Cümle Çeşitleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Cümle Çeşitleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Cümle Türleri Çıkmış Soruların Çözümü (2005 Sonrası)

(I) Yüzlerce kişinin girip çıktığı büyük bir mağazanın önündeki geniş alanda rastlamıştım ona. (II) İki karo arasından, ince bir toprak aralığından uzatmıştı boynunu. (III) Arabaların park ettiği yerde, taşlar arasında, işi neydi bu taçyaprakları solgun gelinciğin? (IV) Bol topraktan beslenemediği için yüzü solgun kalan o gelinciği getiriyorum gözlerimin önüne. (V) Her gün yüzlerce kişinin otomobilleriyle geçtiği alanda, kendi dünyasında, ama iyi ama kötü yaşayıp gidiyordu.
1. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2005 ÖSS)
A) I. cümle, bileşik bir fiil cümlesidir.
B) II. cümlenin yüklemi, öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi ile çekimlenmiştir.
C) III. cümle, birden fazla dolaylı tümleç içeren sözde soru cümlesidir.
D) IV. cümle, içinde ad tamlaması bulunan bir devrik cümledir.
E) V. cümledeki “geçtiği” sözcüğü isim-fiil eki almıştır.

1 / Çözüm

I. cümlenin tek yüklemi olsa da içinde eylemsi olduğu için cümle yapıca girişik birleşik cümledir. / "
rastlamıştım" → yüklem çekimli bir eylem olduğu için cümle fiil cümlesidir.

II. "Uzat-mış-idi" → öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi

III. Arabaların park ettiği yerde / taşlar arasında (nerede) işi neydi bu taçyaprakları solgun gelinciğin? (sözde soru cümlesi) 
Sözde soru cümlesi: Amacı, karşıdan bir yanıt almak olmayan soru cümleleridir. Bunlar, anlamı daha etkili kılmak için yargıyı soru yoluyla ileten cümlelerdir.

IV. (...) yüzlerce kişinin otomobilleri — kendi dünyası → isim tamlamaları
Yüklem (getiriyorum) sonda olmadığı için devrik cümledir.

V. cümlede "geçtiği" sözcüğü isim-fiil değil, sıfat-fiildir. (geç-dik-i)
Cevap E

Cümle Türleri Çıkmış Sorular (2005 Sonrası)

(I) Yüzlerce kişinin girip çıktığı büyük bir mağazanın önündeki geniş alanda rastlamıştım ona. (II) İki karo arasından, ince bir toprak aralığından uzatmıştı boynunu. (III) Arabaların park ettiği yerde, taşlar arasında, işi neydi bu taçyaprakları solgun gelinciğin? (IV) Bol topraktan beslenemediği için yüzü solgun kalan o gelinciği getiriyorum gözlerimin önüne. (V) Her gün yüzlerce kişinin otomobilleriyle geçtiği alanda, kendi dünyasında, ama iyi ama kötü yaşayıp gidiyordu.
1. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2005 ÖSS)
A) I. cümle, bileşik bir fiil cümlesidir.
B) II. cümlenin yüklemi, öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi ile çekimlenmiştir.
C) III. cümle, birden fazla dolaylı tümleç içeren sözde soru cümlesidir.
D) IV. cümle, içinde ad tamlaması bulunan bir devrik cümledir.
E) V. cümledeki “geçtiği” sözcüğü isim-fiil eki almıştır.

Cümle Ögeleri ve Türleri Konu Testi 1

Eserlerinde eski İstanbul'un seyrine doyulmaz manzaralarını, tiplerini, yaşantılarını, geleneklerini bütün orijinalliği ile işleyen ve değişik bir üslupla anlatan yazar da bu isimlerden biridir.
1. Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
A) Özne, yüklem
B) Dolaylı tümleç, belirtili nesne, özne, yüklem
C) Dolaylı tümleç, zarf tümleci, özne, yüklem
D) Zarf tümleci, özne, yüklem
E) Özne, dolaylı tümleç, yüklem

Cümle Çözümleme 1

Örnek 1

Dar kapısından başka aydınlık girecek hiçbir yeri olmayan dükkânında tek başına gece gündüz kıvılcımlar saçarak çalışan Koca Ali, tıpkı kafese konmuş terbiyeli bir aslanı andırıyordu.

andırıyordu → yüklem
Dar kapısından başka aydınlık girecek hiçbir yeri olmayan dükkânında tek başına gece gündüz kıvılcımlar saçarak çalışan Koca Ali → özne
tıpkı kafese konmuş terbiyeli bir aslanı → belirtili nesne

→ Yapısı bakımından girişik birleşik cümle
→ Yüklemin yerine göre kurallı cümle
→ Yüklemine göre fiil cümlesi
→ Anlamına göre olumlu cümle

Cümle Türleri Konu Testi 4

I. Türkülerde gurbet ve ayrılık ana motiflerdendir.
II. Türkülerde âşık, sevdiğini sadece uzak ellerde özlemez.
III. Erzurum yöresine ait Yemen türküsü de ağıt türündedir.
IV. Türkülerin Türk milletinin hafızası olduğu açıktır.
V. Türküleri ezgiden bağımsız düşünmek mümkün değildir.
1. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangileri yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) I ve III   B) I ve V   C) II ve V   D) III ve IV   E) II ve IV

Cümle Türleri Konu Testi 3

1. Aşağıdakilerden hangisi yüklemine göre ötekilerden farklıdır?
A) Böyle bir soruyla karşılaşmak beni şaşırttı.
B) Bence çayı görmeden paçalarını sıvama.
C) Bu iki taraf için de sıcak, solgun bir bakıştı.
D) İhtiyar kadın, duraktaki başka bir kadına haykırdı.
E) Nihayet tembel, isteksiz, dumanlı bir alev belirdi.

Cümle Türleri Konu Testi 2

Dar pencereler giyotini hatırlatır bana.
1. Bu cümle için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Sırasıyla özne / nesne / yüklem / dolaylı tümleçten oluşmaktadır.
B) Devrik bir isim cümlesidir.
C) Öznesi bir sıfat tamlamasıdır.
D) Kişi zamiri dolaylı tümleç görevindedir.
E) Olumlu bir cümledir.

2. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yüklemin türüne ve yerine göre "Babam geçmişten söz etmeyi pek sevmezdi." cümlesindekiyle özdeştir?
A) Selim Paşa'nın bahçıvanı altmışını geçkindi.
B) 
Çocuk onu görür görmez elindekileri bırakıp kaçtı.
C) Her şeye rağmen tüy gibi hafif hissediyordu kendini.
D) 
Ölçü ve uyağın şiire kazandırdığı hiçbir şey yoktur.
E) Kardeşim babam gittiğinde altı yaşındaydı.

Cümle Türleri Konu Testi 1

Tek bir yargı bildiren ve içinde eylemsi bulunmayan cümleler yapıları bakımından basittir.
1. Buna göre aşağıdakilerden hangisi basit cümle değildir?
A) Bu haberden sonra keder yerini sevince bıraktı.
B) Onun şiirlerinde anlam kendini kolayca ele vermez.
C) Bugün uzaktan baktım ona sessizce.
D) Kardan adamı görünce hemen dışarı koştu.
E) Derince bir mezar kazmış bahçesine.

2. Aşağıdakilerden hangisi yüklemin türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Sen, kaçan bir ürkek ceylansın dağda.
B) Kara gökler kül rengi bulutlarla kapanık.
C) Bana düşmez can vermek yumuşak bir kucakta.
D) Şimdi o dünyadan hiçbir haber yok.
E) Sabahleyin gökyüzü parlak, ufuk açıktı.

Uzun zamandır peşini bırakmayan korkunç hayallerin yavaş yavaş kendisinden uzaklaştığını hissediyordu.
3. Aşağıdakilerden hangisi bu cümle için söylenemez?
A) Girişik birleşik cümledir.
B) Nesne ve yüklemden ibarettir.
C) Yüklem birleşik eylemdir.
D) İkileme sıfat olarak kullanılmıştır.
E) Birden fazla yan cümlecik vardır.

