20 Mart 2021 Cumartesi

Cumhuriyet Dönemi Tiyatro Yazarları Özet

Musahipzâde Celal (1868-1959)

  • Erken Cumhuriyet Dönemi komedi yazarlarından biridir.
  • Şinasi’nin "Şair Evlenmesi" ile başlayan "töre komedisi" anlayışını devam ettirdi.
  • Oyunlarında geleneksel Türk tiyatrosundan yararlanmıştır. 
  • Osmanlıda görülen sosyal sorunları, bozulan idari yapıyı ve dinî sömürüyü karikatürize ettiği tiplerle anlatmıştır.
  • Yazar, dil ve üslup açısından özensizdir.
  • Oyun: Türk Kızı, Köprülüler, İstanbul Efendisi, Lâle Devri, Macun Hokkası, Yedekçi, Kaşıkçılar, Atlı Ases, Demirbaş Şarl, İtaat İlâmı, Fermanlı Deli Hazretleri, Aynaroz Kadısı, Kafes Arkasında, Bir Kavuk Devrildi, Mum Söndü, Pazartesi-Perşembe, Gönül, Balaban Ağa, Selma, Genç Osman (Ortak).
👉 Musahipzâde Celal hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Reşat Nuri Güntekin (1889-1956)
  • Yazar, eğitimci ve milletvekili.
  • Edebiyat dünyasına tiyatro ile ilgili yazdığı eleştiri ve makalelerle adım attı.
  • Birçok oyun kaleme alan yazar, buna rağmen daha çok roman yazarı olarak tanınmıştır.
  • 1919 tarihli "Hançer" yazdığı ilk oyundur.
  • Konularının çoğu romanlarıyla paralellik gösterir. 
  • Okullardan oynanması için de birçok piyes yazmıştır.
  • Yaprak Dökümü ile Eski Hastalık (Eski Şarkı adıyla) romanlarını sonradan oyunlaştırmıştır.
  • Oyun: Hançer, Eski Rüya, Taş Parçası, Hülleci, Bir Yağmur Gecesi, Yaprak Dökümü, Eski Şarkı, Balıkesir Muhasebecisi, Tanrıdağı Ziyafeti, Bu Gece Başka Gece.
Ahmet Kutsi Tecer (1901 - 1967)
  • Şair, oyun yazarı, folklor araştırmacısı ve öğretmen.
  • Tiyatrolarında geleneksel Türk tiyatrosundan yararlandı. 
  • Tiyatro eserlerini Batılı bir anlayışla yorumlayarak bu alanda öncü oldu.
  • Tiyatro: Yazılan Bozulmaz, Köşebaşı, Koçyiğit Köroğlu, Bir Pazar Günü, Satılık Ev, Hakikat Yahut Yüzük Oyunu, Arkadaş Hatırı, Didonlar
👉 Ahmet Kutsi Tecer hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Necip Fazıl Kısakürek (1905-1983)
  • Şair, oyun yazarı.
  • Şiirden sonra en çok emek verdiği tür tiyatrodur. 
  • Oyunlarını toplumsal kaygılarla yazmıştır. 
  • Şiirlerinde söyleyemediklerini oyunları ile söylemeye çalışır.
  • Oyunları da şiirleri gibi trajik bir karakter gösterir.
  • Oyunlarında günah duygusu, vicdan azabı, kader- irade, madde-ruh mücadelesi gibi metafizik ve psikolojik problemleri işlemiştir.
  • Yazdığı ilk eser Tohum'dur. En çok bilinen oyunları, Bir Adam Yaratmak ile Reis Bey'dir.
  • Oyunları: Tohum, Bir Adam Yaratmak, Reis Bey, Nam-ı Diğer Parmaksız Salih, Künye, Sabır Taşı, Para, Siyah Pelerinli Adam, Yunus Emre, Kanlı Sarık, Mukaddes Emanet,  Ahşap Konak
👉 Necip Fazıl Kısakürek hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Cevat Fehmi Başkut (1905-1971)
  • Oyun yazarı, gazeteci.
  • Komedi türünde yazdığı oyunlarıyla tanındı.
  • Aile içi sorunlar, kuşak çatışmaları, yanlış Batılılaşma ile köylü-kentli, okumuş-cahil, sosyete-halk arasındaki çatışmalar eserlerinde öne çıkan konulardır.
  • "Paydos" adlı oyunu, yurt dışında sahnelenen ilk Türk tiyatro eseridir. 
  • İki kez filme alınan "Buzlar Çözülmeden" adlı oyunu en çok bilinen eseridir. 
  • Oyunları: Büyük Şehir, Ayarsızlar, Hacı Kaptan, Küçük Şehir, Koca Bebek, Paydos, Sana Rey Veriyorum, Soygun, Kadıköy İskelesi, Makina, Harput'ta Bir Amerikalı, Kleopatra'nın Mezarı, Tablodaki Adam, Öbür Gelişte, Hacıyatmaz, Göç, Buzlar Çözülmeden, Hepimiz Birimiz İçin, Üzüntüyü Bırak, Emekli, Ölen Hangisi
👉 Cevat Fehmi Başkut hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

