26 Kasım 2018 Pazartesi

Divan Şiiri 19.yy

  • Genel olarak yaşamdan kopuk, belli bir kesime hitap edebilen, dili sorunlu, çoğu zaman da tekrara düşen divan şiiri bu yüzyılda doğal ömrünü tamamlayacaktır. 
  • Bu yüzyılın öne çıkan şairleri Enderunlu VasıfKeçecizade İzzet Molla ve Yenişehirli Avni'ye rağmen şiir, bir hamle yaratacak güce erişemez. 
  • Sonuç olarak tıpkı siyasette olduğu gibi edebiyat da Batı kaynaklı bir değişime ihtiyaç duyacaktır.
Enderunlu Vasıf (? - 1824)
  • Enderun’da yetiştiği için “Enderunlu” ya da "Enderunî" olarak anılır. 
  • Şöhretini daha çok gazel ve şarkılarına borçludur.
  • Mahallileşme akımının 19.yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir. 
  • 211 şarkısı ile İstanbul'daki sosyal hayatın bir aynası olmuştur.
  • Vâsıf, edebiyatımızın şarkı nazım şekliyle en fazla eser veren şairidir. 
  • Şiirlerinde Nedim'in etkisi açıktır ancak Nedim'deki derinlik ve hayal inceliği onda yoktur.
  • Şiirlerinde halk zevkini ve halkın gündelik dilini kullanmıştır.
  • Kimi şiirlerinde tasavvufî etkiler görülür. 
  • Tek eseri Divanı'dır. 
➤ Enderunlu Vasıf hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız!
Keçecizade İzzet Molla (1785 - 1829)
  • Şair, devlet adamı. 
  • Sürgüne gönderildiği Keşan ile ilgili izlenimlerini anlattığı Mihnet Keşan adlı mesnevisiyle ünlüdür. Eserinde Keşan’a sürgün gitmesine neden olan olayları, sürgüne gidişini, yolculuk sırasında gördüğü yerleri, karşılaştığı ilginç tipleri ve bir yıl boyunca orada çektiklerini anlatmıştır. Eser, gerçeklikle olan sıkı bağı nedeniyle otobiyografik özellik de gösterir.
  • 19. yüzyılda eski gücünden çok uzakta olan klasik şiirde yeni söyleyişlerin kapısını aralamış ve bunda da kısmen başarılı olmuştur. 
  • Mevlevî olan İzzet Molla, olgun ve nüktedan bir şairdir.
  • Dili dönemine göre oldukça sadedir.
  • Mevlana'ya büyük hayranlık duyan şair, hemen her gazelinin makta beytinde onun adını zikretmiştir.
  • Eserlerinde NefiNabi ve Şeyh Galip etkisi açıktır.
  • Daha çok olgunluk dönemi şiirlerini içeren Hâzân-ı Âsâr'da hikemî tarza kayar.
  • Eserlerinde zaman zaman halk söyleyişlerinden, deyim ve atasözlerinden yararlanmıştır.
  • Eserleri: Divan-ı Bahar-ı Efkâr, Hâzân-ı Âsâr, Mihnet-Keşan, Gülşen-i Aşk
➤ Keçecizade İzzet Molla hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız!
Akif Paşa (1787-1845)
  • Devlet adamı, şair, yazar.
  • 1832 ile 1840 yılları arasında reisülküttâb, Hâriciye Nâzırı (Dışişleri Bakanı), Dahiliye Nâzırı (İçişleri Bakanı) gibi önemli görevlerde bulunduktan sonra 1939'da Kocaeli Mutasarrıfı oldu. Bu görevde iken rütbeleri alınarak Edirne’ye sürüldü (1840).
  • "Adem Kasidesi", "Tabsıra" isimli mensur eseri ve küçük yaşta ölen torunu için yazdığı "Mersiye"si ile ünlüdür. 
  • Özellikle düz yazılarındaki sade dili ve kısa cümleleri ile dikkat çekti. 
  • Birkaç şiirinde hece ölçüsünü kullandı. 
  • Sosyal konulara değinmesi, nesirdeki sade dili ve hece ölçüsüyle de şiirler yazması nedeniyle Mahallileşme Akımı'nın temsilcilerinden biridir.
  • Adem Kasidesi: Görevden alınmasını kabul edemeyen şairin yoğun bir karamsarlık içerisinde kaleme aldığı 69 beyitlik şiirdir. (adem: yokluk)
  • Tabsıra: Dönemi için aydınlatıcı bilgiler içermesi yanı sıra samimi üslubu, sade bir dil ve kısa cümleler ile yazılmış olması eseri önemli kılan özelliklerdir. Akif Paşa eseri, Hariciye Nâzırlığından alınmasına neden olan olayın aslını ortaya koymak üzere kaleme almıştır. Olay, İngiliz gazeteci William Churchill ile ilgilidir. İleri derecede miyop olan Churchill, Kadıköy’de avlanırken yanlışlıkla bir çocuğu tüfekle vurup yaralayınca tutuklanır. İngiliz elçiliği kapitülasyon maddelerine göre vatandaşının tutuklanamayacağını öne sürer. Artan baskılar sonucunda İngiliz serbest kalırken Akif Paşa görevden alınır. 
  • Mersiye: Şair, torununun ölümü karşısındaki kişisel dramı, duyduğu acıyı, dönemine göre sade sayılacak bir dille ifade etmiştir. Akif Paşa, ölüme realist bir dikkatle yaklaşarak şiirde ölümle insan bedeninde oluşan değişimleri de ele alır. 11'li (6+5) hece ölçüsü ile yazılan şiir, nazım şekli olarak bir koşmadır.
Yenişehirli Avni (1826?-1883)
  • Son divan şairi.
  • Bugün Yunanistan sınırları içinde kalan Yenişehir’de (Larisse) doğdu.
  • Şiirlerinde tasavvuf düşüncesi öne çıkar.
  • Mevlevi olan şair, Mesnevi'yi tercüme etmeye başlamış ancak bitirememiştir.
  • Kasidede yer yer Nefi’nin kalitesine yaklaşan nadir şairlerdendir.
  • Gazelleri derinlik bakımından Şeyh Galib’i, hikmetli sözleri ile Nabi’yi, lirik oluşuyla Fuzuli’yi andırır. Buna rağmen orijinal bir şair olarak kabul edilir.
  • Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ına nazire olarak kaleme aldığı Âteşgede yarım kalmıştır.
  • Mir'at-ı Cünun adlı eseri ise belli başlı tipleri mizahi bir tarzda ele aldığı 678 beyitlik bir mesnevidir.
  • Eserleri: Divan, Mir'ât-ı Cünun, Ateşgede
İlgili Sayfalar
Yararlanılan Kaynaklar için Kaynakça sayfasına bakınız.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.