Haliç'te bir vapuru vurdular dört kişi
Demirlemişti, eli kolu bağlıydı, ağlıyordu
Dört bıçak çekip vurdular dört kişi
Yemyeşil bir ay gökte dağılıyordu
4. Dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) Sıralı cümle
B) Devrik bir isim cümlesi
C) Birleşik cümle
D) Basit cümle
E) Devrik bir fiil cümlesi

5. Aşağıda cümlelerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Ağaç, mimarimizin ve bütün hayatımızın en lütufkar yardımcısıdır.
B) Büyük mimarlarımız eserlerinin yanı başında birkaç çınar veya serviyi eksik etmezlerdi.
C) Küçük büyük her çeşmeyi iri gövdeli bir çınar yahut servi beklerdi.
D) İstanbul'a gelen seyyahların hepsi ağaçlarımızın güzelliğinden bahseder.
E) Bir ağacın ölümü, büyük bir mimari eserin kaybı gibidir.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre diğerlerinden farklıdır?
A) Gidiyordum, gurbeti gönlümde duya duya
B) Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel olduğunu
C) Bu çamlıkta söylemiş son sözlerini babam
D) Halbuki korkulacak hiçbir şey yoktu ortalıkta
E) Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum

Ellerim takılırken rüzgarların saçına
Arabamız vardı bir dağın yamacına
7. Dizelerdeki cümle için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Fiil cümlesidir
B) Öznesi tamlayanı düşmüş ad tamlamasıdır
C) Yapısı bakımından birleşik cümledir
D) Yan cümlecik dolaylı tümleç görevindedir
E) Olumlu cümledir

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre diğerlerinden farklıdır?
A) Gerekli izinleri alabilirsek bu akşam yola çıkarız.
B) Deneme sınavında birinci olduğunu niçin söylemedin?
C) Siz yeter ki okuyun, derdi hep rahmetli babam.
D) Bugün anladım ki bizim ilişkimiz çoktan bitmiş.
E) 2010 yılının serince bir akşamüstü uğramıştı bize.

I. Sizinle gelmek isterdim ancak akşam bir randevum var.
II. Kız sapsarıydı, saçları sabahki gibi omuzlarına dökülüyordu.
III. Devre arasında yaşananlar iki futbolcunun kadro dışı bırakılmasına neden olmuştu.
IV. Çılgın gibiydi, nereye gittiğini bilmiyordu.
V. Savcı elde edilen bilgileri tek tek sayarak kadının katil olduğunu ileri sürdü.
9. Numaralanmış cümlelerden hangisi bağlı cümledir?
A) I      B) II      C) III      D) IV      E) V

(I) Düşler gerçekleşti bugün. (II) Sabahtan beri Ay'da insanlar yürüyor. (III) Armstrong, Aldrin Ay'da şu anda. (IV) Şezlonga uzandım, gökyüzünü seyrediyorum güller arasından. (V) İlk karanlıklarla birlikte Ay da çıktı kocaman.
10. Numaralanmış cümlelerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) I      B) II      C) III      D) IV       E) V

Kuliste birden onu gördü. Üstündeki kostüme aldırmadan kapalı perdelerin arasından salona girdi. Şaşkın şaşkın bakan seyircilerin arasından geçti. Bu arada perde açılmış, salonun ışıkları da sönmüştü. Bir gariplik olduğu belliydi çünkü sahnede hâlâ bir hareket yoktu.
11. Parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
A) Bağlı cümle
B) İç içe birleşik cümle
C) Girişik birleşik cümle
D) Basit cümle
E) Bağımsız sıralı cümle

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yan cümlecik temel cümlenin belirtili nesnesidir?
A) Herkesi memnun edecek bir karar vermek çok zordu.
B) Yurt dışından gelirken herkese bir hediye almayı da unutmamıştı.
C) Zamanı verimli kullanmak çok önemliydi onun için.
D) Evde onu babamın yanında görünce arkasına bakmadan kaçtı.
E) Geçen sene yayımlanan anılarında bu konuya hiç değinmemişti.

(I) Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine giderseniz bahçesinde devasa bir Hitit anıtı göreceksiniz. (II) Anıtın aslını görmek için Beyşehir'in Fasıllar köyüne gitmelisiniz. (III) MÖ 13.yüzyıla ait bu anıt, evlerin hemen üstündeki yamaçta. (IV) 1960'lı yıllarda anıtın Ankara'ya taşınması düşünülmüş ancak köylüler eserin turistlerin ayağına götürülmesine karşı çıkmış. (V) Anıtın üst bölümündeki yüz, bir Hitit tanrısını tasvir ediyor.
13. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
A) I. cümle şartlı birleşik cümledir.
B) II. cümle bağımsız sıralı cümledir.
C) III. cümle kurallı bir isim cümlesidir.
D) IV. cümle bağlı bir cümledir.
E) V. cümle yüklemi birleşik eylem olan basit bir cümledir.

14. Aşağıdakilerden hangisi biçimce olumlu olduğu halde anlamca olumsuz bir cümle değildir?
A) Sizin payınızı vermeyecek değiliz.
B) Bu kadar baskıya nasıl dayansın bu çocuk?
C) Ne ben geleyim ne de o gelsin.
D) Gel de çık işin içinden.
E) Bunca masrafa can mı dayanır?

15. Aşağıdakilerden hangisi yüklemin türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Okumak onun için vazgeçilmez bir tutkuydu.
B) En büyük hayali bir sahil kasabasına taşınmaktı.
C) Yazılı sınavda birinci olan çocuk sözlü sınavda elenmiş.
D) 80'li yıllarda çok okunan bir yazardı.
E) Satışa çıkardığımız ev için telefon eden çoktu.

16. Aşağıdaki dizelerden hangisi yapısı bakımından basit cümledir?
A) Bütün sevgileri atıp içimden
Varlığımı yalnız ona verdim ben
B) Büyük Itri'ye eskiler derler
Bizim öz musikimizin piri
C) Köpürerek koşuyordu atlarımız
Durgun denize doğru
D) Gün doğmadan
Deniz daha bembeyazken çıkacaksın yola
E) Hiçbir şeyden çekmedi dünyada
Nasırdan çektiği kadar

17. Aşağıdaki dizelerin hangisinde "mi" soru eki farklı bir görevle kullanılmıştır?
A) Hoyrattır bu akşamüstüler daima
Gün saltanatıyla gitti mi bir defa
B) Türküler mi istersin benden
Yanık memleket türküleri
C) Sis bu sığar mı ele avuca
Yayıldıkça yayıldı
D) Beklemesem olmaz mı güneşin doğmasını
Kullanılmış kafiyeleri yollamak için
E) Bir elinde ayna;
Umurunda mı dünya

I. Bağlı aslana tavşan bile hücum eder.
II. Baş nereye giderse ayak da oradadır.
III. Abdalın karnı doyunca gözü pabucundadır.
IV. Baskısız yongayı yel alır.
V. Bağ babadan, zeytin dededen kalmalı.
18. Numaralanmış cümlelerden hangileri birleşik cümledir?
A) I ve V      B) I ve IV      C) III ve IV       D) II ve III         E) II ve V

Sıralı cümleyi oluşturan cümlelerin her biri yapıca farklı niteliklere sahip olabilir.
19. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnek olabilir?
A) Besle kargayı, oysun gözünü.
B) Eşeğe marifetini göster demişler, yıkılıp ağnamış.
C) Misafir misafiri istemez, ev sahibi hiçbirini.
D) Akarsuya inanma, eloğluna dayanma.
E) El ağzına bakan karısını tez boşar.

20. Aşağıdakilerden hangisi sıralı cümle değildir?
A) Verdiğimiz ilana bugüne kadar ancak üç kişi başvurdu.
B) Bunu saymam, bir daha oynayalım.
C) Ben gelemiyorum; annem, babam ve amcam sabah yola çıkacaktı.
D) Yalnız sizi görmek istedi, diğerleri gidebilir.
E) Arkadaşlar sınavınız bitti, kağıtlarınızı verip çıkabilirsiniz.

👉 Bu testi pdf olarak indirebilirsiniz.

İlgili Sayfalar

👉 TYT Türkçe Konu Testleri  

👉 AYT Edebiyat Konu Testleri

Cevaplar

1.D  2.C  3.D  4.B  5.D  6.C  7.D  8.E  9.A  10.D  11.B  12.B  13.B  14.A  15.C  16.B  17.A  18.D  19.B  20.A


Konu Anlatımı İndir
👇👇👇

Cümlenin Ögeleri Çıkmış Sorular (1992-2003)

Sait Faik'in hikâyelerinde insanların ve çevrenin, herhangi bir kurala bağlı kalmadan özgürce ele alınmasını yazarın yaşayış biçimine bağlayabiliriz.
1. Yukarıdaki altı çilli bölüm cümlenin hangi ögesidir? (1992)
A) Özne
B) Nesne
C) Durum bildiren zarf tümleci
D) Yer bildiren zarf tümleci
E) Dolaylı tümleç

Cümlenin Ögeleri ve Cümle Türleri Çıkmış Sorular (2004-2025)

Deniz arkeologlarının Sinop kıyılarında bulduğu batıkkent (I) yörenin binlerce yıllık bir yerleşim yeri olduğunu (II) değişik yönleriyle (III) inandırıcı bir biçimde (IV) kanıtlıyor (V).
1.Yukarıdaki cümlede, hangi numaralar arasında kalan öğe cümlenin nesnesidir? (2004 ÖSS)
A) I. ile II. B) I. ile III. C) II. ile V. D) III. ile IV. E) IV. ile V.

