7 Haziran 2019 Cuma

Redif Kafiye Çıkmış Soruların Çözümü

Not: Redifler kırmızı, uyaklar siyah renkle gösterilmiştir.

1.Aşağıdaki beyitlerin hangisinde redif vardır? (1987)
A) Bir garip rüya rengiyle
    Rüzgârdaki yaprak bile
B) Savrulmada gül şimdi hava - da
    Gün doğmada bir başka ziya - da
C) Söylenmemiş aşkın güzelliğiyledir
     Kâğıtlarda yarım bırakılmış şiir
D) Bin bahçeli beldemizi yad ellere bıraktık
    Gölgesinde barınacak tek ağacım yok artık
E) Bizim mahalle de İstanbul’un kenarı demek
    Sokaklarında yürünmez ki yüzme bilmeyerek


➤ Çözümü: B şıkkındaki dizelerin her ikisi de adın durum eklerinden biri olan bulunma durum ekini (-de) almış. Redif, -varsa- uyaktan sonra aranmalı. Redifler sözcük halinde olabildiği gibi bu örnekte olduğu gibi ek halinde de olabilir. Cevap B.

2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde zengin kafiye kullanılmıştır? (1991)
A) Ağaçlar kökünden kopacak gibi,
    Bir türlü dinmiyor başlayan tipi
B) Çınla ey coşkun deniz, kayalıklarda çınla
    Sar bütün kumsalları o dolaşık saçınla
C) Kardır yağan üstümüze gece - den
    Yağmurlu, karanlık bir düşünce - den
D) Dağlar, omuz omuza yas-lanan dağlar
    Sular karınca pas-lanan dağlar
E) Kervan yürür peşi sıra düş-emem
    Yıldız akar uçsam da yetiş-emem


➤ Çözümü:  Zengin uyak, en az üç ses benzerliğine dayanan uyaktır. A şıkkında tek ses (i), C şıkkında iki ses (ce), D şıkkında iki ses (as), E şıkkında tek ses (ş) benzerliği var. B şıkkında ise tam beş ses benzerliği var. Cevap B

3. Aşağıdaki beyitlerin hangisinde "cinas" vardır? (1993)
A) Gönlümle oturdum da hüzünlendim o yerde,
    Sen nerdesin ey sevgili, yaz günleri nerde.
B) Kısmetindir gezdiren yer yer seni
    Arşa çıksan akibet yer yer seni.
C) Akşam lekesiz, sâf, iyi bir güz gibi akşam;
    Ta karşı bayırlarda tutuşmuş iki üç çam.
D) Gözlerin mahmur olurmuş her zaman
     Pek yamansın, pek yamansın, pek yaman.
E) Görmeden mecnunların sahradaki cem'iyyetin
    Sevdiğim meşk-i nigâh eylersin ahularla sen


➤ Çözümü: Cinas; sesleri aynı, anlamları ayrı sözcük ya da sözcük grupları ile yapılan uyaktır. B şıkkında "seni" sözcükleri aynı sözcüklerin tekrarı olduğu için rediftir. Aynı şıkta redifin hemen öncesindeki "yer yer" ise anlamları bakımından farklı sözcüklerdir. İlk dizede "mekan" anlamında, ikinci dizede ise "ye-" eylemi olarak kullanılmış. Cevap B

Siz baksanız bir şey göremezsiniz
Benim yurdumdur ora
Ardıçlar, gürgenler, tozlu yollar
Tokatla Niksar ara

4.Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur? (1994)
A) Redif
B) Uyak
C) Ölçü
D) Eksiltili cümle
E) Dilek-koşul kipi


➤ Çözümü: "orası" ile "arası" arasında görevleri aynı olan ekler yani redif var: "s" ler kaynaştırma, "ı" lar ise iyelik ekidir. Aynı sözcüklerde "ra" sesleri de tam uyaktır. Son iki dize eksiltili cümle örneğidir. Dilek-koşul kipi ise ilk dizedeki "bak-sa-nız" sözcüğünde mevcut. Cevap C. Ancak bu soruyu çözmek için bu kadar inceleme gerekmeyebilir çünkü dizelerde ölçü gözetilmediği bakarak da anlaşılabiliyor.