 Aziz Nesin (1915-1995)

  • Mizah yazarı.
  • Öykü, roman, oyun, şiir gibi birçok türde eser verdi.
  • Türk mizahının önde gelen yazarlarından biridir.
  • Toplumsal yergi ve gülmece eserlerinin temel ögeleridir.
  • Eserlerinde yaşamı bütün yönleriyle yansıtmaya çalıştı.
  • Toplumsal yaşamdaki aksaklıkları, haksızlıkları, tuhaflıkları, cehaleti, yozlaşmayı mizahi bir dille anlattı.
  • Eserlerinde toplumun her kesiminden insanlara yer verdi.
  • Oyunları: Biraz Gelir misiniz, Bişey Yap Met, Toros Canavarı, Düdükçülerle Fırçacıların Savaşı, Üç Karagöz Oyunu, Çiçu, Tut Elimden Rovni, Hadi Öldürsene Canikom, Beş Kısa Oyun, Bir Zamanlar Memleketin Birinde, Başarılarımı Karılarıma  Borçluyum, Sait Hopsayıt
👉 Aziz Nesin hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Melih Cevdet Anday (1915-2002)
  • Şair; oyun, roman ve deneme yazarı.
  • Garip Akımı'nın üç öncü şairinden biridir.
  • Oyunları bireyin iç dünyasına yöneliktir.
  • Oyunlarındaki dramatik durumlar kişilerin iç dünyalarının dışavurumunu sağlar.
  • Yazar, içinde bulunduğu çağı ve insanları anlama çabasındadır.
  • Toplumsal sorunların bireye yansımasını da ele almıştır.
  • Oyunlarında aksiyon diyaloglarla sağlanır.
  • Oyunları: İçerdekiler, Mikado'nun Çöpleri, Yarın Başka Koruda, Dikkat Köpek Var, Ölüler Konuşmak İsterler, Müfettişler, Ölümsüzler, Yılanlar, Babalar ve Oğullar (uyarlama)

Haldun Taner (1915 - 1986)