2.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, öğelere ayırmada yanlışlık yapılmıştır? (2004 ÖSS)
A) Anılardan ve kişisel izlenimlerden yola çıkarak oluşturduğu öyküler / oldukça / beğenilmişti.
B) İnsan ilişkilerindeki çelişkileri iyi gözlemlemiş ve doğru yansıtmış olması / oyunların içeriksel düzeyini / yükseltiyor.
C) Bugün kimi genç romancılarımız / yapıtlarını / yazmaya başlamadan önce / seslenecekleri okur kitlesinin / düzeyini / düşünüyorlar.
D) Bu dergide / kültürel çalışmalara öncelik verileceği / belirtildi.
E) Bu yazar / roman üzerine söylediklerini / kendi yapıtlarında / uyguladı.

3.Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki virgül (,) kaldırılırsa cümlenin öğesinde değişiklik olur? (2005 ÖSS)
A) Onun gibi, yapıtlarında kendini anlatan sanatçılar da var.
B) O, romanıyla bir ilke imza attığını söylüyordu.
C) Kardeşimin, atasözlerini ve deyimleri pek bilmediği ortaya çıktı.
D) Ona, karşı takımın oyuncularından söz ettim.
E) Yazdığı makalelerde, alıntı yaptığı kaynakları belirtirdi.

(I) Yüzlerce kişinin girip çıktığı büyük bir mağazanın önündeki geniş alanda rastlamıştım ona. (II) İki karo arasından, ince bir toprak aralığından uzatmıştı boynunu. (III) Arabaların park ettiği yerde, taşlar arasında, işi neydi bu taçyaprakları solgun gelinciğin? (IV) Bol topraktan beslenemediği için yüzü solgun kalan o gelinciği getiriyorum gözlerimin önüne. (V) Her gün yüzlerce kişinin otomobilleriyle geçtiği alanda, kendi dünyasında, ama iyi ama kötü yaşayıp gidiyordu.
4.Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2005 ÖSS)
A) I. cümle, bileşik bir fiil cümlesidir.
B) II. cümlenin yüklemi, öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi ile çekimlenmiştir.
C) III. cümle, birden fazla dolaylı tümleç içeren sözde soru cümlesidir.
D) IV. cümle, içinde ad tamlaması bulunan bir devrik cümledir.
E) V. cümledeki “geçtiği” sözcüğü isim-fiil eki almıştır.

I. Bu heykel, insan ruhundan bir soluk üflenmişçesine canlı ve sıcak duruyor.
II. Arkadaşımın evinde gördüğüm tablolar, bana çocukluğumda yaşadığım yerleri bütün ayrıntılarıyla anımsattı.
III. O yıllarda yayımlanan dergiler, bize yeni şiirleri sıcağı sıcağına ulaştırıyordu.
IV. Oyundan, sahneye aktarılamayacak bölümleri çıkardık.
5.Yukarıdaki cümlelerden hangileri öğelerinin sıralanışı yönünden aynıdır? (2006 ÖSS)
A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve III. D) II. ve IV. E) III. ve IV. 


(I) Yaşamayı öğretmek için, ilk önce kendimiz yaşamayı öğrenmeli, sevmeliyiz, diye başlıyorsun son mektubuna. (II) Çevremizde, bize yaşamı sevdirecek nice durumlarla karşılaşıyor; onun güzelliklerini sezdirecek nice olaylar yaşıyoruz. (III) Olaylara ve insanlara bakmayı öğrendikçe yaşamı da daha iyi anlayacağımızı düşünüyorum. (IV) Geçen hafta, öğrencilerimle bir kır gezisine çıktık. (V) İki kilometre ya yürüdük ya yürümedik; ama bu yol boyu öyle değişik şeyler, öyle güzel şeyler gördüm ki ilk kez, yaşadığımın ayrımına vardım.
6. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2006 ÖSS)
A) I. cümle, yüklemi şimdiki zamanlı bileşik bir cümledir.
B) II. cümle, ortak tümleçli, sıralı bir cümledir.
C) III. cümle, dolaylı tümleci olan basit bir cümledir.
D) IV. cümle, içinde zarf tümleci olan olumlu bir cümledir.
E) V. cümle, birden fazla yan cümleden oluşan girişik bir cümledir.

Şimdiye kadar onu ----.
7. Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa cümlenin ögeleri sırasıyla zarf tümleci, nesne, zarf tümleci ve yüklem olur? (2007 ÖSS)
A) arkadaşlarından ayrı bir şey yaparken görmedim
B) bütün tehlikelerden ben korudum
C) yemeğe davet etmeyi düşünememiştim
D) bir kez yazarlar toplantısında gördüm
E) üzecek olayları ona anımsatmamaya çalıştım

8. Aşağıdakilerin hangisinde, belgisiz zamir cümlenin öznesi durumundadır? (2008 ÖSS)
A) Bunları kimden aldığımı anımsamıyorum.
B) İstanbul'a gideceğimi kimse bilmiyor.
C) Bize kiminle konuştuğunu söylemedi.
D) Okulda kimseyi göremedim.
E) Olanları kime anlattığını öğrenemedik. 


(I) 1995 sonbaharıydı, çantamda fotoğraflar var, New York uçağındayım. (II) İlk defa biniyormuşçasına heyecanlanarak pencere kenarındaki koltuğuma yerleşiyorum. (III) Çantamda yeni bir Anadolu Medeniyetleri Fotoğrafları albümü var. (IV) Anadolu’nun hatta insanlığın on beş bin yılına tanıklık eden fotoğraflar bunlar. (V) Amacım, Neolitik Çağdan, Osmanlıya uzanan Anadolu kültür mirasını fotoğraf sergileriyle tanıtmak.
9. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2008 ÖSS)
A) I. cümle, ad cümlelerinden oluşan bağımsız sıralı bir cümledir.
B) II. cümle, zarf tümleci, dolaylı tümleç ve yüklemden oluşan birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, içinde belirtisiz nesne olan bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, özne ve yüklemden oluşan devrik bir cümledir.
E) V. cümle, içinde sıfat tamlaması olan kurallı bir cümledir.

(I) Lunaparklar çocukluğumuzun güzel günlerini anımsatır. (II) Dönme dolaba, atlıkarıncaya, çarpışan otolara binmeden önce duyumsadığımız heyecan ve kimi zaman korku bu eğlence merkezlerini farklı ve ilginç kılar. (III) Çocukken en çok hangilerine binmeyi severdiniz? (IV) Belki de hâlâ içinizdeki o çocuk sizi götürüyor giderek azalan lunaparklardan birine. (V) Ve hâlâ seviyorsunuz binmeyi dönme dolaba, atlıkarıncaya…
10. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangilerinin ögeleri özne, belirtili nesne ve yüklemden oluşmaktadır? (2009 ÖSS)
A) I. ve II.   B) I. ve V.   C) II. ve III.   D) III. ve IV.   E) IV. ve V.

(I) “Ağın” sözcüğü, çocukluğumda, bazı toprak yığınlarının tepesindeki tek kalmış ağaçları getirirdi gözümün önüne. (II) Fırat’ın bir kolu olan Karasu kıyılarındaki ekin tarlalarının ortasında yetişen “tek dut”, içimdeki yalnızlığın simgesiydi. (III) Şu yaşa gelmeme karşın o ağacın “yalnızlığı” çağrıştıran görüntüsü belleğimden silinmedi. (IV) Ağın’da elmasından armuduna, eriğinden narına, üzümüne çeşit çeşit meyve yetişmeseydi, “Ağın”la “ağu” (zehir, zıkkım) arasında anlamca bir bağlantı kurulabilirdi belki. (V) Oysa o küçük kasaba, insanlarıyla, kuzularının melemeleriyle, güzelim meyveleriyle zehri bala çeviriyordu.
11.Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2009 ÖSS)
A) I. cümle bileşik yapılıdır.
B) II. cümle ad cümlesidir.
C) III. cümlede fiilimsiyle oluşturulmuş bir tamlama vardır.
D) IV. cümlede yeterlik fiili kullanılmıştır.
E) V. cümlede “ile” bağlaç olarak kullanılmıştır.