5. Aşağıdakilerin hangisinde verilen dizelerde redif yoktur? (1995)
A) Ey, genç kanı kaynayan pınar
    Ey, altında yatıp kaldığım çınar
B) Uzaktan görenler yine aldan-ır
    Gözlerde bir hayal gibi canlan-ır
C) Ey, kumrulu bahçem, sümbüllü bağ-ım
    Ey, bülbüllü derem mineli dağ-ım
D) Yatıyor can evimde hep o sonsuz emel-ler
    Gönlüme dokunmadı göğsümü yırtan el-ler
E) Akşam, sanki boşluk içime dol-ar
    Dağların cilası gittikçe sol-ar


➤ Çözümü: B şıkkında "ır" geniş zaman kip eki, C şıkkında "ım" iyelik eki, D şıkkında "ler" çokluk eki, E şıkkında "ar" geniş zaman. A şıkkında ise sadece uyak var: "ınar" Cevap: A

6. Aşağıdakilerden hangisinde tam uyak vardır? (1998)
A) 
Çiğdemin menekşen kokar
    Güzeller göğsüne 
takar
B) Kuş olsam gezsem hava-
    Arayıp bulsam yuva-
C) Geldim o dost 
ilinden
    Koka koka 
gülünden
D) Birin bilir birin bilmez
     Bu dünya kimseye kalmaz
E) Arı vardır uçup gezer
    Teni tenden seçip gezer


➤ Çözümü: Tam uyak, iki ses benzerliğine dayanan uyak türüdür. B şıkkında "ı" sesleri adın durum eklerinden belirtme durum eki, "y" ler ise kaynaştırma ünsüzü. Aynı şıkta redifler çıkınca geriye iki ses benzerliği kalıyor. Cevap B

Uzak, çok uzağız, şimdi ışık-tan
Çocuk sesinden, gül ve sarmaşık-tan
Dönmeyen gemiler olduk açık-tan
Adımızı soran, arayan var mı?

7. Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (1998)
A) Hece ölçüsüyle yazılmıştır.
B) Redif vardır.
C) Uyak düzeni aaab'dir.
D) "Yalnızlıktan" söz edilmektedir.
E) Bir destandan alınmıştır.


➤ Çözümü: Dörtlük 11'li hece ölçüsü ile yazılmış. Dize sonlarındaki "tan" lar adın durum eklerinden ayrılma durum eki olduğu için redif. Özellikle son dizeden yola çıkarak "yalnızlığa vurgu yapıldığını söylemek mümkün. Şiir şekil olarak halk edebiyatı özellikleri gösterse de hem tema hem de söyleyiş özelliği olarak bir modern şiir örneğidir. Cevap E

Ela gözlerine kurban olduğum
Yüzüne bakmaya doy-a-ma-dı-m ben
İbret için gelmiş derler cihana
Noktadır benlerin say-a-ma-dı-m ben

8. Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (2006)
A) 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
B) Redif vardır.
C) Tam uyak kullanılmıştır.
D) Koşma türünün özelliklerini taşımaktadır.
E) Benzetme sanatından yararlanılmıştır.


➤ Çözümü: Dörtlükte redif olan eklerin görevi sırasıyla şöyle: "a" yeterlik eylemi, "ma" olumsuzluk eki, "dı" görülen geçmiş zaman kip eki, "m" ler ise kişi eki. "ben" sözcük durumundaki rediftir. Redifler çıktığı zaman geriye kalan tek ses "y" benzerliği yani yarım uyaktır. Buna göre dörtlükte tam uyak örneği yok. Cevap C

9. Aşağıdakilerin hangisinde verilen dizelerde uyak kullanılmamıştır? (2007)
A) Selam olsun karanfilin alına
    Selam, tomurcuklu defne dalına
B) Bu bohça, duygunun coşkun selidir
    İçimi coşturan bahar yelidir
C) O gün gelsin şöyle bir yarış olsun da gör
    Dünyayı hele sen bir barış olsun da gör
D) Öpe öpe uyandırdım, şiir yaptım sözcükleri
    Savaşta kalemime kurşun yaptım sözcükleri
E) Değirmen değirmen, beni de öğüt
    Ben meyvesiz ağaç, yürüyen söğüt


