Tanzimat Tiyatrosu etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Tanzimat Tiyatrosu etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Kara Bela

Namık Kemal
Namık Kemal’in beş perdelik oyunu.
Sanatçının 1876'da Magosa'da sürgündeyken yazdığı bu eser -yazarın ölümünden sonra- 1908'de kitaplaşmıştır.
Pek çok araştırmacıya göre Namık Kemal’in en zayıf eseridir.
Yazar, bu piyesinde hadım zannedilen harem ağası Ahşit’in Hindistan şahının kızı Behrever Banu’ya olan saplantılı aşkını ve bunun neticesinde yaşanan olumsuz olayları ele almıştır.

Özet

Harem ağası Ahşit, Hint Şah'ının kızı Behrever Banu'nun lalasıdır. Ahşit, yıllarca hadım rolü yaparak Behrever Banu'ya yakın olmuştur. Behrever Banu Sultan ise Mirza Hüsrev’e âşıktır. Vezirin oğlu ve başarılı bir komutan olan Mirza Hüsrev de Behrever’e âşıktır.

Akif Bey

Namık Kemal
Namık Kemal’in Magosa’da sürgündeyken yazdığı oyunlardan biridir.
İçinde ayrıntılı deniz tasvirleri bulunan eser, Türk edebiyatının denizle ilk temasıdır.
Beş perdeden oluşan eser, ilk kez 1874'te yayımlanmıştır. 
Sanatçının diğer eserleri gibi bu eser de romantizm etkisindedir.
Eser, vatan için canını hiçe sayan bir kocaya bile ihanet edebilecek yapıdaki bir kadının aile ve toplum hayatında oynadığı yıkıcı rolü işlemektedir.
Toplumsal yozlaşma ile ihanetin öne çıktığı eserde kahramanlık ruhu ile vatan sevgisine de yer verilmiştir.
Eserin başkahramanı olan Akif Bey, vatansever bir deniz subayıdır. 
Eşi Dilrüba ise romantik aşka inanmayan ve Akif’ten önce çok sayıda erkeği çeşitli oyunlarla ağına düşürüp kendisine esir etmiş bir tiptir.
Namık Kemal, Gülnihal ve Celalettin Harzemşah adlı oyunlarında olduğu gibi bu eserinde de hece ölçüsüyle yazdığı manzum parçalara yer vermiştir. Sanatçının bu parçalarda halk edebiyatının dil ve üslubuna sadık kaldığı görülür.

Zavallı Çocuk

Namık Kemal
Namık Kemal’in Magosa’da sürgündeyken yazdığı oyun.
Üç perdeden oluşan eser bir melodramdır.
Oyun, ilk kez 1873’te sansür nedeniyle isimsiz olarak yayımlanmış; sonrasında Gedikpaşa Tiyatrosunda sahnelenmiştir (1874).
Namık Kemal, eseriyle gençlerin iradesini yok sayan görücü usulü evlilikleri eleştirmiştir.
Eser, sanatçının diğer eserleri gibi romantizm etkisindedir.
Romeo ve Juliet ile benzerlik gösteren oyunda Shakespeare etkisi açıktır.

Kısa Özet

Aynı evde birlikte büyüyen Ata ile Şefika birbirlerini severler. Ancak annesi Şefika’yı yaşça büyük bir paşaya vermek ister. Bu durum gençlerin aşkını gizli ve trajik bir hâle sokar. Şefika vereme yakalanır. Şefika, ölüm döşeğindeyken Ata her şeyi öğrenir. Onsuz yaşayamayacağını düşünen Ata, zehir içerek canına kıyar. Bu, Türk tiyatrosunun ilk açık intihar sahnesidir. Eser, aynı zamanda Türk edebiyatında vereme yakalanma hadisesinin de ilk örneğidir.

Kokona Yatıyor

Direktör Ali Bey'in Türkçeye adapte ettiği tek perdelik oyun.
1870'te yayımlanan oyun, Eugene Grange ve Victor Bernard’ın Madame est Couchée (Madam Uzanıyor) adlı yapıtından uyarlamadır.
Kokona Yatıyor, yazarın diğer oyunları gibi bir entrika komedisidir. Oyunun adındaki "Kokona" ise Hristiyan kadın, madam anlamındadır.
Oyun, 
Direktör Ali Bey'in en çok sahnelen iki oyunundan biridir (Diğeri Ayyar Hamza).

Ayyar Hamza

Direktör Ali Bey'in 1871 tarihli oyunu.
Sanatçının en çok sahnelenen oyunudur.
Üç perdeden oluşan eser, Moliere'inin Scapin'in Dolapları adlı oyunundan adapte edilmiştir.
Ayyar Hamza, ilk olarak 20 Kasım 1871’de Gedikpaşa Tiyatrosunda oynanmıştır.
Ayyar; çok gezip dolaşan, zeki, kurnaz, gözü pek ve atılgan kimse anlamındadır.
Ali Bey, eseri Türk seyircisine uygun hâle getirirken deyimler, atasözleri ve geleneksel Türk tiyatrosunun kalıplarını kullanmıştır.

Besa yahut Ahde Vefa

Şemsettin Sami
Şemsettin Sami'nin 1874 tarihli oyunu.
Eser, aynı yıl Güllü Agop'un Osmanlı Tiyatrosunda oynanmış ve hemen ardından da yasaklanmıştır.
Eserde Müslüman Arnavutların kültürel değerlere olan bağlılığı ele alınır.
Dönemin birçok eserinde görüldüğü gibi bu eser de iki isimlidir. Besa, "sözünü tutmak" ve "şeref sözü" ; ahde vefa ise "verilen sözde durma" anlamındadır.
Eserde birbirini izleyen sahneler boyunca dramatik bir hâl alan ve giderek trajediye dönüşen bir olay örgüsü söz konusudur.
Töre, vatan sevgisi, hürriyet, sosyal adaletsizlik ve sömürü düzenine karşı direniş eserde dikkat çeken temalardır.

Kısa Özet

Uzun yıllar cepheden cepheye dolaşıp sonrasında vatanına dönen Fettah Ağa, bir hasmı tarafından pusuya düşürülür. Onu son anda Vahide adında bir kadın kurtarır. Silah kuşanıp yollara düşen Vahide Hanım aslında hem kocasının katili hem de kızını kaçıran bir adamın peşindedir. Hayatını Vahide Hanım'a borçlu olan Fettah Ağa, kadının hikâyesini dinledikten sonra intikamını bizzat kendisinin alacağına dair yemin eder. Ancak Fettah Ağa'nın kadına şeref sözü verirken bilmediği bir şey vardır: Vahide Hanım'ın kocasını öldürüp kızını kaçıran kişi Fettah'ın öz oğlu Selfo'dur.

