27 Kasım 2018 Salı

1980 Sonrası Türk Şiiri

  • 1980 sonrası Türk şiiri, İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiirden (1960 – 1970) farklı bir anlayışa sahiptir. 
  • Bu değişimdeki en önemli etken 12 Eylül askerî darbesidir. 80 öncesinde fazla politize olmuş toplum, 1980 sonrasında yerini apolitik bir nesle bırakır.
  • 80 öncesinde, şiiri daha çok ideolojisini ifade etmek için kullanan şairler, darbe sonrasında bir iç hesaplaşmaya girer. 
  • Bu hesaplaşmanın sonunda şiir araç olmaktan çıkıp amaca dönüşür.
  • Bu dönemde belirli bir akım, hareket, topluluk ya da öne çıkmış tek bir şiir anlayışı yoktur. 
  • İmgeci, anlatımcı, mistik, gelenekselci, folklorik/mitolojik, beatnik-marjinal, toplumcu ve yeni Garipçi şiir gibi birbirinden farklı şiir anlayışları görülür.
  • Sonuç olarak "çok seslilik" bu kuşağın en belirleyici özelliğidir.
  • Bu dönem şiirinde politik ve toplumsal sorunlar arka planda kalırken bireysel kaygılar öne çıkar. Genel olarak içe dönük, karamsar, bireyci bir anlayış hakimdir. 
  • Şairler, geleneklerden yararlanma yoluna gider. Türk şiirinde var olmuş gelenekleri tanımadan iyi bir şair olunamayacağı görüşü hakimdir. 1980'lerde imgeci, anlatımcı, folklorik, metafizik… hangi anlayışa bağlı olursa olsun şairlerin büyük çoğunluğu Türk şiirinin zengin birikiminden yararlanmanın yollarını aramıştır.
  • Şiilerde genel olarak içerikten çok yapı ve söyleyiş öne çıkar. 
  • İkinci Yeni şiirinde görülen uzak çağrışımlara ve imgeye yeniden dönülür. 
  • Bu dönemde kent kimliği ve şehirleşme tema olarak öne çıkar.
  • Bu dönem şairleri, sanat anlayışları farklı da olsa Yazko Edebiyat, Üç Çiçek, Şiir Atı, Poetika, Fanatik, Sombahar gibi dergiler çıkarak bir araya gelmiştir.
  • 1980 sonrasında öne çıkan şairler: Haydar Ergülen, Hüseyin Atlansoy, Küçük İskender, Murathan Mungan, Enis Batur, Lale Müldür, Sunay Akın, Roni Margulies, Metin Celal, Ahmet Erhan, Yaşar Miraç...
1980 Sonrası Türk Şiirinde Görülen Eğilimler
  1. İmgeci Şiir
  2. Mistik Şiir
  3. Gelenekselci Şiir
  4. Folklorik/Mitolojik Şiir
  5. Toplumcu Şiir
  6. Yeni Garipçi Şiir
  7. Beatnik-Marjinal Şiir
  8. Anlatımcı Şiir
Şairler
Haydar Ergülen (1956)
"Çıplağız, gözlerimizden başka örtü yok bize."
  • Şair ve deneme yazarı.
  • ODTÜ Sosyoloji mezunudur. Çeşitli gazetelerde yazarlık yaptı, bir süre reklam  ajansında çalıştı. Hâlen gazete yazılarına, üniversitede verdiği derslere devam ediyor. 
  • İstanbul’da Üç Çiçek (1983) ile Şiir Atı (1986) dergilerini yayıma hazırlayanlar arasında yer aldı. 
  • 1979’dan başlayarak Somut, Felsefe Dergisi, Türk Dili, Yusufçuk, Yarın, Yeni Biçem, Gösteri ile Varlık dergilerinde şiirler yayımladı.
  • İmgeci şiirin bu dönemdeki güçlü temsilcilerinden biridir.
  • Şiirlerinde yalnızlık, ölüm, yabancılaşma, hüzün, sevgi ve kardeşlik gibi temaları işledi.
  • Şiir kitaplarından bazıları: Karşılığını Bulamamış Sorular, 40 Şiir ve Bir..., Keder Gibi Ödünç Üzgün Kediler Gazeli, Zarf, Sokak Prensesi, Sırat Şiirleri...
Hüseyin Atlansoy (1962)
  • Eskişehir Mihalıççık doğumludur. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji mezunudur. 
  • Şiirleri; Diriliş, Yönelişler, Yedi İklim, Bürde, Kayıtlar, İpek Dili, Dergâh, Kaşgar ve Hece gibi birçok dergide yayımlandı. 
  • Metafizik yönü ağır basan şiirler yazmıştır. 
  • Şiir kitaplarından bazıları: İntihar İlâcı, Balkon Çıkmazında Efendilik Tarihi, Şehir Konuşmaları, İlk Sözler, Kaçak Yolcu, Karşılama Töreni, Yarın Bekleyebilir, Gösteri Uçuşu...

