1 Eylül 2017 Cuma

Milli Edebiyat Zevk Anlayışını Sürdüren Şiir

1911’de Selanik’te Ömer SeyfettinAli Canip Yöntem ve Ziya Gökalp tarafından çıkarılan Genç Kalemler dergisiyle başlayan Milli Edebiyat Dönemi şiir anlayışının devamıdır.
Genel Özellikler 
  • Mehmet Emin Yurdakul'un söylediği "Ben bir Türküm dinim cinsim uludur" mısrasında dile gelen gurur, artık bütün şairler tarafından paylaşılmaktadır.
  • Eserlere, Millî Mücadele'nin zafer coşkusu egemendir. 
  • Halk edebiyatı geleneği modern bir anlayışla devam ettirilmiştir. 
  • Şiirler çoğunlukla halk edebiyatı nazım şekilleri ile yazılır. 
  • Ölçü, millî ölçü olan hece ölçüsüdür. 
  • Konu, Anadolu coğrafyası ve insanıdır. 
  • Dil sadedir, halk dili ve mahalli söyleyişler şiire girer.
  • Saf (Öz) şiir anlayışında görülen anlamda kapalılık, derinlik ve çağrışım zenginliği bu şiirlerde görülmez. 
  • Milli Edebiyat Zevk Anlayışını Sürdüren Şairler: Ahmet Kutsi Tecer, Orhan Şaik Gökyay, Kemalettin Kamu, Bekir Sıtkı Erdoğan, Arif Nihat Asya, Behçet Kemal Çağlar ve Beş Hececiler.
Ahmet Kutsi Tecer (1901 - 1967)
  • Şair, oyun yazarı, folklor araştırmacısı ve öğretmen.
  • Sivas'taki öğretmenliği sırasında Halk Şairleri Bayramını düzenledi. Aşık Veysel'i Türkiye'ye tanıtan kişi olarak bilinir (1931).
  • İlk şiirlerinde aşk, ölüm, yalnızlık ve hüzün gibi temaları işledi.
  • Özellikle Sivas'taki görevinden sonra halk kültürüne yönelerek sosyal konulara yoğunlaştı.
  • Şiirlerinde halk şiirinin zengin anlatım biçimlerinden yararlandı.
  • Halk kültüründen yararlanarak yeni bir sentez oluşturmaya çalıştı.
  • "Orda Bir Köy Var Uzakta" ve "Nerdesin" adlı şiirleri ile tanınır.
  • Folklor ve halk edebiyatı üzerine çalışmalar yaptı.
  • Tiyatro yazarı olarak da önemli eserler verdi. 
  • Tiyatrolarında geleneksel Türk tiyatrosundan yararlandı. 
  • Tiyatro eserlerini Batılı bir anlayışla yorumlayarak bu alanda öncü oldu.
  • Şiir: Şiirler
  • Tiyatro: Yazılan Bozulmaz, Köşebaşı, Koçyiğit Köroğlu, Bir Pazar Günü, Satılık Ev, Hakikat Yahut Yüzük Oyunu, Arkadaş Hatırı, Didonlar
  • Araştırma, İnceleme: Köylü Temsilleri, Sivas Halk Şairleri Bayramı, Türk Folklorunda Sosyal Mesele
Ahmet Kutsi Tecer hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Orhan Şaik Gökyay (1902 - 1994)
  • Şair, edebiyat tarihçisi, araştırmacı, öğretmen.
  • 16 Temmuz 1902 tarihinde babasının öğretmenlik yaptığı İnebolu'da doğdu.
  • Lirik-epik tarzda yazdığı şiirlerle tanındı. 
  • Şiirlerinde daha çok vatan, tabiat, kahramanlık ve yalnızlık temalarını işledi.
  • Bursa'daki öğretmenliği sırasında yazdığı "Bu Vatan Kimin?" adlı şiiri ile tanınır.
  • Araştırmacı ve öğretmenlik yanı, şairliğine göre daha ağır basan Gökyay, iki yüze yakın makale yayımladı.
  • Osmanlı dönemine ait birçok klasik eseri, günümüz Türkçesine aktardı.
  • Dede Korkut ve Katip Çelebi üzerine yaptığı önemli çalışmaları vardır.
  • Az sayıda şiir yazan Gökyay, şiirlerini kitap haline getirmemiştir.
  • Aynı zamanda bir eleştirmen olan Gökyay, eleştiri yazılarını "Destursuz Bağa Girenler" adındaki kitapta toplamıştır.
