24 Mart 2017 Cuma

Divan Şiiri 17.yy

  • Osmanlı İmparatorluğu'nun geçen asırlardaki büyük hamleler temposunu yitirmeye başladığı asırdır. 
  • Osmanlı devletinde başlayan siyasi gerilemeye karşılık, bu yüzyıl edebiyatında gelişme ve yükselme devam eder. Bunun belli başlı sebebi, sanat ve edebiyat sahasında geçen asırlarda atılan temellerin sağlamlığıdır. 
  • Divan şiirinin en büyük kaside şairi ve hiciv ustası olan Nefi ile hikemî tarzın kurucusu Nabi bu yüzyılın en önemli şairleridir.
Şeyhülislam Yahya (? – 1644) 
  • Şeyhülislam Yahyâ bir gazel şairidir. 
  • Şiirlerinde din adamı kimliğinden uzaklaşır. 
  • Şiirlerinde beşeri aşkı (rindane ve âşıkane konuları) işlemiştir.
  • Zevk ve eğlenceyi kalenderane bir üslupla şiirine yansıtmıştır. (kalender: sade yaşamaktan hoşlanan, alçak gönüllü)
  • Özellikle gazellerinde deyim, atasözü ve halk deyişlerini sıkça kullandı.
  • Söz sanatlarına, sözcük oyunlarına pek düşkün değildir. 
  • Eserlerinde İstanbul'un günlük hayatına dair ipuçları verir. 
  • Hayatın içinden seçtiği sahneleri anlatmada başarılıdır.
  • Dönemi için sade sayılan bir İstanbul Türkçesi kullandı.
  • Şiirlerinde sergilediği tavır, kullandığı dil, yararlandığı yerli unsurlar onu, mahallîleşme akımının önemli temsilcilerinden biri yapmıştır.
  • Eserleri: Divan, Sakiname
Şeyhülislam Yahya hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Nefi (1575? - 1635)
  • Kaside nazım şeklinin Türk şiirindeki tartışmasız en büyük şairidir.
  • Hicivleri (yergi, taşlama, satirik) ile meşhurdur. 
  • 17.yüzyılda övgü ve yergileriyle dikkat çeken şair, özellikle IV. Murat döneminde saraydan büyük iltifat ve himaye görmüştür.
  • Vezir, sadrazam ya da şeyhülislam olmuş devlet adamlarını bile çekinmeden hicvetmesi ve bu nedenle öldürülmüş olması şahsiyeti etrafında devamlı bir ilgi uyandırmıştır.
  • Sebkihindi'den etkilendiğini söylemek mümkündür. Ancak tam anlamıyla bu tarzın temsilcisi sayılamaz.
  • Eserleri: Farsça Divanı, Türkçe Divanı, Siham-ı Kaza, Tuhfetü'l-uşşak
  • Naili-i Kadim diye de anılır. 
  • Sebkihindi tarzının öncülerindendir. 
  • Süslü ve ağır bir dille yazdığı şiirleri Farsça kelimelerden oluşan ağır tamlamalarla doludur. 
  • Konularını geniş hayal dünyasından alır. Hayallerini ifade ederken soyut unsurları kullandığından şiirlerinin ilk bakışta anlaşılması zordur. 
  • Divanında şarkı ismini taşıyan şiirlere yer veren ilk şair Naili’dir. 
  • Şarkılarının teması aşk, sevgiliye duyulan özlem ve sevgilinin acımasızlığıdır.
  • Divanı’nda 11 şarkıya yer veren şair, diğer şiirlerinin aksine şarkılarında sade bir dil kullanmış, yerli ve mahalli söyleyişlere yer vermiştir. 
  • Tek eseri Divanı'dır.
Naili hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Nâbî (1642 - 1712)
  • 17. yüzyılın Nefi’den sonraki en büyük şairidir.
  • Hikemî şiirin (didaktik) divan edebiyatındaki en önemli temsilcisidir.
  • Nâbî’nin hikemî tarzını daha açık biçimde ortaya koyduğu şiirleri ise kıta nazım şekli ile yazmıştır.
  • Gazel onun en başarılı olduğu nazım şeklidir. 
  • Yaşadığı dönemde gördüğü haksızlıkları ve sosyal sorunları sanattan taviz vermeden işlemiştir. 
  • En önemli eseri Hayriyye adlı mesnevisidir. Eser mesnevi nazım şeklinin ve nasihatname türünün güzel örneklerinden biridir. 
  • Eserleri: Divan, Divançe, Hayriyye, Hayrâbâd, Surnâme, Tercüme-i Hadîs-i Erbaîn, Tuhfetü’l-Haremeyn, Münşeât
➤ Nabi hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Neşâtî (öl.1674) 
  • Mevlevî şeyhi, şair.
  • Özellikle gazel türünün usta şairlerindendir.
  • Sağlam bir dile ve zarif bir üsluba sahiptir.
  • Şiirlerinde hayal inceliği, lirizm, samimiyet ve zarafet ön plandadır.
  • Bir Mevlevî şeyhi olmasına rağmen mutasavvıf bir şair değildir.
  • Şiirlerinde Sebkihindi etkisi görülür.
  • Sebkihindi etkisiyle şiirlerinde gereksiz hiçbir sözcük kullanmayıp kısa gazeller söylemiştir.
  • Yine Sebkihindi etkisiyle ağır bir dile sahiptir.
  • Şiirlerinin önemli bir kısmını nazireleri oluşturur.
  • Eserleri: Divan, Hilye-i Enbiya, Edirne Şehrengizi
Neşati hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Nevizade Atayi (1583 - 1635)
  • 17. yüzyılın en önemli mesnevi şairlerinden biridir. 
  • Hamse sahibidir. 
  • Ömrünü daha çok İstanbul’dan uzakta, Balkanlardaki çeşitli kadılıklarda geçirmiştir. Kaynaklardan anlaşıldığına göre güzel konuşan, nükteli ve alaycı bir insandır.
  • Gazel ve kasidede başarılı olmakla birlikte asıl başarısını ve gücünü mesnevilerinde göstermiştir. 
  • Mesnevilerinde çok kullanılmış konular yerine yeni konuları ele almıştır. 
  • Hamsesinde yer alan mesnevileri: Âlemnümâ (Sâkinâme), Nefhatü’l-Ezhâr, Sohbetü’l-Ebkâr, Hefthân, Hilyetü’l- Efkâr.
İlgili Sayfalar

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.