(I) Yaşlılığın erdemleri üzerine bugüne değin neler söylenmemiş neler yazılmamış… (II) Cicero, Yaşlılık adlı yapıtında nasıl da över, yüceltir yaşlılığı; insanın bilgeleştiği, yaratma gücünün doruğa ulaştığı bir dönem diye adlandırır. (III) Yaşamın gerçek anlamına ancak bu dönemde ulaşırmış kişi. (IV) Çünkü yaşlılık, deneyime dayalı, kavrama ve algılama gücünü keskinleştirip geliştiren bir okulmuş. (V) Bundan da öte, insanı değişik yönlerden durultup dinginleştiren, tutkuların her türünden arındıran sessiz bir güçmüş yaşlılık.
12. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2010 LYS)
A) I. cümle, biçimce olumsuz fiil cümlesidir.
B) II. cümle, bağımlı sıralı cümledir.
C) III. cümle, bileşik cümledir.
D) IV. cümle, olumlu, kurallı cümledir.
E) V. cümle, devrik isim cümlesidir.  


(I) Rengi uçmuş, sıradan yaşamımızda kendimize bir ziyafet çekmek istediğimiz zaman kitapların kapağını aralarız. (II) Büyük bir açlıkla sayfaları çeviririz. (III) Gözlerimiz sözcükleri iştahla birer birer yerken zamandan ve mekândan kopuveririz. (IV) Başka insanların, başka diyarların görünmez konukları oluveririz. (V) Bu deneyimin ardından yaşadığımız ana geri döndüğümüzde ise ruhumuzda kopan fırtınalar ya şiddetlenir ya da dinginleşir ama her zaman bir şeyler değişir içimizde.
13. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2011 YGS)
A) I. cümlede, nesne, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.
B) II. cümlede, durum zarfı kullanılmıştır.
C) III. cümle, bileşik yapılı bir cümledir.
D) IV. cümlede, “görünmez” sözcüğü fiilden sıfat yapım eki almıştır.
E) V. cümlede, ilgeç kullanılmıştır.   


(I) Yatılı olarak okuduğum ortaokul yıllarında, yaz tatillerinde Kozlu’ya, ailemin yanına özlemle dönerdim. (II) O yaşlarda evden yedi-sekiz ay uzakta kalmak kolay değildi. (III) Arkadaşlarımı, okulumu çok seviyordum, bugün de süren dostlukların temeli o yıllarda atılmıştı ama aile özlemi bir başka şeydi. (IV) Evimiz, denizin hemen kıyısındaki bir tepenin yamacındaydı. (V) Dalga sesleri odamda sürekli yankılanırdı ve ben doyamadığım o denizi, dalgaları büyük bir hazla izlerdim. (VI) Hâlâ Kozlu’yu, o evi ve o dalga seslerini, özlemin içimi sızlatan acısıyla anımsarım.
14. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ögelerin dizilişi “zarf tümleci, nesne, zarf tümleci ve yüklem” biçimindedir? (2011 YGS)
A) I. B) II. C) III. D) V. E) VI.

(I) Özellikle 1975-1982 arası, dergileri çılgınca izlediğim yıllardı. (II) Taşrada bulunduğum o dönemde çıkan bütün edebiyat dergilerini alıyordum. (III) Belki de bundan dolayı, yazılarımda o yılların dergilerinden, şiir kitaplarından, şairlerinden sıkça söz ederim. (IV) O yıllarda şair sayısı mı azdı, daha mı az şiir kitabı yayımlanırdı, çıkan kitaplar mı nitelikliydi, bilemem. (V) Ama o dönemde, genç şairlerin çıkardıkları şiir kitapları bile gündemde olurdu.
15. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2011 LYS)
A) I. cümledeki “çılgınca” sözcüğü zarftır.
B) II. cümle, dolaylı tümleç, zarf tümleci, nesne ve yüklemden oluşmuştur.
C) III. cümlenin yükleminde yardımcı eylem kullanılmıştır.
D) IV. cümlede, yüklem yeterlik fiilinin olumsuzuyla çekimlenmiştir.
E) V. cümlede bağlaç vardır.

(I) Gül kokusu bana hep çocukluğumu hatırlatır. (II) Babam Akdeniz’e yaptığı seyahatlerinden her dönüşünde tenekeler dolusu gül reçeli getirirdi. (III) Sabahın erken saatlerinde uykulu gözlerle onu karşıladığımızda algıladığımız ilk şey, evin içini saran gül kokusu olurdu. (IV) Kahvaltı soframız birkaç çeşit gül reçeliyle bezenir, gül reçellerinden hangisinin daha güzel olduğu konusunda sohbetler edilirdi. (V) Yıllar sonra Gül Festivali için Isparta’ya gittiğimde çocukluğumun gül kokulu günleri gözlerimin önünde canlanıverdi.
16. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2012 YGS)
A) I. cümle, yüklemi geniş zamanlı basit bir cümledir.
B) II. cümle, içinde zarf tümleci olan birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, kurallı bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, olumlu ve sıralı bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi sürerlik fiiliyle oluşturulmuş girişik bir cümledir.   


(I) Işığın Anadolu’ya dokunduğu yerde ilk karşılaşacağınız, Harranlı çocukların yüzleridir. (II) Gölgenin ve ışığın uyumunu yakalamaya çalıştığınız sırada, küçük bir çocuğun size yolun kenarından el salladığını görürsünüz. (III) Irmakta tuttuğu balığı, ağaçtan topladığı elmayı ya da otların arasından derlediği yaban çiçeklerini, almanız için size uzatır. (IV) Oradan geçen bir yolcu olarak onların dünyasında nasıl bir umut olduğunuzu bütünüyle bilemezsiniz. (V) Çocukların büyüklere kızdığı bir dünyayı hayal bile edemediklerinden, arabanız üstlerine tozlar savursa da size hiç içerlemezler.
17. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisinde ögelerin sıralanışı “Duvarın dibindeki kızı görünce Harran Kalesi’nde bir akşamüstü karşılaştığım o esmer kızın büyüleyici yüzünü anımsadım.” cümlesiyle aynıdır? (2012 YGS)
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.   


(I) İlk sahnesi 1930'larda başlayan ve bir maden mühendisinin çevresinde olup bitenleri anlatan bu film, olağanüstüydü. (II) Filme, Zonguldak'ın yirmi yıl önceki durumunu görme heyecanıyla gittim. (III) Filmde anlatılan olaylar çoğunlukla iç mekânlarda geçiyordu. (IV) Dış mekânlar, umduğumdan daha az kullanılmasına karşın oldukça etkileyiciydi. (V) Mühendisin, grizu gazını saptamak için madenci lambasıyla yaptığı ölçüm, filmin çarpıcı sahnelerinden biriydi.
18. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri öğelerinin dizilişi bakımından aynıdır? (2012 LYS)
A) I. ve II. B) I. ve V. C) II. ve III. D) II. ve IV. E) III. ve V.

(I) Almanya’nın Berlin kentinde bir kooperatif “Devrilen Ağaçlardan Halk Kitaplığı Yapma Kampanyası” başlattı. (II) Bu kampanyaya katılmak isteyenler, fırtınadan veya yağmurdan devrilen ağaçların gövdelerini raf şeklinde oyup bunları kaldırımlara yerleştiriyorlar. (III) Raflara, takas edilecek kitapları koyuyorlar. (IV) Berlin halkı da içlerinden okumak istediklerini alıp yerine kendi kitaplarından birini bırakıyor. (V) Bu, “Eğitim İçin Sürdürülebilir Gelişme Projesi”nin bir parçası olarak devlet tarafından desteklenen bir kampanyadır.
19. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013 YGS)
A) I. cümle, içinde belirtisiz nesne olan bir fiil cümlesidir.
B) II. cümle, özne ve yüklemden oluşan kurallı bir cümledir.
C) III. cümle, nesnesi sıfat tamlaması olan birleşik bir cümledir.
D) IV. cümle, içinde isim tamlaması bulunan olumlu bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi ek eylemle çekimlenmiş bir cümledir.   


(I) Benim için futbol, bir gencin kendisine meslek seçinceye kadar zaman ayırabileceği bir eğlence, bir spor dalı olarak kaldı. (II) Hayatımda futbola çocukluğumdan gençliğe geçiş döneminde yer verdim. (III) Zevk ve istekle oynadım. (IV) Ama tiyatroyu seçtikten sonra futbolu bir an bile düşünmeyi mesleğime ihanet saydım. (V) Bu bakımdan, gereğini zamanında yapıp son vermeyi başardığım için kendimi çok beğenirim.
20. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2013 LYS)
A) I. cümle, birleşik yapılıdır.
B) II. cümle, fiil cümlesidir.
C) III. cümle, zarf tümleci ve yüklemden oluşmuştur.
D) IV. cümlede, dolaylı tümleç türemiş bir sözcüktür.
E) V. cümlede, isim-fiil ile zarf-fiil aynı edat grubu içinde yer almıştır. 