➤ Çözümü: D şıkkında sözcük halinde redif kullanılmış, dizelerde bir ses benzerliği yani uyak yok. Cevap D

I. Biz de hafif olsaydık bir rüzgârdan
II. Yer alsaydık şu bulut kervan-ı-n-da
III. Güzele ve yeniye doğru koşan
IV. Bu sonrasız gidişin bir yan-ı-n-da


10. Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (2007)
A) 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
B) Hepsinde redif kullanılmıştır.
C) Duraklarda belirli bir kurala uyulmamıştır.
D) I. ve II. dizelerde ulama vardır.
E) I. ve III. ile II. ve IV. dizelerde çapraz uyak (kafiye) görülmektedir.


➤ Çözümü: Redif sadece II ile IV. dizeler arasında kullanılmış. Cevap B

I. Rüyan, pınarlarda buğulanan nur ----- a
II. Sevgin, sırma sırma dökülen şafak -- b
III. Senin için ekin öpüyor yağmur ------- a
IV. Senin'çin tarlada büyüyor başak ----- b
11. Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? (2008)
A) I. ve III. dizeler birbirleriyle tam uyaklıdır.
B) I. ve III. dizeler ile II. ve IV. dizeler arasında çapraz uyak vardır.
C) Dize sonlarında redif yoktur.
D) Ölçüyü tutturmak için ünlü düşmesine başvurulmuştur.
E) Dizelerin tümü 4+4+3 duraklıdır. 


➤ Çözümü: Hece ölçüsüyle yazılan bazı şiirlerde, ahengi artırmak amacıyla dizelerdeki nefes alma yerleri tüm dizelerde aynı hece sayılarına denk getirilir. Bu ayrım yerlerine durak denir. Duraklarda sözcükler ortalarından bölünemez. Verilen dörtlükte düzenli bir duraklama yok. Cevap E 

Böyle bağlar
Yâr başın böyle bağlar
Gül açmaz bülbül ötmez
Yıkılsın böyle bağlar

12. Bu maniyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (2009)
A) Cinaslı uyak kullanılmıştır.
B) Benzetmelere yer verilmiştir.
C) İlk dize uyak oluşturma amacıyla kullanılmıştır.
D) Uyak düzeni aaba biçimindedir.
E) Kesik mani olarak adlandırılır.


➤ Çözümü: Verilen dörtlük bir kesik mani. Kesik maniler çoğunlukla cinaslı yazılır. İkinci dizede "bağlar" sözcüğü "bağla-" eylemi, son dörtlükte ise isim türündeki "bağ" sözcüğü çokluk eki almış. Dörtlükte bir benzetme yapılmamış. Cevap B

Ne sabahtır bu mavilik, ne akşam!
Uyandırmayın beni, uyanamam.
Kaybolmuş sevdiklerimiz aşkına,
Allah aşkına, gök, deniz aşkına
Yağsın kar üstümüze buram buram

13. Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (2009)
A) Hece ölçüsüyle yazılmıştır.
B) Redife yer verilmiştir.
C) Farklı uyak türleri kullanılmıştır.
D) Seslenmelerden yararlanılmıştır.
E) Yinelemelerden yararlanılmıştır.


➤ Çözümü: Bentte 11'li hece ölçüsü kullanılmış. "aşkına" sözcükleri dize sonlarında aynen tekrarlanmış yani redife de yer verilmiş. Yinelenen sözcükler ise "aşkına" ile "buram". Seslenmeye örnek kullanım "Uyandırmayın beni" seslenişi. Ancak dizelerde sadece tam uyak (am,iz) kullanılmış. Cevap C

Siyah ebrûların duruben çat-ma
Gamzen oklarını âşıka at-ma
Sana gönül verdim beni ağlat-ma
Benim gözüm nuru gönlüm sürûru

I. 11’li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.
II. Divan mazmunlarından yararlanılmıştır.
III. Konusu aşktır.
IV. Nazım türü ağıttır.
V. Zengin uyak kullanılmıştır. 

14. Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak verilen numaralanmış bilgilerden hangileri yanlıştır? (2010)
A) I. ve II.   B) I. ve III.   C) II. ve V.   D) III. ve IV.  E) IV. ve V.

➤ Çözümü: Hece ölçüsü bulunurken dizelerdeki sesli harfleri saymak pratik bir yöntemdir. Dörtlük 11'li hece ile yazılmış. Mazmun edebiyattaki kalıplaşmış ifadeleridir. Gamze, divan şiirinde süzgün ve manalı bakıştır. Gamze, yalnızca bakışa dayanmayıp göz, kaş, ve kirpiğin birlikte var olduğu bir harekettir. Sevgili gözlerini süzdükçe oka benzeyen o kirpikler sevgilinin kalbine saplanır. Bu açıklamalardan zaten dörtlükteki konunun aşk olduğu açık. Dörtlüğün nazım türü ağıt değil güzellemedir. Dörtlükte zengin değil tam uyak kullanılmıştır. Cevap E

Gidene bak gidene  ------ a   /    Güneş çekildi demin ------ a
Güller sarmış dikene ---- a   /    Doğdu bir cenk akşamı --- b
Mevlâ sabırlar versin ---- b   /    Bu bütün günlerimin ------- a
Gizli sevdâ çekene ------- a   /    İçime denk akşamı --------- b

I. 7’li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.

II. Uyak (kafiye) şemaları aynıdır.
III. Nazım birimleri aynıdır.
IV. Doğaya özgü ögelerden yararlanılmıştır.
V. Bir dilek belirtilmiştir.
15. Yukarıdaki numaralanmış bilgilerden hangileri verilen şiirlerin ortak özelliği değildir? (2010)
A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve V. D) III. ve IV. E) IV. ve V.


➤ Çözümü: Uyak şemaları yukarı görüldüğü gibi aynı değil. İlk dörtlüğün üçüncü dizesinde bir dilek belirtilirken diğer dörtlükte böyle bir durum yok. Cevap C

Her şey yerli yerinde; masa, sürahi, bardak --- a
Serpilen aydınlıkta dalların arasından ---------- b
Büyülenmiş bir ceylan gibi bakıyor zaman ---- b
Sessizlik dökülüyor bir yerde yaprak yaprak --- a

16. Yukarıda verilen dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (2012)
A)Sarma uyak kullanılmıştır.
B)Somutlamaya başvurulmuştur.
C)Hece ölçüsüyle yazılmıştır.
D)Sözcüklerin çağrışım gücünden yararlanılmıştır.
E)Redif vardır.


➤ Çözümü: Uyak düzeni (abba) bir sarma uyak örneğidir. Soyut bir kavram olan "zaman" ceylana benzetilerek somutlama yapılmış. Ancak dörtlükte redif kullanılmamış. Cevap E

Benim bu gidişe / aklım er - mi - yor   ----- a
Fukara hâlini  
/  kimse sor - mu - yor -------- a
Padişah sikkesi selam ver - mi - yor ----- a
Kefensiz kalacak  /  ölümüz bizim ------------ b
17. Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013)
A) Yarım kafiye kullanılmıştır.
B) Duraklı 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
C) Soyutlamaya yer verilmiştir.
D) Satirik nitelikler taşır.
E) Kafiye şeması “aaab” biçimindedir.


➤ Çözümü: Şiirde yarım uyağa (r) örnek var. 11'li hece ile yazılan dörtlüğün tüm dizeleri 6+5 duraklı. Uyak şeması yukarıda gösterdiğimiz gibi, aaab. Dörtlük toplumsal bir eleştiri taşıdığı için bir taşlama örneği. Divan şiirinde hiciv, halk şiirinde taşlama denilen bu türün çağdaş şiirdeki karşılığı "satirik"tir. Dörtlükte soyutlamaya gidilmemiş. Cevap C

Yağız atlar kişnedi, / meşin kırbaç şak-la-dı, ------ a
Bir dakika araba / yerinde durak-la-dı. -------------- a
Neden sonra sarsıldı / altımda demir yay-lar, ----- b
Gözlerimin önünden / geçti kervansaray-lar... ----- b
Gidiyordum, gurbeti gönlümde duya duya, -------- c
Ulukışla yolundan / Orta Anadolu’ya. ----------------- c