Orhan Şaik Gökyay hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Kemalettin Kamu (1901 - 1948)
  • Gurbet Şairi olarak bilinir.
  • Şiirlerinde öne çıkan temalar savaş, yurt, gurbet ve aşktır.
  • Şiirleri daha çok lirik-epik özellik gösterir.
  • Şiire aruz ölçüsü ile başlamış daha sonra hece ölçüsüne geçmiştir. 
  • Hece ölçüsünün de daha çok 7'li ve 11'li kalıplarını tercih eden şairin toplam şiir sayısı 64'tür.
  • Halk şiirinden yararlanan şair, ondan aldığı unsurlarla yeni bir şiir yaratmaya çalışmıştır.
  • En çok bilinen şiirleri, Gurbet ve Bingöl Çobanları'dır.
  • Şiirleri, sağlığında kitap haline getirilmemiştir.
  • Şiirleri ölümünden sonra "Kemalettin Kamu, Hayatı, Şahsiyeti ve Şiirleri" adlı kitapta toplandı.
Kemalettin Kamu hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Bekir Sıtkı Erdoğan (1926-2014) 
  • Şair, asker öğretmen.
  • 50.Yıl Marşı'nın söz yazarıdır.
  • Aruz ölçüsünden vazgeçmese de daha çok Millî Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şairler arasında gösterilir.
  • Binbirinci Gece (Hancı) ile Kışlada Bahar şiirleriyle tanınır.
  • Şiirlerinde hem aruz hem de hece ölçüsünü kullandı.
  • Şiirlerinde Anadolu'nun ve Anadolu insanının ruhunu duygulu bir şekilde yansıttı.
  • Şiirlerinde gurbet, aşk, ölüm gibi temalar öne çıkar.
  • Ahenk ve musikiye önem verdi. 
  • Eserlerinde ölçü, kafiye, nazım biçimi gibi biçimsel unsurlara bağlı kaldı.
  • Daha çok halk ve divan edebiyatı geleneğinden yararlandı.
  • Nazım şekillerinin hepsini kullanmaya özen gösteren şair; koşmadan ilahiye; gazelden kasideye; rubaiden serbest müstezata kadar hemen bütün türlerde şiir yazmıştır. 
  • Şiir: Bir Yağmur Başladı, Dostlar Başına, Sabır Sarmaşıkları, Gönüller Kavşağı, Elif Divanı
➤ Bekir Sıtkı Erdoğan hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Arif Nihat Asya (1904 - 1975) 
  • Şair, yazar, öğretmen, milletvekili.
  • Şiir, mensur şiir, fıkra ve deneme türünde eserler vermiştir.
  • Vatana, millete, millî örf ve adetlere, dinî değerlere duyduğu sevgiyi dile getirdiği şiirler yazdı.
  • "Bayrak Şairi" olarak tanınmaktadır.
  • Şairin en çok bilinen şiirleri Bayrak, Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor ve Fetih Marşı'dır.
  • Mevlevi olan şairin şiirleri tasavvufî kavramlar bakımından da zengindir. 
  • Aruz, hece dışında serbest ölçüyü de kullanmıştır. 
  • Halk ve divan edebiyatı nazım şekilleriyle yazdığı şiirlerin yanında biçimsel kaygılardan uzak modern şiir örnekleri de vermiştir.
  • Rubai nazım şeklinin yeni Türk edebiyatındaki önemli temsilcilerinden biridir. 
  • Kendine özgü, renkli bir şiir dünyası oluşturan şair, konu bakımından kendini sınırlandırmamıştır. 
  • Rahat ve sade bir tarza sahiptir. 
  • Ahenge önem vermiş ölçüsüz şiirlerinde bile bir iç âhenk kurmayı başarmıştır. 
Arif Nihat Asya hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Behçet Kemal Çağlar (1908-1969) 
  • Şair, öğretmen, milletvekili.
  • Atatürk'e ve devrimlerine olan bağlılığı nedeniyle "devrim şairi" olarak tanındı.
  • Kimi eserlerinde Ankaralı Âşık Ömer, Âşık Ömer, Behçet Fuat, Erdoğan takma adlarını kullandı.
  • Faruk Nafiz Çamlıbel ile "Onuncu Yıl Marşı"nı yazdı.
  • Atatürk, Atatürk devrimleri, ülke sorunları, yurt sevgisi şiirlerinde öne çıkan konulardır.
  • Aşıklık geleneğinden beslenen şair, şiirlerini hece ölçüsüyle yazdı.