Nesteren

Abdülhak Hamit
  • Abdülhak Hâmit Tarhan’ın 1878'de yayımladığı manzum tiyatro eseri.
  • Yazar, oyunun konusunu Corneille’in "Le Cid" isimli eserinden almıştır.
  • Eser, edebiyatımızın hece ölçüsü ile yazılan ilk tiyatro eseridir.
  • Olayların geçtiği zaman dilimi belirsizdir.
  • Eserde iki kardeş arasındaki iktidar mücadelesinin gölgesinde doğup gelişen ve sonu ölümle neticelenen bir aşk ele alınır.
Eserden Bir Bölüm
Nesteren:
Derdim de senden, dermanım da senden.
Gönlüm şunu beyanda bî-ihtiyar:
Ki sen bana hem düşmansın hem de yâr,
Fakat böyle düşmana canlar feda

Şair Evlenmesi

İbrahim Şinasi’nin 1859 tarihli oyunu.
Eser, 1860'da Tercüman-ı Ahvâl gazetesinde yayımlanmıştır.
Modern Türk tiyatro tarihinin yayımlanan ilk oyunudur.
Görücü usulü ile evlenmenin sakıncaları üzerine yazılan eser bir töre komedisidir.
Oyunda evliliğin karşılıklı sevgi ve rıza temelinde gerçekleşmesi gerektiği savunulmuştur.
Oyun tek perdeden oluşur. Şinasi, eserin ön sözünde oyunu aslında iki perde olarak yazdığını ancak birinci perdeyi kaldırmak zorunda kaldığını belirtmektedir.
Yazar, eserini yazarken geleneksel Türk tiyatrosundan yararlanmıştır. Şinasi, Karagöz ve orta oyununda olduğu gibi özellikle sözcüklerin yanlış anlaşılması ve telaffuz edilmesine dayanan sözcük oyunlarına başvurmuştur. 
Eser; bir olayı hikâye etmesi, tek bir mekânda geçmesi ve birkaç saatlik bir zamanı kapsaması sebebiyle klasisizmin üç birlik kuralına uygunluk gösterir.
Noktalama işaretleri ilk kez bu oyunda Şinasi tarafından kullanılmıştır.

Afife Anjelik

Recaizade Mahmut
Ekrem
Recaizade Mahmut Ekrem'in kaleme aldığı ilk oyun.
1870'de yayımlanan eser, dört perdelik bir melodramdır.
Eserin konusu Batı kaynaklı bir efsaneden alınmıştır.
Yazar, oyunda sanat yapma kaygısıyla Arapça ve Farsça sözcüklere bolca yer vermiştir.
Eser, sahne teknikleri açısından da kusurludur.

Konu

Oyunda Kontes Anjelik’in, kocasının en güvendiği adam olan Jozef’in iftiralarına uğraması üzerine yaşadığı dram anlatılmaktadır. Mutlu sonla biten eserde Anjelik, kendisini ve kocasının iktidarını elde etmek isteyen Josef'e rağmen kocasına sadık kalacaktır. İdealize edilmiş bir karakter olan Anjelik; fedakâr, sadık, güvenilir, duygulu bir kadındır.

Tanzimat Edebiyatı Konu Testi 10

(I) Recaizade Ekrem, 1873 yılında kendi yazdığı (II) Ayyar Hamza adlı oyunla birlikte Fransızcadan Türkçeleştirerek çevirdiği ve uyarladığı (III) Afife Anjelik ve (IV) Atala isimli iki oyunu Türk tiyatrosuna kazandırmıştır. Ayrıca (V) Çok Bilen Çok Yanılır isimli oyunu da önemli eserlerindendir.
1. Parçadaki altı çizili bölümlerden hangisi bir bilgi yanlışlığına neden olmuştur?
A) I   B) II   C) III   D) IV   E) V

Sabr u Sebat

Abdülhak Hamit Tarhan
Abdülhak Hamit Tarhan'ın ikinci tiyatro eseri.
Sanatçının mensur (düzyazı) olarak kaleme aldığı oyunlardan biridir.
Sanatçı eserini yazarken masal ve halk hikayelerinde gördüğümüz aşkı için yollara düşmek, kılık değiştirmek, birden zengin olmak gibi birçok motiften yararlanmıştır.
Yazar, kitabın ön sözünde eserin sahnelenmeye uygun olarak kaleme alındığını belirtmiştir. 
Bilindiği gibi sanatçının oyunları sahnelenmekten çok okunmak için yazılmıştır.

Dil ve Üslup

Sanatçı, "Macera-yı Aşk" ve "İçli Kız" adlı eserlerinde olduğu gibi bu eserde de oldukça sade bir dil kullanmıştır. Ancak s
anatçı bu tutumunu sonraki eserlerinde sürdürmeyecektir.

Vuslat yahut Süreksiz Sevinç

Recaizade M. Ekrem
Recaizade Mahmut Ekrem'in 1874 tarihli tiyatro eseri.
Melodram özellikler taşıyan üç perdelik bir oyundur. 
Evin küçük beyi ile cariye arasında yaşanan acıklı bir aşk hikayesidir.
Eserde birbirini seven ve evlenmek isteyen gençlerin sınıfsal farklar nedeniyle engellenmesinin yol açtığı felaket işlenmektedir.
Eserde evlilik gibi önemli bir olayda kararın gençlere bırakılması gerektiği mesajı verilir.
Yazar, sonu felaketle biten bu piyeste kölelik meselesine de değinmiştir. 
Dönemin önemli konularından biri olan esaret eserde Lütfiye Hanım tipi üzerinden eleştirilir.
Ekrem, eserini Namık Kemal'in benzer bir konuyu işleyen "Zavallı Çocuk" adlı eserini örnek alarak yazmıştır.
Vuslat, Ekrem'in yazdığı üçüncü piyestir. Sanatçı, bu eseri ilk iki oyununun (Atala yahut Amerika Vahşileri, Afife Anjelik) millî olmaması nedeniyle uğradığı eleştiriler sonrasında yazmıştır.
Vuslat, sanatçının diğer oyunlarına göre teknik anlamda daha başarılıdır. Ancak aşırı duygusallık piyesi gerçeklikten uzak bir noktaya taşır. 

Atala yahut Amerika Vahşileri

Recaizade Mahmut
Ekrem
Recaizade Mahmut Ekrem'in 1873'te yayımlanan oyunu.
Beş perdelik bir dram olan Atala, egzotik bir oyundur.
Eser, romantizmin önemli temsilcilerinden biri olan Fransız yazar Chateaubriand’ın (öl.1848) aynı adlı romanından uyarlamadır.
Ekrem, romanı önce Türkçeye aktarmış sonra da tiyatroya uyarlamıştır.
Eser, edebiyatımızda yabancı bir romanın sahneye adapte edildiği ilk örnektir.
Eserde aşkı ile dinî inancı arasında bir seçim yapmak durumunda kalan bir genç kızın hikâyesi anlatılmaktadır.
Oyunun kadın karakteri Atala, Amerikan yerlisi olduğu halde Hristiyanlığa bağlıdır. Fedakâr ve sadıktır. Chactas’ı kurtarmak uğruna yaşamından vazgeçer. Chactas ise savaşçı, cesur ve yiğittir. Vatan sevgisini üstün tuttuğu için medeniyetten vazgeçer, aşkı uğruna da mücadeleye girişir.

