17 Şubat 2017 Cuma

Divan Şiiri 15.yy

Şeyhî (1373? - 1431?)
  • 15. yüzyılın en güçlü divan şairidir. 
  • Aynı zamanda bir tabip olan şairin üç eseri bilinmektedir: Divan, Harname ve bir tercüme olan Hüsrev ü Şirin.
  • Harname (alegorik, hiciv, fabl, mesnevi): Öküzlere özenen bir eşeğin hikayesidir. Eser 126 beyitlik küçük bir mesnevidir. 
  • Hüsrev ü Şirin (mesnevi):II. Murat'ın isteği ile yazılan eser 6944 beyittir. Esas hikâye 11 bölümdür. Eser Nizamî’nin aynı addaki mesnevisinin tercümesidir. İran hükümdarı Hürmüz’ün oğlu ile Ermeni meliki Mehin Banu’nun yeğeni Şirin arasındaki aşk macerasını işler.
➤ Şeyhî hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ahmet Paşa (? - 1497)
  • Bu yüzyılın Şeyhi’den sonraki en güçlü divan şairidir. 
  • İlk önce Edirne kadısı olan sonra Padişahın takdirini kazanıp Kazasker olan şair, vezirliğe kadar yükselmiştir. 
  • Fatih Sultan Mehmet'in hocası da olan şair bir nedenle Padişah'ın hışmına uğrayıp gözden düşer. Şairi idamdan kurtaran ise kapalı tutulduğu yerde yazdığı “Kerem Kasidesi” dir.
  • Şair, devrinde “sultânü’ş-şuarâ” (şairler sultanı) unvanını almış, şiirleri bütün Anadolu ve Rumeli’ye yayılmış, 16. yüzyıl şairleri üzerinde de etkili olmuştur.
  • Eseri: Divan
Necati ( ? - 1509)
  • 15. asrın sade bir Türkçe ile gazeller söyleyen şairidir. 
  • Yaşadığı çağda Türkçeye gerçek değerini vermiş ve Türkçeyi bir şiir dili olarak başarıyla kullanmıştır.
  • Latîfî'nin tezkiresinde yazdığına göre Necâtî şiirde atasözü söylemeyi olgunluğa eriştiren, gazel tarzında yeni bir çığır açan ve kendisinden önceki şairlerin üslubunu hükümsüz bırakan bir şairdir.
  • Fuzuli ve Baki gibi büyük şairler onun şiirlerine nazireler söylemiştir.
  • Şairin elde bulunan tek eseri Divan'ıdır.
➤ Necati ile ilgili ayrıntılı bilgi için tıklayınız! 
 Hamdullah Hamdi (1449? - 1503)
  • Hamse sahibi, divan şairi.
  • Anadolu sahasındaki ilk hamse ona aittir.
  • Hamdi Çelebi olarak da tanınan şairin asıl adı Muhammed Hamdullah’tır. 
  • Babası, Fatih Sultan Mehmet’in hocası Akşemseddin’dir. 
  • Birçok divan şairinin aksine Hamdi, divanında padişaha veya herhangi bir devlet büyüğüne övgüde bulunmamıştır. 
  • Divanındaki şiirleri genel olarak lirik bir söyleyişe sahiptir. Bu nedenle mutasavvıf-şair olarak kabul edilmez. 
  • Özellikle Yusuf u Züleyha mesnevisi ile ünlüdür. Yusuf ile Züleyha hikayesi edebiyatımızda Şeyyad Hamza, Taşlıcalı Yahya gibi birçok şair tarafından yazılmıştır ancak bu mesnevilerin en ünlüsü Hamdullah Hamdi'ye aittir.
  • Eserleri: Divan / Mesnevileri: Yusuf u Züleyha, Mecnun u Leyla, Ahmediyye, Tuhfetü'l-uşşak, Kıyafetname
➤ Hamdullah Hamdi hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Süleyman Çelebi (1351 - 1422)
  • Mevlit şairi.
  • Bursa Ulu Camii'nde imamlık yaparken yazdığı Vesiletü'n Necat (Kurtuluş Vesilesi) isimli eseriyle tanınmış ve sevilmiştir. 
  • Vesiletü'n Necat, halk arasında Mevlit olarak bilinir.
  • Birçok dile çevrilen eser, 1409'da yazılmıştır (15.yüzyıl eseri)
  • Vesiletü'n Necatdoğum, sünnet, askere gönderme, evlenme, ölüm gibi özel merasimlerinde mevlithanlar tarafından musiki eşliğinde icra edilir.
  • Eserin içinde kaside şeklinde yazılmış şiirler olsa da Mevlit bir mesnevidir.
  • Aruzun "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan eser 768 beyittir.
Süleyman Çelebi hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Ali Şîr Nevaî (1441 - 1501) 
  • 15.yüzyıl divan şairi, yazar, âlim, devlet adamı. 
  • Çağatay edebiyatının (Doğu Türkçesi) kurucu ismidir. 
  • Nevâî sadece Çağatay edebiyatının değil bütün Türk edebiyatının önde gelen sanatçılarından biridir.
  • Divan şiirine millî ve mahallî unsurlar kazandırmıştır. 
  • Türkçe eserlerinde Nevâî, Farsça şiirlerinde ise Fânî olmak üzere iki mahlası vardır. 
  • Canlı ve ahenkli bir üsluba sahiptir.
  • Çağatay Türkçesinin en güzel tuyuğ örneklerini de vermiştir.
  • Türk edebiyatının ilk hamse yazarıdır.
  • İlk şuara tezkiresi de ona aittir (Mecalisü'n Nefais).
  • En önemli eseri Türkçenin Farsçaya karşı üstünlüğünü kanıtlamaya çalıştığı  Muhakemetü'l Lugateyn adlı eseridir.
  • Şiirleri dışında tarih, hal tercümesi, tezkire, müzik, aruz gibi farklı konu ve türlerde yazdığı birçok eseri vardır.
Ali Şir Nevai hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.