(I) Tiyatro, toplumla birtakım ortak değerlerde birleşmek zorundadır. (II) Yazarın kişisel eğilimleri ile sosyal eğilimler arasında bir uyum varsa tiyatro büyük toplulukların bir ifade vasıtası olur. (III) Orta Çağ Avrupa’sında rastlanan böyle topluluklar günümüzde yoktur. (IV) Tiyatro bazen de toplum içinde sadece belli bir zümrenin görüşlerini, değer yargılarını yansıtır. (V) O zaman da sahneye aktarılan değerler, toplumun bir kesiminin görünümü olur. 
21. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2014 YGS)
A) I. cümle özne, belirtisiz nesne ve yüklemden oluşmuştur. 
B) II. cümle, şartlı birleşik cümle olup yan cümle temel cümlenin zarf tümlecidir. 
C) III. cümle özne, zarf tümleci ve yüklemden oluşan bir isim cümlesidir. 
D) IV. cümlede, birden fazla belirtili nesne vardır. 
E) V. cümlenin öznesi sıfat tamlamasıdır. 

(I) Seyahat etme, gezip tozma insanoğlunun temel ihtiyaçlarından biridir. (II) İnsanların bildikleri yerlerden kalkıp bilmedikleri fakat merak ettikleri yerleri gidip görme arzusu, onlara yeryüzünün meçhul yerlerini öğrenme ve keşfetme yolunu açmıştır. (III) İnsanoğlu, öyle tahmin edilebilir ki başlangıçta rızkını arama mecburiyetinden kaynaklanan bir güdüyle çevresini keşfe çıkmıştır. (IV) Kendi çevresinin dışında başka zenginliklerin bulunabileceğini öğrendikçe ondaki içgüdü gitgide bilinçli bir keşfetme arzusuna dönüşmüştür. (V) İçinde yaşadığımız çağa gelinceye kadar seyahat etme, gidip görme, görüp öğrenme, başka dünyalar keşfetme; insanın söz konusu ihtiyaçlarının bir dışavurumuydu denebilir.
22. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ögelerin dizilişi “özne, dolaylı tümleç, belirtili nesne, yüklem” biçimindedir? (2014 LYS)
A) I.      B) II.      C) III.      D) IV.      E) V.

(I) Tasarladığım hikâye, zihnimde cümleler ve algılar hâlinde dönüp dolaşarak gelişirken her şeyi bir kenara bırakıp masanın başına oturmam için beni zorluyor. (II) Hikâye, bilgisayarda bir cümle hâlinde başlanmış duruyor ve ben, zihnimin bir yanında o hikâyeyi geliştiriyorum. (III) Masamın çekmeceleri, çantamın gözleri hatta ceplerim veya masada karşımda duran pano, küçük kâğıtlara yazılmış notlarla doluyor bu arada. (IV) Defalarca oturuyorum bilgisayarın başına hikâye için, yazdıklarımı defalarca yeniden ele alıyorum. (V) Hikâye bazen tamamlanmak üzereyken çöpe atılıyor bazen de başlangıçta tasarlanandan çok farklı bir içerik ve biçim kazanıyor.
23. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi  yanlıştır? (2014 LYS)
A) I. cümle, girişik birleşik bir cümledir.
B) II. cümle, özneleri ortak birleşik bir cümledir.
C) III. cümle, devrik bir fiil cümlesidir.
D) IV. cümle, sıralı bir cümledir.
E) V. cümle, yüklemi şimdiki zamanda çekimlenmiş kurallı bir cümledir. 


(I) Burası kitap meraklısı aydınların, üniversite hocalarının ve araştırmayı seven öğrencilerin buluşma yeriydi. (II) Asırlık çınar ağacının gölgesinde kalmış kapalı mekân, elverişsiz havalarda gelip geçenlerin sığınma yeri olurdu. (III) Bazen de kimi ünlüleri burada, çevresindeki küçük toplulukla sohbet ederken görürdük. (IV) Şimdilerde, elinde kitap olanlar veya kitaplardan konuşmak isteyenler bu mekâna uğramıyor artık. (V) Bir zamanlar üzerimize kol kanat geren asırlık çınar ağacı, bizim gibi eski dostlarını yitirmenin huzursuzluğunu yaşıyor.
24. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2014 LYS)
A) I. cümle, özne ve yüklemden oluşmuştur.
B) II. cümlede, birden fazla fiilimsi kullanılmıştır.
C) III. cümlede; belgisiz sıfat, adlaşmış sıfatla tamlama oluşturmuştur.
D) IV. cümle; özneleri farklı, yüklemi ortak, sıralı bir cümledir.
E) V. cümlede; nesne, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur.

(I) Mimari, heykel, resim, müzik, edebiyat olmak üzere beş ana daldan oluşan güzel sanatlar, insanın ve insanlık tarihinin inkâr edilmez bir gerçeğidir. (II) Hangi çağa, hangi coğrafyaya, hangi milletin tarihine bakarsanız bakın, sanat hep var olmuş. (III) Belki güzel sanatlardan bazıları öne çıkmış, bazıları nitelikleri yönüyle bugünkünden farklılıklar göstermiş ama sanat hep var olmuştur. (IV) Çünkü sanat, insan ruhunun vazgeçilemez aşklarından biri olan güzelliği esas alan bir insan faaliyetidir. (V) Güzelliğin; insan eli, dili ve sesinde var olan somut hâlidir. 
25. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? (2015 YGS)
A) I. cümlenin yüklemi, belirtili isim tamlamasından oluşmuştur. 
B) II. cümlede, soru sıfatı kullanılmıştır. 
C) III. cümlede, belgisiz zamir özne görevindedir. 
D) IV. cümle, isim cümlesidir. 
E) V. cümle, bağımlı sıralı bir cümledir. 


Yapılandırıcı dil yaklaşımına göre dinleme, gelişimsel ve etkileşimsel bir süreçtir.
26. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, ögelerin dizilişi bakımından bu cümleyle aynıdır? (2016 YGS)
A) Dil öğrenme süreci dinleme yoluyla anne karnında başlar.
B) Dinleme, sadece iletişim kurmak için yapılan bir etkinlik değildir.
C) Etkili bir dinleme için dinleyici ön bilgilerini harekete geçirmelidir.
D) Dinleme becerisinin geliştirilmesi için etkinlik önemli bir unsurdur.
E) Dinleme eğitiminin bir diğer amacı zihinsel becerilerin geliştirilmesidir.   


(I) Çiğdemlerden sonra gök rengindeki elbisesiyle yeni açmış sümbül görünür. (II) Gözleri yaşlı, saçları dağınık ve hâli perişandır. (III) Güzel kokusundan sarhoşa dönen şair, ona bu gönül okşayıcı kokuyu nereden, hangi aktardan aldığını sorar. (IV) Sümbülün verdiği cevap çiğdemin cevabına karşılık gelmektedir. (V) Önceleri ezel bağında henüz açılmadık bir gonca olan ve güzel kokusunu sevgilinin rüzgârından alan sümbül, bu bahar ülkesinden hicran sahiline atılmıştır.
27. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi, yüklemin türü bakımından ötekilerden farklıdır? (2016 YGS)
A)I.   B) II.    C)III.    D)IV.    E)V.

28. Aşağıdakilerden hangisi, ögelerinin sıralanışı yönünden “Gözlerimi açtığımda saatim ve bozuk paralarım, baş ucumdaki komodinin üzerinde garip bir ölü doğa resmi gibi duruyordu.” cümlesiyle aynıdır? (2016 LYS)
A) Öğlen, arkadaşım bize gelince çocuklar gibi sevinmiştim.
B) Sabah annemle ben evin yanındaki parkta bir iki saat yürümüştük.
C) Geçenlerde burada da ulaşımı engelleyecek derecede yoğun bir kar yağışı olmuştu.
D) Geçen yıl yağan şiddetli yağmurda dizlerime kadar suya batmıştım.
E) Eve gelirken babam uzun zamandır görmediği bir arkadaşına rastlamıştı.

