: Tebliğ, Hoş Geldin Halil İbrahim, Dört Pencere, Mutlu Olmak Varken 
  • Anı: 1938 Harp Okulu Olayı ve Nâzım Hikmet
A. Kadir hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.