  • Oyun ve hikaye yazarı, gazeteci.
  • Bertolt Brecht’in "epik tiyatro" üslubunu Türk Tiyatrosuna uygulamıştır. 
  • Keşanlı Ali Destanı adlı oyunu, edebiyatımızın ilk epik tiyatro eseridir. 
  • Eserlerinde geleneksel tiyatrodan da yararlanmış bu sayede Türk tiyatrosunda yeni bir sentezin öncüsü olmuştur.
  • Kabare tiyatrosunun ülkemizdeki ilk başarılı örneklerini veren yazarıdır.
  • Dramatik Oyunları: Günün Adamı, Dışardakiler, Ve Değirmen Dönerdi, Fazilet Eczanesi, Lütfen Dokunmayın, Huzur Çıkmazı 
  • Epik Oyunları: Keşanlı Ali Destanı, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Eşeğin Gölgesi, Zilli Zarife, Sersem Kocanın Kurnaz Karısı, Ayışığında Şamata 
👉 Haldun Taner hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Necati Cumalı (1921 - 2001)
  • Roman, hikaye, oyun, deneme yazarı, şair.
  • Oyunlarında yerli unsurları kullanarak evrensele ulaşmayı başardı.
  • Oyunlarını klasik tiyatro anlayışıyla yazdı.
  • Susuz YazBoş Beşik ve Nalınlar gibi töre baskısı altında ezilen Anadolu insanlarını konu aldığı oyunlarıyla ünlüdür. 
  • Gerçekçi bir üslupta yazdığı oyunlarıyla toplumda ulusal bir bilinç oluşturmak ister.
  • Oyunları: Boş Beşik, Mine, Nalınlar, Derya Gülü, Ezik Otlar, Vur Emri, Tehlikeli Güvercin, Yeni Çıkan Şarkılar, Masalar, Kaynana Ciğeri, Aşk Duvarı, Zorla İspanyol,  Gömü, Bakanı Bekliyoruz, Kristof Kolomb'un Yumurtası, Yürüyen Geceyi Dinle, Yaralı Geyik, Dün Gece Neredeydiniz, İş Karar Vermekte

Orhan Asena (1922 - 2001)

  • Oyun yazarı, doktor.
  • Oyunlarında tarihten ve mitolojiden yararlanmıştır.
  • Kadının toplumdaki yerini ve yaşadığı sorunları da işleyen yazarın bu konudaki en önemli eseri Fadik Kız'dır.
  • Eserlerinde kahramanlarını erdem ve zayıflıklarıyla bir bütün olarak ele almıştır.
  • Tanınmasını sağlayan yapıtı, konusunu Gılgamış destanından alan "Gılgamış / Tanrılar ve İnsanlar" adlı oyunudur. 
  • "Kanuni Sultan Süleyman Dörtlemesi" olarak geçen oyunları şunlardır: İlk Yıllar   (Roksolan), Hürrem Sultan, Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe, Sığıntı.
  • Önemli Oyunları: Gılgamış / Tanrılar ve İnsanlar, İlk Yıllar / Roksolan, Hürrem Sultan, Ya Devlet Başa Kuzgun Leşe, Sığıntı, Simavnalı Şeyh Bedreddin, Atçalı Kel Mehmet,  Tohum ve Toprak / Alemdar Mustafa Paşa, Fadik Kız, Ölü Kentin Nabzı, Ölümü Yaşamak, Korku, Kocaoğlan, Yalan, Gecenin Sonu, Kapılar...
Sabahattin Kudret Aksal (1920-1993)
  • Şair; öykü, tiyatro ve deneme yazarı.
  • Şiir, tiyatro, öykü ve deneme gibi birçok türde eser verdi.
  • Tiyatrolarını şiirsel bir dille yazmıştır.
  • Oyunlarında psikolojik unsurlara ve farklı tekniklere yer vermiştir.
  • "Kahvede Şenlik Var" adlı oyunu en çok bilinen eseridir.
  • Oyunları: Evin Üstündeki Bulut, Şakacı, Bir Odada Üç Ayna, Tersine Dönen Şemsiye, Kahvede Şenlik Var, Kral Üşümesi, Bay Hiç, Sonsuzluk Kitabevi, Önemli Adam
👉 Sabahattin Kudret Aksal hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Recep Bilginer (1922 - 2005) 