  • Şiirin yanı sıra manzum oyunlar ve incelemeler yazdı.
Behçet Kemal Çağlar hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
    Beş Hececiler
  • Milli edebiyat akımının ilkelerini (dili sadeleştirme, hece ölçüsünü kullanma, halka yönelme) sürdüren Faruk Nafiz Çamlıbel, Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç, Halit Fahri Ozansoy ve Enis Behiç Koryürek’in oluşturduğu şairler topluluğu.
  • Edebiyatın hemen her türünde eser vermelerine karşın daha çok şiirleriyle tanımışlardır.
  • Sanat yaşamlarına aruzla yazdıkları aşk şiirleriyle başlayan şairler daha sonra hece ölçüsünü kullanarak konuşulan Türkçe ile şiir yazmaya başladılar.
  • Beş Hececiler’in aruzdan heceye geçişleri kesin çizgilerle olmaz. Hece vezniyle şiir yazmaya başlamalarına rağmen zaman zaman aruza dönerler.
  • Şiirlerinde yurt güzelliklerini ve Anadolu insanını romantik bir duyarlıkla işlediler.
Faruk Nafiz Çamlıbel (1898 - 1973)
  • Şair, yazar, öğretmen.
  • Beş Hececilerin en güçlü şairi olarak kabul edilir. 
  • Hece ölçüsü ve sade bir Türkçeyle “memleket şiirleri” yazdı.
  • 1925 yılında Kayseri’ye gidişin izlenimlerini anlatan ünlü "Han Duvarları" şiirini yazdı.
  • "Sanat" adlı şiiri ile sanat anlayışını bir beyanname haline getirdi. 
  • Çeşitli mizah dergilerinde 800'den fazla mizahi şiiri yayımlanan Faruk Nafiz'in mizah yazarlığı yönü de vardır. 
  • Şiir Kitapları: Şarkın Sultanları, Dinle Neyden, Gönülden Gönüle, Çoban Çeşmesi, Suda Halkalar, Bir Ömür Böyle Geçti, Elimle Seçtiklerim, Boğaziçi Şarkısı, Tatlı Sert (mizahi şiirler), Akıncı Türküleri, Akarsu, Heyecan ve Sükun, Zindan Duvarları (kıtalar), Han Duvarları
  • Oyunları: Bir kısmı tercüme ve adaptasyon olmak üzere yirmi tiyatro eserine imza atan Faruk Nafiz'in öne çıkan oyunları şunlardır: Canavar, Akın, Özyurt, Yayla Kartalı, Kahraman, Ateş.
  • Roman: Yıldız Yağmuru
Faruk Nafiz Çamlıbel hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.  
Orhan Seyfi Orhon (1890 - 1972)
  • Şair, yazar.
  • Çok sayıda mizah, edebiyat, fikir, aktüalite ve magazin dergisi çıkardı. 
  • 1944 yılına kadar İstanbul'da çeşitli okullarda edebiyat öğretmenliği yaptı. 
  • İlk dönem şiirlerinden özellikle "Fırtına ve Kar" onun tanınmasını sağladı.
  • Ziya Gökalp'in etkisiyle aruzdan heceye geçerek dilini sadeleştirdi. 1919'da çıkan "Peri Kızıyla Çoban Hikayesi" heceyle sade Türkçe şiir anlayışının başarılı örneklerinden biri kabul edildi.
  • Şairin yirmiden fazla şiiri bestelenmiştir. 
  • Şiir Kitapları: Fırtına ve Kar (Aruz vezniyle yazdığı şiirler), Peri Kızıyla Çoban Hikayesi (manzum masal)Gönülden Sesler
  • Roman: Çocuk Adam (1920'ye kadarki hayatını anı-roman tarzında kaleme almıştır)
  • Mizah ve Hiciv: Asri Kerem (Eserde Kerem ile Aslı hikayesi modernize edilerek mizahi bir uyarlaması yapılmıştır), Fiskeler ("Fiske" takma adıyla dönemin şair ve yazarlarını nazımlarla veya düzyazılarla hicvettiği eser)
➤ Orhan Seyfi Orhon hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Yusuf Ziya Ortaç (1895 - 1967)
  • Şair, mizah yazarı, yayımcı, milletvekili.
  • Adı, 1922'den ölünceye kadar yayımladığı siyasi-mizah dergisi Akbaba ile bütünleşmiştir.
  • İlk şiirlerini aruz ölçüsüyle yazdı.
