26 Kasım 2018 Pazartesi

Divan Şiiri 19.yy

İzzet Molla
  • Divan edebiyatının doğal ömrünü tamamladığı bu asır bir arayışlar dönemidir.
  • Yüzyılın ikinci yarısında bir grup şairin meydana getirdiği Encümen-i Şuara (Şairler Meclisi) edebî bir topluluk olarak dikkat çeker (1861-62).
  • Topluluğun amacı; etkisini kaybeden, sıradanlaşan ve kendini tekrar eden divan şiirini ıslah etmektir.
  • Hersekli Arif Hikmet Bey ile Leskofçalı Galip Bey'in önayak olduğu grupta genç şairlere şiir konusunda yol gösterilmiş, özellikle 17. yüzyıl divan şairleri örnek alınarak divan şiiri canlandırılmak istenmiştir. 
  • Encümen-i Şuara şairleri dışında yüzyılın öne çıkan şairleri Enderunlu VasıfKeçecizade İzzet MollaAkif Paşa ve Yenişehirli Avni'dir. 
  • Bu şairlere rağmen divan şiiri, bir hamle yaratacak güce erişemez. 
  • Sonuç olarak tıpkı siyasette olduğu gibi edebiyat da Batı kaynaklı bir değişime ihtiyaç duyulacaktır.
Enderunlu Vasıf (? - 1824)
  • Şöhretini daha çok gazel ve şarkılarına borçludur.
  • Mahallileşme akımının 19.yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir. 
  • 211 şarkısı ile İstanbul'daki sosyal hayatın bir aynası olmuştur.
  • Edebiyatımızın şarkı nazım şekliyle en fazla eser veren şairidir. 
  • Şiirlerinde Nedim'in etkisi açıktır. Ancak Nedim'deki derinlik ve hayal inceliği onda yoktur.
  • Şiirlerinde halk zevkini ve halkın gündelik dilini kullanmıştır.
  • Kimi şiirlerinde tasavvufî etkiler görülür. 
  • Tek eseri Divanı'dır. 
👉 Enderunlu Vasıf hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız!
Keçecizade İzzet Molla (1785 - 1829)
  • Şair, devlet adamı. 
  • Sürgüne gönderildiği Keşan ile ilgili izlenimlerini anlattığı Mihnet Keşan adlı mesnevisiyle ünlüdür. 
  • Olgun ve nüktedan bir şairdir.
  • Dili dönemine göre oldukça sadedir.
  • Mevlana'ya büyük hayranlık duyan şair, hemen her gazelinin makta beytinde onun adını zikretmiştir.
  • Eserlerinde NefiNabi ve Şeyh Galip etkisi açıktır.
  • Daha çok olgunluk dönemi şiirlerini içeren Hâzân-ı Âsâr'da hikemî tarza kayar.
  • Eserlerinde zaman zaman halk söyleyişlerinden, deyim ve atasözlerinden yararlanmıştır.
  • Eserleri: Divan-ı Bahar-ı Efkâr, Hâzân-ı Âsâr, Mihnet-Keşan, Gülşen-i Aşk
👉 Keçecizade İzzet Molla hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız!
Akif Paşa (1787-1845)
  • Devlet adamı, şair, yazar.
  • 19.yüzyıl divan şairi ve nesir yazarıdır.
  • Özellikle düz yazılarındaki sade dili ve kısa cümleleri ile dikkat çekti.
  • Birkaç şiirinde hece ölçüsünü kullandı.
  • Sosyal konulara değinmesi, nesirdeki sade dili ve hece ölçüsüyle de şiirler yazması nedeniyle Mahallileşme Akımı'nın temsilcilerinden biridir.
  • "Adem Kasidesi", "Tabsıra" isimli risalesi ile küçük yaşta ölen torunu için yazdığı "Mersiye"si ile ünlüdür.
  • Eserleri: Tabsıra, Münşeat-ı Elhac Akif Efendi ve Divançe, Muharerat-ı Hususiye-i Akif Paşa
👉 Akif Paşa hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Yenişehirli Avni (1826-1883)
  • Birçok kaynakta son divan şairi olarak gösterilir.
  • Gelenekten kopmadan yenileşmeyi savunan şairlerden biridir.
  • Mevlevi olan şair, Mesnevi'yi tercüme etmeye başlamış ancak bitirememiştir.
  • Şiirlerinde tasavvuf düşüncesi öne çıkar.
  • Kasidede yer yer Nefi'nin kalitesine yaklaşır.
  • Gazelleri ile Şeyh Galip’i, hikmetli sözleri ile Nabi’yi, lirik oluşuyla Fuzuli'yi andırır. Buna rağmen orijinal bir şair olarak kabul edilir.
  • Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ına nazire olarak kaleme aldığı "Âteşgede" yarım kalmıştır.
  • "Mir'at-ı Cünun" adlı eserde akıl hastanesindeki tipleri mizahi bir tarzda ele alır. 678 beyitlik bir mesnevidir. 
  • Eserleri: Divan, Farsça Divan, Mir'ât-ı Cünun, Ateşgede, Nihan-ı Kaza, Âbname
👉 Yenişehirli Avni hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Leskofçalı Galip (1829-1867) 
  • Encümen-i Şuara (1861-62) topluluğu şairlerindendir.
  • Gelenekten ayrılmadan yenileşmeyi savundu.
  • 17.yüzyıl şairleri Naili-i Kadim, Fehim-i Kadim ve Nefi'yi örnek almıştır.
  • Şiirlerinde tasavvuftan ve felsefeden yararlandı.
  • Hersekli Arif Bey ve Namık Kemal başta olmak üzere birçok şair tarafından üstat kabul edildi.
  • Eseri: Leskofçalı Galip Bey Divanı
👉 Leskofçalı Galip hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Hersekli Arif Hikmet (1839-1867) 
  • Encümen-i Şuara (1861-62) topluluğu şairlerindendir.
  • Gelenekten ayrılmadan yenileşmeyi savundu.
  • Özellikle 17. yüzyıl şairi Naili-i Kadim'den etkilenmiş, birçok şiirine nazire yazmıştır.
  • Şiirleri daha çok didaktik ve hikemidir.
  • Divan'ında tasavvufî şiirler ağırlıktadır. 
  • Toplumsal sorunları ele aldığı şiirleri de vardır.
  • Şiir: Divan (Ölümünden sonra yayımlandı.)
  • Düz Yazıları: Levâyihü’l-Hikem, ‚Levâmiü'l-Efkâr, Sevânihü’l-Beyân, Misbâhü’l-Mizah
İlgili Sayfalar
Yararlanılan Kaynaklar için Kaynakça sayfasına bakınız.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Desteğiniz bizim için önemli. Daha iyi içerikler üretmemiz için yorumlarınızla bize destek olabilirsiniz. Ayrıca sayfaya daha rahat ulaşmak için sayfamızı sık kullanılanlar klasörüne eklemeyi unutmayınız.