18. Bu dizelerle ilgili olarak
I. Hecenin 7+7 kalıbıyla yazılmıştır.
II. Didaktik bir üslup söz konusudur.
III. Yarım uyak kullanılmıştır.
IV. Mesnevi biçiminde uyaklanmıştır.
V. Ana izlek (tema) Anadolu ve gurbettir.
yargılarından hangileri yanlıştır? (2015)
A)I. ve II.
B)I. ve V.
C) II. ve III.
D) III. ve IV.
E) IV. ve V


➤ Çözümü: Şiir Faruk Nafiz Çamlıbel'in Han Duvarları adlı uzun şiirinin giriş kısmı. Verilen bölümdeki dizelerde tam ve zengin uyak kullanılmış. Didaktik (öğretici) bir üslup da yok. Uyak şeması "aa/bb/cc..." şeklinde devam ediyor ki bu da divan şiiri nazım şekillerinden biri olan "mesnevi" ile aynı. Cevap C

I
Çukurova bayramlığın giy-erken
Çıplaklığın üzerinden soy-arken
Şubat ayı kış yelini kov-arken
Cennet dense sana yakışır dağlar 
--- 11'li hece ölçüsü
II
Tut atalar sözün kalbi selim ol
Gönülden gönüle yol var demişler
Gider yavuzluğu tab’ı halim ol
Sarp sirke kabına zarar demişler  
---- 11'li hece ölçüsü
19. Aşağıdakilerden hangisi, numaralanmış bu dörtlüklerin ortak özelliklerinden biri değildir? (2016)
A)Redife yer verilmesi
B)Yarım kafiyenin kullanılması
C)Hece vezniyle yazılması
D)Söz sanatlarından faydalanılması
E)Yalın bir söyleyiş tercih edilmesi


➤ Çözümü: İlk dörtlükte yarım uyak örneği var ancak ikinci dörtlükte zengin ve tam uyak kullanılmış. Bu nedenle yarım uyak iki dörtlük için ortak özellik değildir. Cevap B

Halka halka kâkülünden dağ d oldu gönül
Hoş gelip divanelik dağ üstü b oldu gönül  
----- tam uyak (ağ)

20. Bu beyitteki uyak türü, aşağıdakilerden hangisiyle aynıdır? (2017)
A)Ne hoştur kırlarda yazın uyumak
   Bulutlar ufukta beyaz bir yumak ----- tunç uyak (yumak)
B)Rüzgârla titrerken karanlık çam-lar
   Yâdında canlanır eski akşam-lar 
----- tam uyak (am)
C)Bu ıslıkla uzayan, dönen kıvrılan yollar
   Uykuya varmış gibi görünen yılan yollar 
------ zengin uyak (ılan)
D)Çok sürse ayrılık aradan geçse çok sene
    Biz sende olmasak bile, sen bizdesin gene 
--- zengin uyak (ene)
E)Gün olur sürüyüp beni derbeder
    Bu ses rüzgârlara karışır gider 
---------- zengin uyak (der)

➤ Çözümü: Beyitte tam uyak var. Seçeneklere baktığımızda sadece B şıkkında tam uyak kullanılmış. Cevap B

Bülbülün aşkıdır dalda öt -tüğü  ---------- a
Çobanın sütedir koyun güt -tüğü --------- a
Toprağın Hâbil’i kabul et -tiği -------------- a

Şüphesiz yüzünün yumşaklığından ------- b


21. Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2018)
A)Telmih sanatına başvurulmuştur.
B)Sarma kafiye düzeninde yazılmıştır.
C)Redife yer verilmiştir.
D)Yarım kafiye kullanılmıştır.
E)11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.


➤ Çözümü: Habil ile Kabil hikayesine gönderme yaptığı için telmih sanatı yapılmıştır. Ancak uyak düzeni sarma değil düz uyak (aaab). Cevap B

İlgili Sayfalar

Uyak - Redif Konu Anlatımı
Uyak - Redif Çıkmış Sorular
Uyak - Redif Konu Testi 1

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.