  • Murathan Mungan (1955)

    "Belleği vardır yaraların
    Kapandıktan sonra da işleyen"
  • Şair, yazar, senarist.
  • Şiir, oyun ve öykülerinde masallardan, mitolojilerden, halk hikayelerinden, halk oyunlarından yararlandı.
  • Şiirlerinde farklı kültür, inanç ve yaşam biçimlerini ele aldı.
  • Eserlerinde toplumun her kesiminden kişilere, kimliklere yer verir.
  • 1980 sonrası Türk şiiri içinde folklorik/mitolojik şiir anlayışına yakındır.
  • Postmodern bir sanatçıdır.
  • Özellikle "metinlerarasılık" sıkça başvurduğu bir tekniktir.
  • Şiir kitapları: Osmanlıya Dair Hikayat, Kum Saati, Sahtiyan, Yaz Sinemaları, Eski 45'likler, Mırıldandıklarım, Yaz Geçer, Oda Poster ve Şeylerin Kederi, Omayra, Metal, Oyunlar-İntiharlar-Şarkılar, Mürekkep Balığı, Başkalarının Gecesi, Doğduğum Yüzyıla Veda, Fazladan Bir Kitap, Erkekler İçin Divan, Timsah Sokak Şiirleri, Eteğimdeki Taşlar, Dağ, Bazı Yazlar Uzaktan Geçer, İkinci Hayvan, Gelecek, Solak Defterler
  • Öykü kitapları: Son İstanbul, Cenk Hikayeleri, Kırk Oda, Lâl Masallar, Kaf Dağının Önü, Üç Aynalı Kırk Oda, Çocuklar ve Büyükleri, Yabancı Hayvanlar, Yedi Mühür, Çador, Yedi Kapılı Kırk Oda, Kadından Kentler, Eldivenler Hikâyeler, Kibrit Çöpleri
  • Oyunları: Mahmud ile Yezida, Taziye, Geyikler Lanetler, Bir Garip Orhan Veli.
  • Film senaryoları: Dağınık Yatak, Başkasının Hayatı, Dört Kişilik Bahçe.
  • Roman: Yüksek Topuklar, Şairin Romanı
👉 Murathan Mungan hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Küçük İskender (1964-2019)
Yazgının Ölçüsü
"Issız adaya bile düşsem özgür ve/veya yalnız değilim çünkü aklım var.”
  • Şair, yazar, eleştirmen.
  • Asıl adı Derman İskender Över olan şair 1964 İstanbul doğumludur.
  • İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ile aynı Üniversitenin Sosyoloji Bölümünde eğitim gören şair iki bölümü de tamamlamadan bırakmıştır. 
  • Şiirlerinde toplum tarafından aykırı (marjinal) bulunan, ötelenen, aşağılanan, dışlanan insanları konu edinir.
  • Sıra dışı ve toplumun geneline ters gelen bir söyleme sahiptir.
  • Türk şiirinin en marjinal şairlerinden biridir (Beatnik - Marjinal).
  • Beatnik- marjinal, 1950'li ve 60'lı yıllarda Amerika’da uçlarda yaşayan birtakım insanların yaşam biçimleriyle şekillenen bir sanat akımıdır. Şiirin bir ruh çarpıntısı, bilinç akışı, kuralsızlık olduğuna inanan bu anlayış, 1980 sonrası şiirimizde yer yer Lale Müldür'ün ve asıl olarak da Küçük İskender'in şiir anlayışını etkilemiştir.
  • Şiir kitaplarından bazıları: Gözlerim Sığmıyor Yüzüme, Periler Ölürken Özür Diler, İpucu Bırakma Sanatı, Bu Defa Çok Fena...
Lale Müldür (1956)
  • Şair ve yazar.
  • İmgeye yaslanan soyut ve çok kültürlü bir şiir anlayışına sahiptir.
  • Şiirlerinde "metinler arasılık" öne çıkar.
  • "Divanü Lûgat-it-Türk" adlı eseri metinler arasılık açısından zengindir.