Geveze Berber


Direktör Ali Bey'in 1872'de yayımlanan oyunu.
İki perden oluşan eser, bir dolantı komedisidir.
Oyun ilk olarak Gedikpaşa Tiyatrosunda sahneye konmuştur.

Konu

Eserde Firuz Bey adlı gençle sevgilisi Nesibe Hanım’ın birbirlerine kavuşma çabaları ile geveze bir berberin neden olduğu gülünç olaylar anlatılır. Firuz Bey, Nesibe Hanım’ı ilk gençliğinden beri sevmektedir. Ancak Nesibe Hanım, babası tarafından yaşlı bir adamla evlendirilir. Nesibe Hanım’ın zevcesi iki yıl sonra ölür. Ondan hiç vazgeçmeyen Firuz Bey, sevdiğine kavuşmak için her yolu dener.

Fürs-i Kadimde Bir Facia yahut Siyavuş

Ahmet Mithat Efendi
  • Ahmet Mithat'ın üç perdelik dramı.
  • 1883'te yazılan eser, dönemin bir çok eseri gibi iki isimlidir. (Fürs-i Kadim, eski İran demektir.)
  • Konu, Şehname’de geçen bir hikayeden alınmıştır. 
  • Olaylar İran ve Turan’da geçmektedir.
  • Siyavuş, İran Şahı Keykavus'un Turanlı bir prensesten doğmuş oğludur. Turan hükümdarı Efrasiyab (Alp Er Tunga) da Siyavuş'un büyük babasının kardeşidir.
  • Oyunda namus, adalet, tok gözlü davranma gibi erdemler oyunun idealize edilmiş kahramanı Siyavuş üzerinden verilir. 
Özet
İran Şahı Keykavus’un genç ve güzel karısı Sûdâbe, üvey oğlu Siyavuş’a âşıktır. Sûdâbe'yı reddeden Siyavuş, Sûdâbe'nin iftirasına maruz kalır. Sûdâbe kocasına oğlunun kendisinde gözü olduğunu ima eder. Sûdâbe bile olsa bir kadına leke sürülmesine gönlü razı olmayan Siyavuş, babasına karşı kendini savunmaz. İşin içinde bir iş olduğundan şüphelen Keykavus müneccim ve kahinlerini çağırtır.
Müneccim, yıldızlara göre Sûdâbe'nin Şehzade'ye karşı büyük aşk ıstırabıyla yandığını ancak Siyavuş'un Turan seferinden başka bir şey düşünmediğini söyler. Müneccim ve kahin, ikna olmakta zorlanan Keykavus'a, gerçeği bir ateş tecrübesiyle ispatlayabileceklerini ifade ederler. Buna göre büyük bir ateş yakılacak, Sûdâbe ve Siyavuş'un ateşten geçmesi istenecektir. Müneccim ve kahine göre ateş masum olanı yakmayacaktır. Siyavuş ateşe girer, bir süre sonra yanmış gibi yaparak çıkar ancak vücudunda hiçbir yanık izi yoktur. Siyavuş, suçlu da olsa bir kadının böyle bir şeye maruz kalmasına razı değildir. Oğlunun masum olduğuna ikna olan Şah, oğluna rağmen Sûdâbe'yi çağırtır. Ateşten geçmeyi reddeden Sûdâbe, üvey oğluna duyduğu aşkı itiraf eder.
Sûdâbe öldürülecek iken Siyavuş’un ısrarıyla zindana atılır. Keykavus, Siyavuş ile onu eğiten namlı kahraman Zaloğlu Rüstem’i Turan üzerine sefere gönderir.
Turan Şahı Efrasiyab, savaşı kaybetse de kendi kanından olan Siyavuş'un kahramanlık ve efendiliğine hayran kalmıştır. Sırf bu nedenle yapılacak anlaşmaya razı olmuştur. Bu arada her şeye rağmen karısına kıyamayıp affeden Keykavus, Sûdâbe'nin tahrikleriyle bu anlaşmayı başarı olarak görmez ve oğluna karşı tavır alır. Bunun üzerine Siyavuş ve Rüstem, Keykavus’un yanına dönmez. Efrasiyab, veziri Piran'ın tavsiyesiyle kızı Ferengis Banu'yu Siyavuş’a verir; Keykavus'un ölmesi durumunda Siyavuş, Turan hükümdarı olacaktır. Siyavuş, bu sayede hem Turan hükümdarı hem de İran şahı olarak iki millete de selamet getirecektir.
Efrasiyab'ın kardeşi Gerşiyuz ise Efrasiyab’dan sonra tahta çıkmayı planlamaktadır. Müneccimleri kullanarak Siyavuş ile evlenecek kızın başına gelecek bir felaketten bahsederek bu evliliğe engel olmak ister. Vezir Piran, Gerşiyuz'un planlarını bozar ve evlilik gerçekleşir.
Siyavuş, Efrasiyab'dan izin alarak Çin'e doğru sefere çıkar, birçok toprak fethederek zaferler kazanır. Gerşiyuz, bu zaferleri Turan Devleti için bir tehdit olarak göstermeye çalışır. Siyavuş'a yazdığı mektuplarda da Efrasiyab'ın kendisini öldürmek istediğinden bahseder. Bu sayede Efrasiyab ile Siyavuş'un arasını açmayı başarır. Bunlarla kalmayan Gerşiyuz, Sûdâbe ile anlaşarak Keykavus'a, Siyavuş'a hitaben sahte bir mektup yazdırır. Mektupta, Siyavuş'un ordusu ile Keykavus'un Efrasiyab'a karşı harekete geçme vaktinin geldiği yazmaktadır. Siyavuş hakkında aklı karışık olan Efrasiyab, Gerşiyuz'un verdiği bu mektubu okuyunca Siyavuş'un bir hain olduğuna ikna olur. Efrasiyab ile görüşüp anlaşmazlıkları halletmek için Ferengis Banu ile Turan'a dönen Siyavuş zincire vurulur. Banu, babasına karşı kocasını savunur ancak Efrasiyab ikna olmaz. Siyavuş, huzura çıkar ve huzurda bulunanların önünde idam edilir. Gerşiyuz idamın etkisiyle delirerek her şeyi açık eder.

İlgili Sayfalar

Yararlanılan Kaynak
  • Eserin özeti çıkarılırken "Ahmet Mithat Efendi Tiyatroları - İnci Enginün" adlı çalışmadaki tam metin esas alınmıştır.

Ahmet Mithat'ın Tiyatro Eserleri

Ahmet Mithat Efendi

Ahmet Mithat Efendi, edebiyatımızda "hâce-i evvel" (ilkokul öğretmeni), "Osmanlıyı okutan adam" ya da "yazı makinesi"  olarak anılmıştır.
Roman, hikaye, tiyatro, gezi yazısı, anı gibi birçok türde eser veren sanatçının iki yüze yakın eseri vardır.
Yazar, okuryazar sayısının çok düşük olduğu bu dönemde, toplumu tiyatro ile eğitmeyi pratik bir yol olarak görmüştür. 
Oyunlarında beşeri değerleri öne çıkarırken birden fazla kadınla yapılan evlilikleri, evliliklerde kadınların rızasının alınmamasını ve bâtıl inançları eleştirmiştir.