  • Oyun yazarı, gazeteci.
  • Türkiye'nin sosyal sorunlarını toplumcu bir anlayışla yansıtan oyunlar kaleme aldı. 
  • Oyunlarında çoğunlukla Güney Anadolu köylerinin yaşamını işledi. 
  • Sarı Naciye, İsyancılar, Mevlana, Oyun Bitti, Parkta Bir Sonbahar ve Yunus Emre adlı oyunlarıyla tanındı.
  • Oyun: İsyancılar, Sarı Naciye, Karım ve Kızım, Gazeteciden Dost, Parkta Bir Sonbahar Günüydü, Savaştan Barışa Aşktan Kavgaya, Ben Devletim, Utanç Dünyası, Yunus Emre, Mevlana, Sevdiğim Adam, Son Misafir
👉 Recep Bilginer hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Refik Erduran (1928 - 2017)

  • Oyun, hikaye ve roman yazarı, yayıncı, gazeteci.
  • Birçok türde eser verse de oyun yazarı olarak tanınmaktadır.
  • Daha çok mizahi ve vodvil türünde oyunlar yazdı. 
  • Bir Kilo Namus ve  Cengiz Han'ın Bisikleti adlı oyunları ile ünlüdür.
  • Oyunlarında genellikle toplumsal bozuklukları, kurumları ve kişileri eleştiren, kimi 
    zamanda gülünç yanlarıyla sergileyen bir tutum benimsemiştir.
  • Oyun: Deli, Bir Kilo Namus, Cengiz Han'ın Bisikleti, El Ele, Korkunçlar, İp Oyunu, Karayar Köprüsü, İkinci Baskı, Büyük Jüstinyen, Aman Avcı, Ayı Masalı, Direkler Arasında, Uçurtmanın Zinciri, Kartal Tekmesi, Kelepçe, Turp Suyu, Canavar Cafer, Tamirci, Ramiz ile Jülide, Eşek Dağın Sevdalısı, All The Perfumes, Açıl Susam Açıl / Açıl Kafam Açıl, Halay, Seher Vakti, Yelpaze, Yemenimin Uçları, Bordello, Bağış, Vahşi Dağcı
👉 Refik Erduran hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Adalet Ağaoğlu (1929 - 2020)

  • Roman, hikaye, oyun, anı ve deneme yazarı.
  • Daha çok roman ve hikayeleri ile tanınmaktadır.
  • Yazın hayatına tiyatro eleştirileri ve şiir yazarak başladı. Sonrasında radyo ve sahne oyunları yazdı. En çok bilinen oyunu Çatıdaki Çatlak'tır.
  • 1970’li yıllardan itibaren öykü ve romana yöneldi.
  • Oyun: Evcilik Oyunu, Çatıdaki Çatlak, Tombala, Sınırlarda, Üç Oyun (Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar), Kendini Yazan Şarkı, Çok Uzak-Fazla Yakın, Duvar Öyküsü
Sermet Çağan (1929 - 1970)
  • Oyunlarını toplumcu gerçekçi bir anlayışla kaleme aldı.
  • Toplumsal sorunları, yer yer imgesel bir dille anlattı. 
  • Sadece iki eser vermiş olsa da Epik Tiyatro anlayışının  edebiyatımızdaki önemli temsilcilerinden biridir.
  • 1960'lı yılların politik tiyatro temsilcilerinden biri olarak kabul edilir.
  • Oyunları: Ayak Bacak Fabrikası, Savaş Oyunu
👉 Sermet Çağan hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Güngör Dilmen (1930 - 2012)