  • Ziya Gökalp'le tanıştıktan sonra - dönemin pek çok genç şairi gibi - hece ölçüsüyle şiirler yazmaya başladı.
  • Şiirlerinde vatan ve millet sevgisi, kahramanlık gibi temalar geniş yer tutar. 
  • Şiir: Akından Akına (Enver Paşa'nın talebi üzerine ordu için yazdığı şiirler), Aşıklar Yolu, Şairin Duası, Şen Kitap (mizahi şiirler), Cenk Ufukları, Yanardağ, Kuş Cıvıltıları (çocuklara yazılan şiirler), Bir Rüzgar Esti. 
  • Tiyatro: Binnaz (hece vezniyle yazılmış üç perdelik trajedi), Name, Kördüğüm, Nikahta Keramet 
  • Roman: Dağların Havası, Göç (otobiyografik bir roman); İsmet İnönü, Üç Katlı Ev (Tanzimat'tan Cumhuriyet'e kadar yaşanan sosyal değişmeler ve kuşak çatışmaları), Kürkçü Dükkanı, Şeker Osman. 
  • Hatıra: Bir Varmış Bir Yokmuş: Portreler, Bizim Yokuş. 
  • Gezi: Göz Ucu ile Avrupa
➤ Yusuf Ziya Ortaç hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Halit Fahri Ozansoy (1891 - 1971)
  • Şair, yazar, gazeteci, öğretmen.
  • Emekli olduğu 1956 yılına kadar İstanbul'un değişik okullarında öğretmenlik yaptı.
  • İlk şiirlerinde gerek dil gerek duyuş bakımından Fecriati edebiyatının etkisi görülür.
  • Sanat anlayışı Milli Edebiyat Akımının öncü isimleri Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp ile tanışması sonucu değişir. 
  • Bu tarihten sonra milli ve kahramanlık duyguları işleyen şiirler yazdı. Cenk Duyguları adlı ilk şiir kitabı bu anlayışın ürünüdür.
  • 1921'de ünlü "Aruza Veda" adlı şiirini kaleme aldı. 
  • Şiirlerinin yanında pek çok oyun da yazdı. Hemen hepsi manzum olan bu oyunlarda halk kültürü motiflerinden yararlanmıştır. 
  • Şiir: Cenk Duyguları, Efsaneler, Bulutlara Yakın, Gülistanlar Harabeler, Paravan, Balkonda Saatler, Sulara Dalan Gözler, Hep Onun İçin, Sonsuz Geceleri Ötesinde.
  • Tiyatro: Baykuş (aruz), İlk Şair, Sönen Kandiller, Nedim, On Yılın Destanı, Hayalet, Bir Dolaptır Dönüyor. 
  • Roman: Sulara Giden Köprü, Aşıklar Yolunun Yolcuları. 
  • Hatıra: Edebiyatçılar Geçiyor, Darülbedayi Devrinin Eski Günlerinde, Eski İstanbul Ramazanları, Edebiyatçılar Çevremde. 
➤ Halit Fahri Ozansoy hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Enis Behiç Koryürek (1893 - 1949)
  • Beş Hececi şair, diplomat.
  • Şair olarak tanınması Balkan Harbi sırasındadır. Balkan Savaşı hezimeti dolayısıyla yazdığı “Vatan Mersiyesi” ve “Mersiye-i Vatan” ile vatanın düştüğü içler acısı durumu anlatır (1913).
  • Şairliğinin ilk döneminde Abdülhak Hamit, Tevfik Fikret, Cenab Şahabeddin ve Celal Sahir'in etkisi görülür.
  • Daha sonra şiirlerini hece vezni ve sade dille yazarak Ziya Gökalp’in önderliğini yaptığı Milli Edebiyat saflarına geçer.
  • Böylece aruzdan heceye geçen şair, savaş yıllarında milli heyecanı dile getiren epik şiirler kaleme aldı. Bunları, Miras adlı kitabında topladı (1927).
  • Enis Behiç, 1946 yılında yaşadığı bir olay üzerine tasavvufa yönelir. Bir Mevlevî olan Çedikçi Süleyman Çelebi'nin ruhundan ilhamlar alarak yazdığı şiirlerini Vâridat-ı Süleyman adlı kitapta toplar. 
  • Şiir Kitapları: Miras, Varidat-ı Süleyman
➤ Enis Behiç Koryürek hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Not: Yararlanılan kaynaklar için Kaynakça sayfamıza bakabilirsiniz!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.