Oyunları: 

1. Açıkbaş 
2. Ahz-ı Sar yahut Avrupa'nın Eski Medeniyeti  
3. Çengi yahut Daniş Çelebi  
4. Çerkes Özdenleri
5. Eyvah
6. Fürs-i Kadimde Bir Facia yahut Siyavuş  
7. Hükm-i Dil

Özetler

Açıkbaş

Dört perdeden oluşan oyun, bir komedidir.
Oyunun ana düşüncesi evlilikte yaş uyumunun önemi, evlilikte kadının da rızasının aranması ile batıl inançlardan yüz çevirmenin gerekliliğidir.
Eserde, kendisine kızını vermeyen bir babayı nefesi kuvvetli bir hoca (Açıkbaş) kılığına girip kandıran Fettan’ın hikâyesi anlatılır. 
Hüsnü Bey, 65 yaşında olmasına karşın henüz yeni delikanlı gibi yaşar. Bu gençlik takıntısından dolayı hanımı ölünce kızı yaşında olan Hesna Hanım’la evlenir. Hüsnü Bey vefat eden eşinden olma kızı Yekta'yı kendisi gibi ihtiyar bir adam olan Şehsuvar'la evlendirmek ister. Yekta ise Fettan'a âşıktır. Hesna Hanım ise Yekta’yı isteyen Şehsuvar Bey’in oğlu Numan'a âşıktır. Kızın Şehsuvar ile evlenmesini Numan’la olan ilişkisinden dolayı arzulamaktadır. Bu çıkmazda herkes çare için İstanbul’da nefesi ve dualarıyla ün kazanmış Açıkbaş Hoca’ya (Fettan) müracaat eder. Şehsuvar Bey Yekta’yı, Hesna Hanım Numan'ı, Hüsnü Bey her şeye rağmen o kadar gencini bulamayacağı için Hesna’yı, Yekta da Fettan’ı istemektedir. Açıkbaş Hoca, bunların kolayca halledilebileceğini söyler ve bir hile ile Hüsnü Bey’i kandırır ve kızıyla nikâhlanır. Nikahtan sonra Açıkbaş’ın Fettan olduğu anlaşılır ve perde kapanır. 


Ahz-ı Sar yahut Avrupa'nın Eski Medeniyeti

Olaylar Fransa'da, Fransız İhtilali öncesi derebeylik döneminde geçmektedir. Eserin teması sınıf ayrımının ve bu ayrıma göre davranmanın yanlışlığı üzerinedir. Nikola ile Ana kardeştir. Alt tabakaya mensup kardeşlerin birbirlerinden başka kimseleri yoktur. Nikola, zengin bir genç kadın olan Virjini ile bir aşk yaşamış ancak Virjini buna rağmen bir derebeyi olan Sen Onör ile evlenmiştir. Sen Onör ile daha önce bir ilişki yaşayan Ana ise kardeşiyle sevdiği adam arasında kalmıştır. 
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Çengi yahut Daniş Çelebi

Yazarın aynı adı taşıyan romanından oyunlaştırılmıştır. Eser, batıl inançlarla büyütülmenin sakıncaları üzerine yazılmıştır. Daniş Çelebi efsuncu bir kadının oğludur. Annesi onu cin, peri hikayeleri anlatarak büyütmüştür. Daniş Çelebi çocukluğundan beri dinlediği bu masallarla adeta çıldırır. Büyüdüğünde de çevresinde alay konusu olur. Arkadaşlarının peri kıyafetine soktukları bir cariyeyi gerçekten peri zanneden Daniş, cariyeyi alıp götürmek ister. Kendisiyle eğlenenler buna razı olmayınca annesi araya girerek cariyeyi satın alır. 

Çerkes Özdenleri

Oyun, Çerkezler ve onların gelenek görenekleriyle ilgilidir. Oyunda 
kimi âdetlerin eleştirisi yapılırken akılcı davranma ile şakada ölçülü olmanın önemi vurgulanır.
Âdet ve göreneklerine düşkün asilzade Samurkaş, asilzade olan Timurtaş’ın kızı Arslangöz ile nişanlıdır. Samurkaş, bir muharebe esnasında hastalanarak bayılır. Bu olay, Arslangöz'ün köyünde dilden dile alaycı bir üslupla çarpıtılarak anlatılır. Arslangöz ve ailesi, bu dedikodu üzerine nişandan vazgeçer. Samurkaş, bu iftirayla yaşamamak için önce birkaç arkadaşıyla Arslangöz'ün köyünü basar. Ancak araya Arslangöz’ün girmesiyle olay büyümeden sonlanır. Kendini ispatlayamayan Samurkaş hem yiğitliğini kanıtlamak hem de ölümüyle çok sevdiği Arslangöz’ün önünü açmak için silahıyla canına kıyar. Arslangöz de kendi isteğiyle bir Acem esir tüccarına satılarak garip diyarlara yollanır.

Eyvah

Beş perdeden oluşan oyunda “birden fazla kadınla evlenme âdeti" eleştirilmiştir. Eserin kurgusu, iki eşli Meftun Bey’in Sabire ile Leyla arasında kalmasına dayanır.  
Sabire Hanım çok kıskanç bir kadındır. Meftun'un hayatında bir kadın daha olmasına değil onun kadınlardan söz etmesine bile tahammül edemez. Eser, koca ile karısı arasındaki bir tavla partisiyle başlar. Sabire kazanırsa Meftun bir daha evlenmekten bahsetmeyecek ancak Meftun kazanırsa Sabire ikinci eşe razı olacaktır. Oyunda Sabire Hanım kazanması hiçbir şeyi değiştirmez çünkü Meftun Bey zaten evlidir. Meftun Bey ne Sabire’ye Leyla’dan ne de Leyla’ya Sabire'den bahseder. İstanbul’un iki farklı mahallesinde iki evi, iki eşi olan Meftun, haftayı da ikiye bölmüştür. İş bahanesiyle iki tarafı da idare etmektedir. Meftun’un bu hâli, Sabire'nin babası Rifat Efendi tarafından fark edilir. Rifat Efendi, damadından Sabire'yi boşamasını ister. Meftun, Sabire’ye kötü davranarak onu kendinden soğutmaya çalışır ve ardından onu boşar. Meftun’dan ayrılan Sabire, üzüntüsünden yataklara düşer. Son arzusu Meftun’u görmektir. Sabire’den ayrıldığı için pişman olan Meftun, derhal Sabire'nin yanına gider. Sabire, Leyla’dan haberdar olduğunu söyleyerek ondan Leyla'yı boşamasını ister. Meftun Sabire'nin son arzusunu yerine getirir. Sabire, oyunun sonunda kendinden geçer, yere düşer. Perde de Meftun’un "Eyvah, gitti Sabire’m, Leyla da.. gitti." sözleriyle kapanır.