  • Şiirlerinde tarihe, coğrafyaya, antik çağ kültürlerine, kutsal metinlere, popüler kültüre göndermeler görülür.
  • Şiirde çok dillilikten yana olan sanatçı eserlerinde sık sık yabancı sözcüklere yer verir.
  • "Destina" adlı şiiri Yeni Türkü tarafından bestelenmiştir.
  • Şiir: Uzak Fırtına, Voyıcır 2 (ortak), Seriler Kitabı, Kuzey Defterleri, Buhurumeryem, Divanü Lûgat-it-Türk, Saatler/Geyikler, Anemon (Toplu Şiirler), Ultra-Zone’da Ultrason, Güneş Tutulması, Medine & Kavun Likörü (ortak), Siyah Sistanbul
  • Roman: Bizansiyya
  • Deneme: Anne, Ben Barbar mıyım?, Haller Leyla
Sunay Akın (1962)
"Bir an önce görülsün diye Akdeniz
Toroslarda ağaçlar hep çocuk kalır"
  • Şair, yazar, gazeteci, araştırmacı.
  • İstanbul Üniversitesi Fiziki Coğrafya bölümünden mezun oldu. 
  • Şiirleri 1984'de dergilerde yayımlanmaya başlar.
  • İlk şiir kitabını 1989’da Makiler adıyla çıkardı. 
  • Aynı yıl arkadaşlarıyla birlikte Yeni Yaprak ve bir yıl sonra Olmaz adlı şiir dergilerini çıkardı. Yeni Yaprak dergisi, bir anlamda, Orhan Veli'nin 1949'da başlayarak 28 sayı çıkarabildiği Yaprak dergisinin devamıdır.
  • Yeni Garipçi denilen bir şiir anlayışına sahiptir. 
  • Genellikle lirik şiirler yazan Akın'ın eserlerinde ince bir alay - yergi ve hüzün birlikte ele alınır.
  • Sunay Akın’ın 20 yılda 40’ı aşkın ülkedeki antikacılardan ve açık artırmalardan satın aldığı oyuncaklarla 23 Nisan 2005'te İstanbul Oyuncak Müzesini kurmuştur.
  • Örnek şiiri için tıklayınız!
  • Şiir Kitapları: Makiler, Antik Acılar, Kaza Süsü, Çorap Kaçığı, 62 Tavşanı
Roni Margulies (1955)
  • Yahudi asıllı, gazeteci, şair, yazar, çevirmen.
  • İstanbul doğumludur. Robert Kolejinden mezun olduktan sonra İngiltere'de farklı üniversitelerde eğitim gördü. Sonrasında iktisat üzerine doktora yapmıştır.
  • Anlatımcı şiir anlayışına sahiptir. 
  • Anlatımcı şiir; belli bir hikâyesi olan, olayın geçtiği mekanların tasvirlerine de yer veren, neden-sonuç ilişkisine dayalı şiir anlayışı.
  • Örnek şiiri için tıklayınız!
  • Şiir kitaplarından bazıları: Uzaklıklar, Her Rind Bilir, Ornitoloji, TK1980, Apollo Yılları...
İlgili Sayfalar
Saf (Öz) Şiir 
Millî Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir 
Serbest Nazım ve Toplumcu Şiir 
Birinci Yeni Hareketi (Garip) 
Toplumcu Şiir Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şairler
Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir 
İkinci Yeni Hareketi
İkinci Yeni Sonrası Toplumcu Şiir 
1960 Sonrası Mistik Duyarlılık Şiiri 
1980 Sonrası Türk Şiiri 
Yararlanılan Kaynaklar
  • 1980 Sonrası Türk Şiirinde Divan Şiiri Nazım Şekillerinin Kullanımına Dair, Mümine Çakır 
  • 1980 Sonrası Türk Şiirinin Başlıca Tartışma Alanları, Fethi Demir 
  • 1980 Kuşağı Türk Şiiri’nde Poetik Bir Yönelim Olarak “Gelenekçilik” Aydoğan Kara

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.