  • Oyun yazarı, yönetmen, çevirmen.
  • Konularını genellikle tarihten ve mitolojiden almıştır.
  • Oyunlarını klasik Yunan tragedya tekniğini kullanarak yazdı.
  • Koro ve dans ögelerini oyunlarında başarıyla kullandı. 
  • Apollon ile Pan arasındaki müzik yarışmasında hakem olan Frigya Kralı Midas'ın efsanesini işlediği Midas'ın Kulakları sanatçının yazdığı ilk oyundur. 
  • Kurban adlı oyun, erkek egemen törelere başkaldıran Zehra'nın dramını konu alır.
  • Canlı Maymun Lokantası oyunu ise Amerikan kapitalizmine bir yergidir.
  • Oyunları: Midas’ın Kulakları, Midas’ın Altınları, Midas’ın Kördüğümü, Kurban, Akad’ın Yayı, Canlı Maymun Lokantası, Deli Dumrul, Troya İçinde Vurdular Beni, Bağdat Hatun, Hasan Sabbah, Ben Anadolu, Aşkımız Aksaray’ın En Büyük Yangını, Osmanlı Dram Kumpanyası, Anzavur, İttihat ve Terakki, Ak Tanrılar, Devlet ve İnsan-Mithat Paşa, Hâkimiyeti Milliye Aşevi, Kuzguncuk Türküsü, Şan Şeref Ün (Anfitrüon)
👉 Güngör Dilmen hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Turgut Özakman (1930 - 2013) 

  • Oyun, roman ve senaryo yazarı, araştırmacı.
  • Oyunlarında öne çıkan en belirgin unsur mizahtır. 
  • İlk dönem eserlerini benzetmeci tiyatro anlayışı ile yazmıştır. Bu dönem eserlerinden Kanaviçe ve Ocak adlı oyunları öne çıkmaktadır.
  • 1967'de sahnelenen Sarıpınar 1914'le Özakman, benzetmeci anlayıştan uzaklaşarak göstermeci anlatıma geçiş yapar. 
  • Bu dönemin öne çıkan diğer oyunları ise Fehim Paşa Konağı (1979) ile Resimli Osmanlı Tarihi'dir (1982).
  • 1985'te seyirci karşısına çıkan Töre, adlı oyunu yazarın ifadesiyle kadını yüceltmek, kan davasını aşağılamak için yazılmış bir oyundur.
  • Oyunları: Masum Katiller, Pembe Evin Kaderi, Ocak, Töre, Fehim Paşa Konağı, Resimli Osmanlı Tarihi, Bir Şehnaz Oyun, Güneşte On Kişi, Tufan, Duvarların Ötesi, Paramparça, Komşularımız, Babamla Birlikte, Delioğlan - Bir Türk Masalı
👉 Turgut Özakman hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Turan Oflazoğlu (1932)

  • Oyun, deneme yazarı, şair, çevirmen.
  • Tarihî olay ve şahsiyetleri konu edindiği tiyatro eserleriyle tanınmaktadır.
  • Eserleriyle hem mesajını iletmek hem de seyircinin zihninde bir tarih şuuru uyandırmak istemiştir.
  • Oyunlarında kişilikli, özgür ve lider rol-model kahramanlar öne çıkar. 
  • Oyunlarında tarihsel bir dönemin yorumu yapmakla yetinmeyen yazar, insanın evrensel gerçeğini de yakalamak ister.
  • Yazarın en ünlü eseri "İktidar Üçlemesi" olarak bilinen eseridir. Üçlemeyi oluşturan eserler; IV. Murat, Deli İbrahim, Kösem Sultan'dır.
  • Oyunları: Keziban, Allah'ın Dediği Olur, Deli İbrahim, Sokrates Savunuyor, Güzellik İle Aşk, IV. Murat, Gardiyan, Bizans Düştü (Fatih), Genç Osman, Dörtbaşımamur Şahin Çakırpençe, Elif Ana, Kösem Sultan, Sultanahmet Camii Ses ve Işık Gösterisi, Cem Sultan, Kılıç ve Ney (III.Selim), Sinan, Kanuni Süleyman, Yine Bir Gülnihal, Yavuz Selim, Korkut Ata, Şenlik (Bale), Olimpiyat (Bale)
👉Turan Oflazoğlu hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Vasıf Öngören (1938-1984)