Fürs-i Kadimde Bir Facia
yahut Siyavuş

Oyunda iffet, adalet, tok gözlü davranma gibi erdemler oyunun idealize edilmiş kahramanı Siyavuş üzerinden verilir.
Siyavuş, İran Şahı Keykavus'un Turanlı bir prensesten doğmuş oğludur. Keykavus’un genç ve güzel karısı Sûdâbe, üvey oğlu Siyavuş’a âşıktır. Sûdâbe'yı reddeden Siyavuş, Sûdâbe'nin iftirasına maruz kalır. Müneccim ve kahinlerin yardımıyla Siyavuş'un masum olduğu ortaya çıkar. Keykavus, Siyavuş ile Zaloğlu Rüstem’i Turan üzerine sefere gönderir. Turan Şahı Efrasiyab, savaşı kaybetse de kendi kanından olan Siyavuş'un kahramanlık ve efendiliğine hayran kalmıştır. Sırf bu nedenle yapılacak anlaşmaya razı olur. Karısını affeden Keykavus, Sûdâbe'nin tahrikleriyle bu anlaşmayı başarı olarak görmez, onlara karşı tavır alır. Bunun üzerine Siyavuş ve Rüstem, Turan'a dönmez. Efrasiyab'ın kızı ile evlenen Siyavuş, Efrasiyab'dan izin alarak Çin'e doğru sefere çıkar, birçok zafer kazanır. Efrasiyab'ın kardeşi Gerşiyuz ise Efrasiyab’dan sonra tahta çıkmayı planlamaktadır. Gerşiyuz ve Sûdâbe'nin hileleri sonucu gözden düşen Siyavuş idam edilecektir. 
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Hükm-i Dil

Oyun, asil bir genç kadın ile bir bahçıvan arasındaki imkansız görünen aşkı konu alır. Oyunun teması önemli olanın asalet/soy değil, kişinin kendi karakteri olduğu gerçeğidir.
Fransa’da geçen oyunda Paul adlı bir bahçıvan ile Comte de Braval’ın kızı Marguerite  arasındaki aşk, oldukça romantik bir üslupla canlandırılır. Paul ile Marguerite bütün büyük aşklarda olduğu gibi engelleri aşmaya kararlıdırlar. Oyunun ilk bölümünde gençler birbirlerine aşklarını itiraf ederler. Fakat başka bir asilzade de Marguerite ile evlenmek istemektedir. Üstelik babaları konuşmuş ve evlenmelerini planlamışlardır. Aşıklar, ailelerinin kendilerini onaylamayacağını bildiklerinden İspanya üzerinden Amerika’ya kaçmaya karar verirler. Oyunun son perdesinde Marguerite’in annesiyle babası İspanya’da bir köy otelinin salonundadırlar; kaçakların peşine düşmüşlerdir. Kont, kızına da Paul’e de öfkeli olmasına karşın onları bulduktan sonra işler değişir ve oldukça duygusal diyaloglardan sonra evliliklerini onaylar.

İlgili Sayfalar



Tanzimat Dönemi Tiyatro Özetleri

Açıkbaş 
Yazan: Ahmet Mithat Efendi
Dört perdeden oluşan oyun bir komedidir. Eserde, kendisine kızını vermeyen bir babayı nefesi kuvvetli bir hoca (Açıkbaş) kılığına girip kandıran Fettan’ın hikâyesi anlatılır.
Hüsnü Bey, 65 yaşında olmasına karşın henüz yeni delikanlı gibi yaşar. Bu gençlik takıntısından dolayı hanımı ölünce kızı yaşında olan Hesna Hanım’la evlenir. Hüsnü Bey vefat eden eşinden olma kızı Yekta'yı kendisi gibi ihtiyar bir adam olan Şehsuvar'la evlendirmek ister. Yekta ise Fettan'a âşıktır. Hesna Hanım ise Yekta’yı isteyen Şehsuvar Bey’in oğlu Numan'a âşıktır. Kızın Şehsuvar ile evlenmesini Numan’la olan ilişkisinden dolayı arzulamaktadır. Bu çıkmazda herkes çare için İstanbul’da nefesi ve dualarıyla ün kazanmış Açıkbaş Hoca’ya (Fettan) müracaat eder. Şehsuvar Bey Yekta’yı, Hesna Hanım Numan'ı, Hüsnü Bey her şeye rağmen o kadar gencini bulamayacağı için Hesna’yı, Yekta da Fettan’ı istemektedir. Açıkbaş Hoca, bunların kolayca halledilebileceğini söyler ve bir hile ile Hüsnü Bey’i kandırır ve kızıyla nikâhlanır. Nikahtan sonra Açıkbaş’ın Fettan olduğu anlaşılır ve perde kapanır. Oyunun ana düşüncesi evlilikte yaş uyumunun önemi, evlilikte kadının da rızasının aranması ile batıl inançlardan yüz çevirmenin gerekliliğidir.


Afife Anjelik
Yazan: Recaizade Mahmut Ekrem
1870'de yayımlanan eser, dört perdelik bir melodramdır. Eserin konusu Batı kaynaklı bir efsaneden alınmıştır. Oyunda Kontes Anjelik’in kocasının en güvendiği adam olan Jozef’in iftiralarına uğraması üzerine yaşadığı dram anlatılmaktadır. Mutlu sonla biten eserde Anjelik, kendisini ve kocasının iktidarını elde etmek isteyen Josef'e rağmen kocasına sadık kalacaktır.
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Ahz-ı Sar yahut Avrupa'nın Eski Medeniyeti
Yazan: 
Ahmet Mithat Efendi
Olaylar Fransa'da, Fransız İhtilali öncesi derebeylik döneminde geçmektedir. Eserin teması sınıf ayrımının ve bu ayrıma göre davranmanın yanlışlığı üzerinedir. Nikola ile Ana kardeştir. Alt tabakaya mensup kardeşlerin birbirlerinden başka kimseleri yoktur. Nikola, zengin bir genç kadın olan Virjini ile bir aşk yaşamış ancak Virjini buna rağmen bir derebeyi olan Sen Onör ile evlenmiştir. Sen Onör ile daha önce bir ilişki yaşayan Ana ise kardeşiyle sevdiği adam arasında kalmıştır. 
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Akif Bey
Yazan: Namık Kemal
Vatansever bir deniz subayı olan Akif Bey, masum bir kadın sandığı Dilruba ile evlidir. Akif, savaşa giderken şehit düşmesi hâlinde karısını babası Süleyman Kaptan'a emanet etmiştir. Esat isimli bir gençle evlenmek isteyen Dilruba ise iki yalancı şahit bularak kocasının öldüğünü söyler. Düğün gecesi eve dönen Akif, her şeyi öğrenir. Dilrüba'yı öldürmek isterken araya giren Esat'ı vurup yaralar. Esat’ın koynundan çıkardığı bıçak ise hem kendisinin hem de Akif’in ölümüne neden olacaktır. Dilrüba ise fırsattan istifade edip kaçmak isterken Süleyman Kaptan tarafından öldürülür.