(I) Arkeologlar yeni kalıntılar ortaya çıkarmak ve daha fazla bilgi elde etmek için teknolojik gelişmelerden yararlanıyorlar. (II) Ama geçmişte olup bitenler hakkındaki her şeyi tam olarak bilemeyecekler. (III) Zira eski kalıntıların önemli bir bölümünün, zamanın yok edici gücüne dayanamadığını görebiliyoruz. (IV) Geçmişe ait düşünceler ve inançlar gibi çok önemli şeyler, hemen hemen hiç iz bırakmadan yitip gidebiliyor. (V) Bu yüzden arkeologlar, buldukları en küçük parçalar üzerinde büyük bir dikkatle çalışıyorlar.
29. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin öge sıralanışı "özne - zarf tümleci - yüklem" şeklindedir? (2017 YGS)
A)I    B)II    C)III    D)IV    E)V

Türkiye'nin ulu dağlarını, ıssız koylarını, göç dışında kimsenin ayak basmadığı sarp geçitlerini anlatan renkler; en az kendileri kadar etkileyici motif ve desenlerde yer yer boy gösteriyor.
30. Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisi bulunmamaktadır? (2017 LYS)
A) Özne   B) Dolaylı tümleç   C) Belirtili nesne   D) Zarf tümleci   E) Yüklem

Sırf kendi için okuyan, gezen, eğlenen bir aydın kendini yaşarken öldürmüyor mu?
31. Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? (2018 TYT)
A) Belirtisiz nesne - özne - zarf tümleci - yüklem
B) Zarf tümleci - belirtili nesne - yüklem
C) Özne - belirtili nesne - zarf tümleci - yüklem
D) Özne - zarf tümleci - yüklem
E) Belirtisiz nesne - zarf tümleci - yüklem

Modern şehir hayatının gün içerisinde onlarca kişiyle iletişime geçmeyi zorunlu kılan ve kişileri binlerce mesaja maruz bırakan yapısı, insana daha önce deneyimlemediği bir uyum sürecini dayatıyor.
32. Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı, aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir? (2019 TYT)
A) Özne - zarf tümleci - belirtisiz nesne - yüklem
B) Belirtisiz nesne - özne - belirtili nesne - yüklem
C) Zarf tümleci - yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) - özne - yüklem
D) Özne - yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) - belirtili nesne - yüklem
E) Belirtili nesne - zarf tümleci - özne - yüklem

Kromofor adı verilen pigment molekülleri fotosentez sırasında güneş enerjisini tepkime merkezlerine hızlı taşıdığından güneş enerjisinin hemen hepsi arada hiç ısı kaybı olmadan kimyasal enerjiye dönüşür.
33. Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir? (2020)
A) Belirtisiz nesne - zarf tümleci - zarf tümleci - özne - yer tamlayıcısı - yüklem
B) Belirtili nesne - zarf tümleci - zarf tümleci - özne - yer tamlayıcısı - yüklem
C) Özne - zarf tümleci - yer tamlayıcısı - zarf tümleci - yüklem
D) Zarf tümleci - özne - zarf tümleci - yüklem
E) Zarf tümleci - özne - zarf tümleci - yer tamlayıcısı - yüklem

(I) Süper kahramanların çizgi romanlarda güçlerine kavuşmaları, genellikle belli başlı şekillerde olmaktadır. (II) Bilinmeyen bir dünyadan ya da doğrudan uzaydan gelen insanüstü güçlere sahip süper kahramanlar, en yaygın bilinen örneklerdendir. (III) İkinci sıradakiler radyoaktif etki sonucu güçlerine kavuşan süper kahramanlardır. (IV) Radyoaktif bir hayvan tarafından ısırılan karakter, bir süper kahramana dönüşüp onu ısıran hayvanın özelliklerine sahip olur. (V) Başvurulan yöntemlerden bir diğeri de deney kazaları sonucu ortaya çıkan kahramanlardır.
34. Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (2021)
A) I. cümlenin öznesi, belirtili isim tamlamasıdır.
B) II. cümlenin öznesi, sıfat tamlamasıdır.
C) III. cümlenin yüklemi, sıfat tamlamasıdır.
D) IV. cümlenin öznesi, belirtisiz isim tamlamasıdır.
E) V. cümlenin yüklemi, sıfat tamlamasıdır.

Vücudumuzdaki proteinlerin üçte birini oluşturan kolajen ----.
35. Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa öge dizilişi "özne - zarf tümleci - belirtisiz nesne - yüklem" şeklinde olur? (2022)
A) aynı zamanda bilinen en sağlam malzemelerden biridir
B) başta kemik ve deri olmak üzere tüm dokularda bulunur
C) genç ve pürüzsüz bir cilde sahip olmamıza yardımcı olur
D) bulunduğu dokudaki işlevine göre karmaşık yapılar ortaya çıkarır
E) hayli uzun ömürlü olmakla birlikte belli bir yaşam süresine sahiptir

I. İnsan, doğumundan itibaren bir geleneğin içinde yer alır.
II. Yağmurdan sonra ormanın nemli zemininden yüzlerce mantar fışkırmış.
III. Arabalar, yağmurdan kayganlaşan yolda güçlükle ilerliyordu.
IV. Konak, büyükçe bir gölün kıyısına inşa edilmişti.
V. Rengârenk kamyon kasalarından buğday taneleri dökülüyor.
36. Numaralanmış cümlelerin yer tamlayıcılarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (2023)
A) I. cümlenin yer tamlayıcısında belirtili isim tamlaması vardır.
B) II. cümlenin yer tamlayıcısında edat vardır.
C) III. cümlenin yer tamlayıcısında sıfat-fiil vardır.
D) IV. cümlenin yer tamlayıcısında sıfat tamlaması vardır.
E) V. cümlenin yer tamlayıcısında belirtisiz isim tamlaması vardır.

Bu caddenin taşlarının üzerinden yüzyıllar boyunca geçen insanların ayak seslerini takip edenler, bir kalenin oya gibi işlenmiş kapısı önünde bulurlar izlerini.
37. Bu cümledeki ögelerin dizilişi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir? (2024)
A) Özne - yüklem - belirtili nesne
B) Zarf tümleci - özne - belirtili nesne - yüklem
C) Özne - yer tamlayıcısı - yüklem - belirtili nesne
D) Zarf tümleci - belirtili nesne - yüklem - özne
E) Belirtili nesne - yer tamlayıcısı - yüklem - özne

(I) Yaz mevsiminin ilk günlerini ormanlarla, dağlarla ve denizle karşılamak için çevirdim rotamı Sinop’a. (II) Şehir merkezine gider gitmez, methini önceden duyduğum yerel pazara uğradım ve kahvaltılıklarımı alıp doğruca limandaki çay bahçesine yöneldim. (III) Balığa giden sandalları ve küçük tekneleri izlemek, Sinop’ta neler olup bittiğini öğrenmek için bu çay bahçeleri en doğru adres. (IV) Yalı Kahvesi’nde denize nazır bir masaya yerleşip müşterilerinin adını, kahvesini yahut çayını nasıl içtiğini bildiği rivayet edilen Mükremin’den bir çay da ben istedim. (V) Sinopluların hiçbir içeceği, soğuk tüketmeyi sevmediğini öğrendim Mükremin’in getirdiği sımsıcak çayı yudumlarken.
38. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi, yükleminin türüne göre diğerlerinden farklıdır? (2024)
A) I    B) II    C) III    D) IV    E) V

Edebiyat akımlarının güzellik, sanat ve edebiyat anlayışlarını içeren kurallar manzumesi çoğu kez yazılı değildir.
39. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ögelerin dizilişi bu cümleninkiyle aynıdır? (2025)
A) Edebiyat akımlarının zemininde çeşitli sosyal, siyasi, ekonomik ve kültürel hadiseler yer alır. B) Belirli bir dönemde verilen eserlerin ardındaki fikri kavramak için edebiyat akımlarını layıkıyla bilmek gerekir.
C) Edebiyat akımlarının filizlenip yeşermesinin ve çözülüp dağılmasının nedenlerini kavramak önemlidir.
D) Edebiyat akımları belli bir dünya görüşünün, güzellik ve sanat anlayışının etkisiyle oluşur. 
E) Edebiyat akımları benimsedikleri ilke ve değerlere sıkı sıkıya bağlıdır.




İlgili Sayfalar

Çıkmış Sorular (Konu)
Cevaplar

1.A  2.C  3.B  4.E  5.C  6.C  7.A  8.B  9.C  10.A  11.E  12.C  13.E  14.E  15.B  16.E  17.B  18.B 19.B  20.D  21.A  22.B  23.B  24.D  25.E  26.D  27.B  28.B  29.D  30.C  31.C  32.D  33.E  34.D  35.D 36.B  37.C  38.C  39.D