  • Oyun yazarı, oyuncu, yönetmen.
  • Epik tiyatronun ülkemizdeki önemli uygulayıcılarından biridir.
  • 1970’te yazıp sahnelediği "Asiye Nasıl Kurtulur?" oyunu ile tanındı.
  • Eserlerini toplumcu-gerçekçi bir anlayışla yazmıştır.
  • Tiyatro yoluyla seyirciyi bilinçlendirmek ister. Ona göre tiyatro, sömürülen halkı bilinçlendirmek ve harekete geçirmek için kullandığı politik bir araçtır.
  • Oyunlarında toplumsal değerleri, sınıfsal çelişkileri, ekonomik ve siyasal sorunları ele aldı.
  • Yalın bir dil kullanan sanatçı, eserlerinde yer yer mizah ögesine de yer vermiştir.
  • Oyun: Almanya Defteri (Göç), Asiye Nasıl Kurtulur, Oyun Nasıl Oynanmalı, Zengin Mutfağı
👉 Vasıf Öngören hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Başar Sabuncu (1943-2015)

  • Oyun ve senaryo yazarı, yönetmen.
  • Toplumcu bakış açısıyla toplumun aksayan yönleri ile işçi sorunlarına eğildi.
  • Sağlam bir gözlem gücüne ve mizahi bir üsluba sahiptir.
  • Oyunlarında toplumun farklı kesimlerine yer vermiştir.
  • Oyun: Kargalar, Şerefiye, Lades ya da Aile Ocağı, Zemberek, Çark, Mutemet Ali Rıza Bey, Memurlar, İşçi Babası Ömer Ağa ile Küçük Hanımın Şoförü Recep, İşgal ya da Talihli Amele Mehmet Ali’nin Harikulade Maceraları, Kaldırım Serçesi

👉 Başar Sabuncu hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Oktay Arayıcı (1936-1985) 

  • Oyun ve senaryo yazarı.
  • Toplumcu gerçekçi oyun yazarlarından biridir.
  • Sanatını toplumu bilinçlendirmek ve değiştirmek için kullanmıştır.
  • Eserlerinde politik ve ekonomik unsurların toplum üzerindeki etkilerini işledi.
  • Mizahı kullanarak trajik durumlara işaret etti. 
  • Oyunlarında geleneksel Türk tiyatrosundan ve epik tiyatro anlayışından yararlandı.
  • Yazarın kahramanları; birey olmaktan çok toplumun değer yargılarıyla oluşmuş tiplerdir.
  • Yazar kabare türünde de eserler vermiştir.
  • Oyun: Dışarıda Yağmur Var, Seferi Ramazan Bey’in Nafile Dünyası, Bir Ölümün Toplumsal Anatomisi, Rumuz Goncagül
👉 Oktay Arayıcı hakkında geniş bilgi için tıklayınız.

Yahya Akengin (1946) 

  • Şair ve yazar.
  • Roman, tiyatro, anı, radyo oyunu, senaryo gibi birçok türde eser verse de daha çok şair ve oyun yazarı olarak tanındı.
  • Hisar grubu şairlerinden biri olarak kabul edilir.
  • Türk tarihi ve kültürü, geleneğe bağlılık, geçmişe özlem, milli‐manevi değerler eserlerinde öne çıkan temalardır.
  • Şiir ve romanlarında olduğu gibi tiyatro eserlerinde de halk kültürü malzemelerine yer vererek Türk kültürüne özgü ürünler meydana getirmiştir.
  • Oyun: Eski Çarıklar, Enver paşa ve Büyük Ümitler, Aile Bağları, Son Köylü, Kulübe, Sağlık Olsun
👉 Yahya Akengin hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

İlgili Sayfalar

👉 Cumhuriyet Dönemi Tiyatro Konu Testi Çöz

👉 Cumhuriyet Dönemi Tiyatro Özetleri 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yorumlarınız bizim için önemli. Lütfen yorum yaparak daha iyi içerikler üretmemiz için bize destek olunuz.