Atala yahut Amerika Vahşileri
Yazan: 
Recaizade Mahmut Ekrem
Eser, Fransız yazar Chateaubriand’ın (öl.1848) aynı adlı romanından uyarlamadır. Eserde aşkı ile dinî inancı arasında bir seçim yapmak durumunda kalan Kuzey Amerika yerlilerinden bir genç kızın hikâyesi anlatılmaktadır.
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Ayyar Hamza
Yazan: Direktör Ali Bey

Fransız komedi yazarı Moliere'in Scapin'in Dolapları adıyla bilinen eserinin uyarlamasıdır. Muhterem Efendi ve Zuhuri Efendi zenginliklerine zenginlik katmak amacıyla, oğullarını kendi istedikleri kızlarla evlendirmeye kalkışırlar. Ancak oğulları Sena ve Nimet sevdikleri kadınlarla evlenmek niyetindedirler. Sena ve Nimet, uşakları Hamza ve Yaver'in de yardımıyla babalarına türlü oyunlar oynarken ortaya çıkan gerçekler herkesi şaşkınlığa uğratacaktır.
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Besa yahut Ahde Vefa
Yazan: Şemsettin Sami

Uzun yıllar cepheden cepheye dolaşıp sonrasında vatanına dönen Fettah Ağa, bir hasmı tarafından pusuya düşürülür. Onu son anda Vahide adında bir kadın kurtarır. Silah kuşanıp yollara düşen Vahide Hanım aslında hem kocasının katili hem de kızını kaçıran bir adamın peşindedir. Hayatını Vahide Hanım'a borçlu olan Fettah Ağa, kadının hikâyesini dinledikten sonra onun intikamını bizzat kendisinin alacağına dair yemin eder. Ancak Fettah Ağa'nın kadına şeref sözü verirken bilmediği bir şey vardır: Vahide Hanım'ın kocasını öldürüp kızını kaçıran kişi Fettah'ın öz oğlu Selfo'dur.
Yazan: Namık Kemal
On altı perdelik tarihî oyun. Eserde, Harzemşahlar Devleti'nin son hükümdarı Celaleddin Harzemşah'ın hayatı, kahramanlığı ve Moğollara karşı Türk-İslam dünyasını korumak için giriştiği mücadele anlatılır. 
Yıkılmakta olan bir imparatorluğa, eski ihtişamlı günlerini hatırlatarak onu yeniden ayakları üzerinde yükseltmek isteyen Namık Kemal, Celaleddin Harzemşah'a eserinde kahramanlık ve vatanla ilgili yüce duygular yüklemiştir. Celaleddin Harzemşah, Türk-İslam memleketlerine yayılan Moğol istilası önünde vatanı, milleti ve İslam dini için tam bir imanla çarpışıp şehit olur.
👉 Eser hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Cünun-ı Aşk
Yazan: Abdülhak Hamit Tarhan
Hintli Maharaça, Londra'da biri İngiliz Florans, diğeri Fransız Öjeni olmak üzere iki kadına da âşıktır. Florans, bir deniz subayı olan Koper ile nişanlı olmasına rağmen Maharaça'nın Hindistan'a gitme teklifini kabul eder. Koper da Florans'tan ayrılarak Öjeni ile evlenir. Maharaça ile Hindistan'a giden Florans, bir süre sonra Maharaça’dan uzaklaşır. Bu arada Florans’ın babası, Hindistan Valisi; Koper de vali yaveri olarak Hindistan’da göreve başlar. Florans’tan umduğunu bulamayan Maharaça, bütün servetini kaybetmek pahasına nikah gününün öncesinde kendini ölmüş gibi gösterir. Cenaze töreninde Maharaça için samimi olarak bir tek Öjeni üzülür. Bunu gören Maharaça, Öjeni’nin kendisini gerçekten sevdiğini anlar. Maharaça, Öjeni ile evlenerek uzun bir deniz yolculuğuna çıkar. İhtiyaçlarını gidermek için İngiltere'de bir sahile yanaşırlar. Burada bir baloda Florans ve Koper'le karşılaşırlar ve evlenmiş olduklarını öğrenirler. Eser, bir anlamda başladığı noktaya dönerek biter.


Çengi yahut Daniş Çelebi
Yazan: Ahmet Mithat Efendi
Yazarın aynı adı taşıyan romanından oyunlaştırılmıştır. Eser, batıl inançlarla büyütülmenin sakıncaları üzerine yazılmıştır. Daniş Çelebi efsuncu bir kadının oğludur. Annesi onu cin, peri hikayeleri anlatarak büyütmüştür. Daniş Çelebi çocukluğundan beri dinlediği bu masallarla adeta çıldırır. Büyüdüğünde de çevresinde alay konusu olur. Arkadaşlarının peri kıyafetine soktukları bir cariyeyi gerçekten peri zanneden Daniş, cariyeyi alıp götürmek ister. Kendisiyle eğlenenler buna razı olmayınca annesi araya girerek cariyeyi satın alır. 

Çerkes Özdenleri
Yazan: 
Ahmet Mithat Efendi
Oyun, Çerkezler ve onların gelenek görenekleriyle ilgilidir. Âdet ve göreneklerine düşkün asilzade Samurkaş, asilzade olan Timurtaş’ın kızı Arslangöz ile nişanlıdır. Samurkaş, bir muharebe esnasında hastalanarak bayılır. Bu olay, Arslangöz'ün köyünde dilden dile alaycı bir üslupla çarpıtılarak anlatılır. Arslangöz ve ailesi, bu dedikodu üzerine nişandan vazgeçer. Samurkaş, bu iftirayla yaşamamak için önce birkaç arkadaşıyla Arslangöz'ün köyünü basar. Ancak araya Arslangöz’ün girmesiyle olay büyümeden sonlanır. Kendini ispatlayamayan Samurkaş hem yiğitliğini kanıtlamak hem de ölümüyle çok sevdiği Arslangöz’ün önünü açmak için silahıyla canına kıyar. Arslangöz de kendi isteğiyle bir Acem esir tüccarına satılarak garip diyarlara yollanır.