Anlamına Göre Cümleler

  • Her cümle; kendini oluşturan sözcük gruplarına, sözcüklere ve eklere göre çeşitli anlam özelliklerine sahiptir.
  • Cümlelerin temel anlam özelliği olumluluk / olumsuzluktur. Yani bir cümle hangi anlam özelliğine sahip olursa olsun ya olumlu ya da olumsuzdur.
  • Olumlu ve olumsuz cümleler ayrıca soru, emir, istek, şart, gereklilik, ünlem vb. anlamlar taşıyabilir:
  1. Olumlu Cümle
  2. Olumsuz Cümle
  3. Soru Cümlesi
  4. Emir Cümlesi
  5. İstek Cümlesi
  6. Ünlem Cümlesi
  7. Şart Cümlesi
  8. Gereklilik Cümlesi
1. Olumlu Cümle 
Yüklemin bildirdiği yargının gerçekleştiğini, gerçekleşmekte olduğunu ya da gerçekleşeceğini bildiren cümledir.
Dikkat: Olumlu ve olumsuz cümlelerde de belirleyici olan, yargının bizim için iyi ya da kötü olması değil, yargıda bildirilenin gerçekleşip gerçekleşmediğidir.
Kazada bir kişi yaralanmış. 
Güzel bir tatil planlıyoruz. 
Bir hilâl uğruna, yâ Rab, ne güneşler batıyor! 
Orada bir köy var uzakta. 
Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!
Uyarı: Biçimce olumsuz olduğu halde anlamca olumlu cümleler de vardır: Kimi cümleler “yok, değil, -ma, -me, -sız, -siz…” gibi olumsuzluk bildiren unsurları aldığı hâlde anlamca olumlu olabilir:
Falakadan korkmayan yoktur. (iki olumsuz unsur, cümleyi olumlu yapmış) 
Sizin hakkınızı vermeyecek değiliz. (iki olumsuz unsur, cümleyi olumlu yapmış) 
Vatan al bayrağın dalgalandığı yer değil midir? (biçimce olumsuz olan cümle soru yoluyla olumlu yapılmış)
2. Olumsuz Cümle
  • Yüklemin bildirdiği yargının gerçekleşmediği, gerçekleşmeyeceği ya da anlatılanın öyle olmadığı anlamını veren cümlelerdir. 
  • “-me (-ma)” olumsuzluk ekiyle, -siz (-sız, -suz, -süz) ekiyle, “değil” ve “yok” sözcükleriyle yapılır.
Taşıma su ile değirmen dönmez.
Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel olduğunu.

Her kuşun eti yenmez.

Bu yüzlerce kız çocuğunun çılgın neşesi, sevinci bana dalgın bir hüzünden başka bir şey vermiyor. 

Bu film pek güzel değil. 
Bu sınıf çok sessiz. 
Benim doğduğum köylerde ceviz ağaçları yoktu.
Uyarı: Biçimce olumlu olduğu halde anlamca olumsuz cümleler vardır:
Bunca masrafa para mı dayanır? (soru yoluyla) ... dayanmaz. 
Gel de çık işin içinden! ("gel de" kalıbıyla) ... çıkamazsın. 
Seni nasıl unuturum? (soru sözcüğü yoluyla) ... unutmam. 
Ne yârdan geçerim ne serden. (ne...ne bağlacı ile) ... yârdan da serden de geçmem.
3. Soru Cümlesi
  • Soru yoluyla bilgi almayı amaçlayan cümle, soru cümlesidir. 
  • Bu cümleler, öğrenmeye, bir kuşkuyu gidermeye, bir yargıyı sorulu biçimde dile getirmeye yöneliktir. 
  • Soru cümleleri “mi” soru ekiyle ya da soru sıfatı, soru adılı, soru belirteci gibi soru sözcüklerinden biriyle kurulur. 
  • Soru cümlesi olumlu veya olumsuz olabilir.
Soru cümleleri çeşitli açılardan incelenebilir:
Gerçek Soru Cümlesi:
Yanıt isteyen soru cümleleri gerçek soru cümlesidir.
Hangi ev sizin? (soru sıfatı ile) 
Ona nasıl söyleyeceksin? (soru zarfı ile) 
Niçin baktın bana öyle? (soru zarfı ile) 
Dün beni kim sormuş? (soru zamiri ile) 
Son soruyu yapabildin mi? (soru eki ile)
Sözde Soru Cümlesi:
  • Amacı, karşıdan bir yanıt almak olmayan soru cümleleridir. 
  • Bunlar, anlamı daha etkili kılmak için yargıyı soru yoluyla ileten cümlelerdir. 
  • Bu yolla, genellikle biçimce olumlu anlamca olumsuz ya da biçimce olumsuz anlamca olumlu cümleler kurulduğunu biliyoruz. 
  • Yanıt istememekle birlikte bu cümlelerin sonlarına soru işareti konabilir.
O soruyu nasıl görmedim ben? 
Benim mi Allah'ım bu çizgili yüz? 
Bu kaçıncı bahçe gördüm tarumar?
Uyarı: Soru anlamı temel cümlenin yüklemine yönelik değilse o cümleden soru anlamı çıkmaz:
Eve geldi mi hemen buzdolabına bakardı. (soru yok) 
Hangi denize çıksam fırtına kopar. (soru yok) 
Onun niçin gelmediğini bilmiyoruz. (soru yok)
4. Emir Cümlesi
  • Yüklemin emir kipi ile çekimlendiği cümlelerdir.
Örnekler
Sen çocuklarla ilgilen, ben dışarı çıkıyorum.
Burayı hemen terk ediniz.
Oğlum, al şu talimatı da bölüğe oku.
Şimdi, kitabınızın elli altıncı sayfasındaki soruları çözün.
Uyarı: Emir kipiyle kurulan bazı cümleler “dilek, istek, yalvarma, yakarma, üzüntü, beddua” gibi değişik anlam özelliklerine sahiptir:
Allah hiç kimseyi evladıyla imtihan etmesin.
Kan tükürsün adını candan anan dudaklar
Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun
Kendine iyi bak, yüzün hep gülsün.
Ne duruyorsun be, at kendini denize
Geride bekleyenin varmış, aldırma
Okuyun, ne bulursanız okuyun.
5. İstek Cümlesi
  • Bir olay ya da durumun gerçekleşmesine dair istek, dilek ya da arzuyu bildiren cümlelerdir.
  • İstek cümleleri istek kipinin yanı sıra anlam kaymasına uğrayan şart ve emir kipleriyle de yapılır.
Örnekler
Açık bir çay alayım.

Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım.

Ne olur bana yardım edin.

Keşke o da gelseydi.

Bari bu doğru çıksaydı.
VI. Ünlem Cümlesi
  • İçinde ünlem bulunan ya da vurgu ile ünlem anlamı verilen cümlelerdir.
  • Bu cümleler; sevinç, mutluluk, özlem, üzüntü, heyecan, acı, keder, coşku, hayret vb. duyguları ifade eder.
Örnekler
İmdat, yangın var!

Hey, buraya gel!

Allah için beni rahat bırakın!

Ah, vuruldum!
7. Şart Cümlesi
  • Yan cümlesi şart kipi (-sa, -se) ile kurulan cümlelerdir.
  • Bunlar yüklemin bir şarta / koşula bağlandığı cümlelerdir.
  • Bütün fiil çekimleri bağımsız cümle yapabildikleri halde, şart anlamı ile kullanılan şart kipi tek başına cümle oluşturamaz.
Çevresindeki insanları biraz dinlese / daha az hata yapacak.
                      yan cümle 
Örnekler
İnsan severek çalışırsa her işi başarır.

Yalnızca kendi çıkarlarını düşünürsen hiç dostun kalmaz.

Gençliğin kıymetini bilmezsen yaşlılıkta perişan olursun.

Ne ekersen onu biçersin.

Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur.

Babasını görsem hemen şikâyet edeceğim.

Gideceğimiz yer uzak değilse yürüyelim.
Uyarı: Şart kipi kimi zaman cümleye istek anlamı katar. Bu ayrım için -cümledeki anlamın yanı sıra- şart kipinin cümledeki yerine bakmak da yeterlidir. İstek cümlesinde şart kipi yan cümle kurmayıp asıl yargının çekiminde kullanılır.
Bu akşam da burada kalsak. (istek cümlesi)
Hava güzel olursa baraja bisikletlerimizle gideriz. (şart cümlesi)
Dikkat: Şart kipiyle çekimlenen eylem arka arkaya kullanılırsa cümleye tahmin anlamı katar:
Bu saatte gelse gelse babam gelir.
Bu işi yapsa yapsa Mert yapar.
8. Gereklilik Cümlesi
  • Eylemin gerçekleşmesinin zorunlu ya da gerekli olduğunu bildiren cümlelerdir.
  • Bu cümlelerde yüklem genellikle gereklilik kipiyle (-malı, -meli) çekimlenir.
Örnekler
Geç olmadan öğrencinin velisiyle görüşmeliyiz.

Yarınki sunum için hazırlık yapmalıyım.