Çok Bilen Çok Yanılır 
Yazan: Recaizade Mahmut Ekrem
Kadı Azmi Efendi, Maraş Kaymakamı Edip Efendi’nin kızı Lütfiye'nin Halep Valisi İlyas Paşa'nın oğlu İhsan'la evleneceğini duyar. Bu evliliğin gerçekleşmesini kendi çıkarları açısından uygun görmeyen Azmi Efendi, bu evliliği önlemek için eli yüzü düzgün bir adamı Kaymakama İlyas Paşa'nın oğlu İhsan Bey diye tanıtarak Lütfiye ile evlendirmeye çalışır.
Bu arada İhsan kendini bir seyyah olarak tanıtarak evleneceği kızı yakından görmek için Maraş'a gelmiştir. Bir gün de Kadıyı makamında ziyaret eder. Kadı ise planını uygulamak için aradığı adamı bulduğunu düşünür. Kadı'nın amacını anlayan İhsan kumpasın kurulmasına müsaade eder. Bu sayede evleneceği hanımı da yakından tanıma şansına erişecektir. Kadı Efendi, çevirdiği dolapların başarıya ulaştığını düşünerek sevinç duyar. Oysa Kadı'nın İhsan Bey diye yutturduğunu zannettiği koca adayı, seyyah kılığında Maraş’a gelen gerçek İhsan Bey’den başkası değildir. 
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Duhter-i Hindu
Yazan: Abdülhak Hamit Tarhan
Duhter, Farsça kız, Duhter-i Hindu ise Hintli Kız ya da Hint Kızı anlamına gelmektedir.
Beş perdeden oluşan eserin tamamına yakını mensurdur. Oyunda, Hindistan'daki İngiliz sömürgeciliği bir aşk üçgeni etrafında işlenir. Eserde olaylar İngiliz egemenliğindeki Hindistan’da, Hintli kız Surucuyi ile İngiliz Subay Tomson’ın ilişkileri çevresinde gelişir.
Surucuyi her ne kadar Tomson’ı güvenilir bulmaz ancak her şeye rağmen ona aşık olmuştur. Sevdiği adamın ilgisinden başka bir beklentisi de yoktur aslında. Tomson ise Surucuyi’nin sadece güzelliğine değer verir. 
Yazan: Ahmet Mithat Efendi
Beş perdeden oluşan oyunda “birden fazla kadınla evlenme âdeti" eleştirilmiştir. Eserin kurgusu, iki eşli Meftun Bey’in Sabire ile Leyla arasında kalmasına dayanır. Sabire Hanım çok kıskanç bir kadındır. Meftun'un hayatında bir kadın daha olmasına değil onun kadınlardan söz etmesine bile tahammül edemez. Eser, koca ile karısı arasındaki bir tavla partisiyle başlar. Sabire kazanırsa Meftun bir daha evlenmekten bahsetmeyecek ancak Meftun kazanırsa Sabire ikinci eşe razı olacaktır. Oyunda Sabire Hanım kazanması hiçbir şeyi değiştirmez çünkü Meftun Bey zaten evlidir. Meftun Bey ne Sabire’ye Leyla’dan ne de Leyla’ya Sabire’den bahseder. İstanbul’un iki farklı mahallesinde iki evi, iki eşi olan Meftun, haftayı da ikiye bölmüştür. İş bahanesiyle iki tarafı da idare etmektedir. Meftun’un bu hâli, Sabire’nin babası Rifat Efendi tarafından fark edilir. Rifat Efendi, damadından Sabire'yi boşamasını ister. Meftun, Sabire’ye kötü davranarak onu kendinden soğutmaya çalışır ve ardından onu boşar. Meftun’dan ayrılan Sabire, üzüntüsünden yataklara düşer. Son arzusu Meftun’u görmektir. Sabire’den ayrıldığı için pişman olan Meftun, derhal Sabire'nin yanına gider. Sabire, Leyla’dan haberdar olduğunu söyleyerek ondan Leyla'yı boşamasını ister. Meftun Sabire'nin son arzusunu yerine getirir. Sabire, oyunun sonunda kendinden geçer, yere düşer. Perde de Meftun’un "Eyvah, gitti Sabire’m, Leyla da.. gitti." sözleriyle kapanır.


Finten
Yazan: Abdülhak Hamit Tarhan
Oyun İngiltere'de geçmektedir. Hırslı, güzel ve zengin bir kadın olan Finten'in en büyük hayali, İngiliz aristokrat sınıfına girebilmektir. Kanadalı olan Finten, Avustralya'da altın ticareti yapan, zengin ve yaşlı Mister Kros ile evlidir ancak amacına ulaşabilmek için Lord Dik'le yakınlaşır. Yaşlı kocası ve asalete çok önem veren Lord Dik’in annesi, Finten'in önündeki iki büyük engeldir. Finten, Hintli uşağı Davalaciro’dan olma "ucube" oğlunu da Lord Dik’ten olmuş gibi gösterir. Bu arada, Finten'e karşı nefretle aşk arasında gidip gelen hisler besleyen Davalaciro, çocuğun kendisinden olduğunu bilmemektedir. 

Fürs-i Kadimde Bir Facia yahut Siyavuş
Siyavuş, İran Şahı Keykavus'un Turanlı bir prensesten doğmuş oğludur. Keykavus’un genç ve güzel karısı Sûdâbe, üvey oğlu Siyavuş’a âşıktır. Sûdâbe'yı reddeden Siyavuş, Sûdâbe'nin iftirasına maruz kalır. Müneccim ve kahinlerin yardımıyla Siyavuş'un masum olduğu ortaya çıkar. Keykavus, Siyavuş ile Zaloğlu Rüstem’i Turan üzerine sefere gönderir. Turan Şahı Efrasiyab, savaşı kaybetse de kendi kanından olan Siyavuş'un kahramanlık ve efendiliğine hayran kalmıştır. Sırf bu nedenle yapılacak anlaşmaya razı olur. Karısını affeden Keykavus, Sûdâbe'nin tahrikleriyle bu anlaşmayı başarı olarak görmez, oğluna karşı tavır alır. Bunun üzerine Siyavuş ve Rüstem, Turan'a dönmez. Efrasiyab'ın kızı ile evlenen Siyavuş, Efrasiyab'dan izin alarak Çin'e doğru sefere çıkar, birçok zafer kazanır. Efrasiyab'ın kardeşi Gerşiyuz ise Efrasiyab’dan sonra tahta çıkmayı planlamaktadır. Gerşiyuz ve Sûdâbe'nin hileleri sonucu gözden düşen Siyavuş idam edilecektir. 

Gâve
Yazan: Şemsettin Sami
Eserin çıkış noktası, iyi ile kötünün, zalim ile zulme uğrayanın çatışmasıdır. Eserdeki ana kişiler, zulmün temsilcisi zorba İran hükümdarı Dahhak ve mazlumların temsilcisi demirci Gâve’dir.

Geveze Berber
Yazan: 
Direktör Ali Bey
Eserde Firuz Bey adlı gençle sevgilisi Nesibe Hanım’ın birbirlerine kavuşma çabaları ile geveze bir berberin neden olduğu gülünç olaylar anlatılır. Firuz Bey, Nesibe Hanım’ı ilk gençliğinden beri sevmektedir. Ancak Nesibe Hanım, babası tarafından yaşlı bir adamla evlendirilir. Nesibe Hanım’ın zevcesi iki yıl sonra ölür. Ondan hiç vazgeçmeyen Firuz Bey, sevdiğine kavuşmak için her yolu dener. 

Gülnihal
Yazan: Namık Kemal
Eser, Tanzimat'ın ilk yıllarında geçmektedir. Rumeli’deki Kaplan Paşa zalim bir sancak beyidir. Paşa, en yakınlarından başlayarak sancağının bütün ileri gelenlerini ortadan kaldırmıştır. İsmet ile Muhtar birbirini sevmektedir ancak İsmet'i Kaplan Paşa da sevmektedir. Kaplan Paşa, aynı zamanda Muhtar'ın amcasıdır. Bunun yanında Muhtar'ı da halk tarafından sevildiği için kıskanmaktadır. Kaplan Paşa, birtakım hilelerle iki gencin arasını açmaya çalışsa da yaptığı oyunlar ortaya çıkar. İki gencin kavuşması için gençlere İsmet’in dadısı Gülnihal yardım edecektir. 