Paragraf sorularını rahat çözebilmek için çok kitap okumalısın.
"Arının balı olmalı
Ben güzele güzel demem
Güzel faydalı olmalı
Güzel dediğin işe yaramalı
Kadın mı? Hamur yoğurmalı"
(Bedri rahmi Eyüboğlu)

Yapısına Göre Cümleler

Yapılarına göre cümleler basit, birleşiksıralı ve bağlı olmak üzere dörde ayrılır:
1. Basit Cümle
  • Tek bir yargı bildiren ve içinde eylemsi bulunmayan cümleler yapıları bakımından basittir.
  • Eylemsi içermeyen bu tür cümlelerde tek yüklem bulunur. Bu yüklem de çekimli bir fiil ya da ek fiil almış bir sözcük / sözcük grubudur.
Örnekler
→ Raflardaki kitapların üzerinde kütüphanenin mührü var.
→ Bu şehirdeki kondüktör, kütüphane görevlisi, marketteki kasiyer günün herhangi bir saatinde esprili olabiliyor.
→ Klasik dönem eserleri olay örgülerini, kahramanlarını, hikâyelerini çoklukla Homeros’tan almıştır.
→ Sanatçılarla akımlar arasında çoğu kez doğrudan ve kesin bağlantılar yoktur.
→ Komşu hakkı, Tanrı hakkıdır.
→ Özgün kalem sahiplerinin çoğu, ölümlerinden sonra da unutulmaz.
→ Eski Lebon'daki toplantılarımızda Refik Halit Karay, Hamdullah Suphi Tanrıöver ve bazen de Ruşen Eşref Ünaydın hazır bulunurdu.
→ Bu sanatçılar, karşılarında çok değişik kültürlere sahip bir okuyucu kitlesi buldular.
→ Eviniz kutu gibi küçücük bir evdi.
→ Yazara göre, onun eserlerinin en kuvvetli hususiyeti, hayal kuvvetidir. 
2. Birleşik Cümle 
  • Bir temel cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan cümlecik ya da yan cümleden meydana gelen cümlelerdir. 
  • Birleşik cümleler, temel cümleyle yan cümlenin bir araya geliş şekillerine göre çeşitlere ayrılır:
I. Girişik Birleşik Cümle
II. Şartlı Birleşik Cümle
III. İç İçe Birleşik Cümle
IV. Ki’li Birleşik Cümle
I. Girişik Birleşik Cümle: 
  • Bir temel cümle ile yan cümlecik ya da yan cümleciklerden oluşan cümleler girişik birleşik cümle olarak kabul edilir. 
  • Bir cümlede kaç eylemsi varsa o kadar yan cümlecik vardır.
  • Basit cümleden tek farkı eylemsi ya da eylemsiler içermesidir.
Örnekler 

→ Bu levhanın karşısında hayranlık ve hayret duyguları ile baş başa kalmak büyük bir zevktir.

→ Evin önüne yığılan kömürler yarına kadar taşınacak. 

→ Karnı doyunca neşesi yerine geldi.

Bu arabayı nasıl aldığımızı o da bilmiyor. 

Kitap okumak ya da bir şeyler yazmak onun için bir tutkuydu sanki.
Geceleri gökyüzünde gördüğümüz en büyük ve en parlak gök cismi olan Ay ile Dünya arasındaki mesafe ortalama 384.400 km’dir.

Sanatı bilimden üstün tutan bir bilim adamını kaybettik bugün.

→ Demir Özlü o yıllarda Pazar Postasında Attila'yı eleştiren iki kısa yazı yazmıştı.

II. Şartlı Birleşik Cümle: 
  • Bir temel cümle ile onun şartı olan bir yan cümleden oluşan cümlelerdir.
  • Bu tip cümlelerde şart cümlesi çekimli olmasına rağmen yargı bildirmekten çok ana cümleyi zaman, şart, sebep ve benzetme yönlerinden tamamlar. 
  • Şartlı birleşik cümlelerde yan cümle genellikle zarf tümleci görevindedir.
Yağmur yağarsa / toprağın yüzü güler.
(yan cümle)               (temel cümle)
Örnekler
→ Cihanın yurdu hep çiğnense çiğnenmez senin yurdun.

→ Terliysen soğuk su içme.

→ Gerekli izinleri alabilirsek bu akşam yola çıkarız.
Başını onun göğsüne dayasa ağrısının ferahlayacağını sanıyordu.
Türklerin medeni kabiliyeti çok yüksek olmasaydı bu viraneyi o kadar çabuk imar edebilirler miydi?
Bir iklimin manzarası, mimarisi ve halkı arasında halis ve tam bir ahenk varsa orada gözlere bir vatan tablosu görülür.
Yazarın kişisel eğilimleri ile sosyal eğilimler arasında bir uyum varsa tiyatro büyük toplulukların bir ifade vasıtası olur.
III. İç İçe Birleşik Cümle:
  • Bir cümlenin herhangi bir görevle başka bir cümlenin içinde yer aldığı cümledir. 
  • Yardımcı cümle, temel cümlenin bir ögesi ya da ögenin bir parçasıdır. 
  • Bu tür cümlelerde asıl yargı sonda bulunur.
Örnekler
Şark için "Ölümün sırrına sahiptir" derler.
                    belirtisiz nesne (iç cümle)
Balık, "Çok konuşurum ama ağzım su dolu." demiş.
                         belirtisiz nesne (iç cümle)
Bu duruma tepkisiz kalacağını sanmıyorum, dedi.
                   belirtisiz nesne (iç cümle)
Bir dondurmacının “Vişnelim var, kaymaklım” nidası titreyerek dağılıyordu.
                Özne (İç cümle, öznenin bir parçası)
"Eyvah ki savaşı önce kendimize karşı kazanmak zorundayız." diye düşündü.
                         Zarf tüm. (İç cümle, zarf tümlecinin bir parçası)
IV. Ki'li Birleşik Cümle:
  • Farsçadan dilimize geçen “ki” bağlacı ile bağlanmış cümlelerdir.
  • Bu tür cümleler, Türkçenin cümle yapısına aykırıdır.
  • Ki’li birleşik cümlelerde temel cümle başta, yardımcı cümle sonda bulunur.
Örnekler
→ Tanıyanlar bilir ki Yahya Kemal ile beraber olmak, onu dinlemek bir lezzettir.
         Temel cümle                                             yan cümle
→ Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta (oluyor)

→ Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi.

→ Unutma ki şairleri haykırmayan bir millet sevenleri toprak olmuş öksüz bir çocuk gibidir.

3. Sıralı Cümleler
  • Yargı değeri taşıyan en az iki cümlenin oluşturduğu cümle türüdür.
  • Bu tür cümlelerde cümle aralarına virgül ya da noktalı virgül konur.
Örnekler
Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı.
           1. cümle                     2. cümle
→ O semtlerdeki minareler görülmez, ezanlar işitilmez, ramazan ve kandil günleri hissedilmez.
Dikkat: Sıralı cümleyi oluşturan cümlelerin her biri yapı bakımından farklı niteliklere sahip olabilir: 
Korkma, / sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak
   basit cüm.                   girişik birleşik cüm.
Sıralı cümleler ikiye ayrılır:
  • Sıralı cümleyi oluşturan yargılar arasında bir öge ortaklığı yoksa bunlara “bağımsız sıralı cümle” denir.
→ Besle kargayı, oysun gözünü. (gizli özneler sen / o)
        y.     nesne      y.      nesne
Gözleri alevlenmiş, / boyu birdenbire uzamış, / düşük bıyıkları kabarmıştı.
       özne.      yük.       / özne    z. tüm.       yük.    /       özne               yük.
  • Sıralı cümleyi oluşturan yargılar arasında bir ya da birden çok öge ortak olabilir. Bunlara “bağımlı sıralı cümle” denir.
→ Adam, adamdan korkmaz, utanır. (özne ve dolaylı tümleç ortak)
     özne       d.t             y.            y.
Duvarı nem, insanı gam yıkar.
   nesne /özne /nesne/ özne / yük. (yüklem ortak)
4. Bağlı Cümle
  • Birden fazla cümlenin “fakat, ama, ancak, lâkin, ve, veya” gibi bağlaçlarla bağlanarak oluşturduğu cümledir. 
  • Sıralı cümleden tek farkı cümleler arasında virgül yada noktalı virgül yerine bağlaç kullanılmasıdır.
Örnekler
→ Hava bulutlu ve durduğumuz tepe rüzgarlı idi. 
Ne doğan güne hükmüm geçer ne hâlden anlayan bulunur.
→ Dediğini yaparım ancak beni dinleyeceksin.
→ Bir gün cana yakın o tombul vücudu bu yükü çekemedi ve gitti.
→ Rusçadan çeviri yapar fakat Rusça konuşamazdı.
→ Güney gezisine çıkan Mustafa Kemal'in beraberinde olmak için pek çok gazeteci başvurmuştu ama Mustafa Kemal, gazeteci ve ajans mümessili olarak yalnız İsmail Habib'i bu seyahatinde beraberinde götürdü.
Uyarı: Bir cümlede bağlaç olması o cümlenin bağlı cümle olduğunu göstermez. Bir cümlenin bağlı cümle olabilmesi için bağlacın sözcükleri değil cümleleri bağlaması gerekir:
Bugün çarşıdan küçük kardeşime defter ve kalem aldık. (Basit cümle)
İlgili Sayfalar
Konu Anlatımı İndir
👇👇👇