Hükm-i Dil
Yazan: Ahmet Mithat Efendi 

Oyun, asil bir genç kadın ile bir bahçıvan arasındaki imkansız görünen aşkı konu alır. Fransa’da geçen oyunda Paul adlı bir bahçıvan ile Comte de Braval’ın kızı Marguerite arasındaki aşk, oldukça romantik bir üslupla canlandırılır. Paul ile Marguerite bütün büyük aşklarda olduğu gibi engelleri aşmaya kararlıdırlar. Oyunun ilk bölümünde gençler birbirlerine aşklarını itiraf ederler. Fakat başka bir asilzade de Marguerite ile evlenmek istemektedir. Üstelik babaları konuşmuş ve evlenmelerini planlamışlardır. Âşıklar, ailelerinin kendilerini onaylamayacağını bildiklerinden İspanya üzerinden Amerika’ya kaçmaya karar verirler. Oyunun son perdesinde Marguerite’in annesiyle babası İspanya’da bir köy otelinin salonundadırlar; kaçakların peşine düşmüşlerdir. Kont, kızına da Paul’e de öfkeli olmasına karşın onları bulduktan sonra işler değişir ve oldukça duygusal diyaloglardan sonra evliliklerini onaylar.

Kara Bela
Yazan: Namık Kemal
Namık Kemal'in yazdığı son piyes olmasına rağmen birçok açıdan zayıf bir eserdir. Olay Hindistan'da Babürler Devleti sarayında geçer. Eserde şah kızı Behrever ile Hüsrev arasındaki soylu aşkın karşısına Behrever'e sahip olmak için çeşitli entrikalar kuran Ahşid çıkarılır. Saray hizmetkârlarından biri olan Ahşid, kara tenli bir Arap’tır. Ahşid'in Behrever'e zorla sahip olması üzerine genç kadın intihar eder. Behrever'in son nefesinde yanında bulunan Hüsrev ise 
Ahşit’i öldürdükten sonra sevdiği kadının ölümüne dayanamayıp intihar eder.

Kokona Yatıyor / Madam Uykuda (Uyarlama)
Yazan: 
Direktör Ali Bey
Tek perdelik komedidir. Sevgilisiyle kaçamak yapmaya giden Kostaki, eve geç geleceğini söyler. Bunu fırsat bilen eşi Kokona da baloya gider. Hizmetçi Elenko ve sözlüsü Yanko’nun boşalan evdeki eğlenme planlarını ise eve erken dönen Kostaki bozar. Elenko, düzmece oyunlarla Kokona’nın yokluğunu saklamaya çalışır.

Liberte
Yazan: 
Abdülhak Hamit Tarhan
Hece ölçüsüyle yazılan manzum tiyatro. II. Abdülhamit'in yönetim anlayışının eleştirildiği eser, 1877'de yazılmasına rağmen ancak 1913'te yayımlanmıştır. Alegorik bir eserdir. Eserde Mithat Paşa'nın (Başvekil Liberal) sürülmesi olayı alegorik tarzda ele alınarak "hürriyet" teması öne çıkarılmıştır. Oyunda şahıslar temsil ettikleri kavramlarla anılır: Liberte (hürriyet), Nasyon (millet), Liberal (yenilikçi)... Fransızca kelimeleri şahıslarına isim olarak seçen sanatçı, böylece 1789 Fransız Devrimi’nin temel kavramlarını eserine taşımış olur. 
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Macera-yı Aşk
Yazan: Abdülhak Hamit Tarhan
Abdülhak Hamit'in yazdığı ilk oyundur. Macerâ-yı Aşk’ta ailesi tarafından istemediği bir evliliğe zorlanan genç bir kadının, sevdiği kişi ile evlenmek için verdiği mücadele ele alınır. Macerâ-yı Aşk isminin aksine birden fazla aşkı konu edinir. 
Eser, Sâkıbe ile Haydar’ın aşkını merkeze alsa da onlar dışında Şirin-Muzaffer ile Gülnaz-Abdülcebbar eşleşmeleri ile oluşan aşkları da işler. Sâkıbe, Bedr-i Felek ile evlendirilmek istenir. Fakat Sâkıbe bu evliliği istemez ve nicedir gönlünü kaptırdığı Haydar ile evlenmeyi ister. Haydar, Sâkıbe’yi sevmesine rağmen arkadaşı Bedr-i Felek'e ihanet etmemek için Sâkıbe’den uzak durmaya çalışır. Sâkıbe canına kıyacağını söyleyince Haydar onu kaçırmak zorunda kalacaktır.

Misafir-i İstiskal
Yazan: 
Direktör Ali Bey
Tek perdelik komedidir. İstiskal, soğuk davranışlarla hoşlanmadığını belli etmek demektir. Eserde rahatsız edici bir misafirin gitmesi için ev sahiplerinin verdiği zorlu mücadele eğlenceli bir atmosferde anlatılır.

Nesteren
Yazan: 
Abdülhak Hamit Tarhan
Eserde iki kardeş arasındaki iktidar mücadelesinin gölgesinde doğup gelişen ve sonu ölümle neticelenen bir aşk ele alınır. Olaylar Kabil’de geçer. Kabil Meliği olan Gazanfer ile Behram kardeştirler. Gazanfer, halk tarafından sevilmeyen zalim bir yöneticidir. Behram ise halk tarafından sevilen veliahttır. Bu iki kardeşin çocukları olan Nesteren ve Hüsrev de birbirlerine âşıktırlar.

Sabr u Sebat
Yazan: 
Abdülhak Hamit Tarhan
Gönlünü bir cariye olan Gülfeşân’a kaptıran Mehmet Bey, babası Münim Efendi tarafından evden uzaklaştırılır. Rumeli Paşası olan amcası da Mehmet'i kızı Zehra ile evlendirmek ister. Amcasının isteğini yerine getirmeyen Mehmet, bu sefer de amcası tarafından kovulur. Bu arada Münim Efendi, Gülfeşân'dan çocuk sahibi olmak ister ancak Gülfeşân kabul etmez. Bu nedenle de mahzene kapatılır. Farklı kimliklerle diyar diyar gezen Mehmet, oyunun sonunda sevdiğine kavuşacaktır.

Sardanapal
Yazan: 
Abdülhak Hamit Tarhan
Aruz ölçüsüyle yazılmış manzum bir oyundur. Eserde otuz bir yıl zalimane hüküm süren Asur Kralı Sardanapal’e karşı planlanan bir ihtilal anlatılır. 
Otuz bir yıldır hüküm süren Asur Kralı Sardanapal zalim ve zorba bir hükümdardır. Babil valisi Belis ile Medya emiri Arbakes hükümdara karşı bir ihtilal hazırlığındadır. Belis’in torunu Akın Darakes de ihtilal hazırlığındaki ekibin içerisindedir. Sardanapal’in kızı Yudes ile Akın Darakes birbirlerini severler. Yudes’e âşık bir başka isim ise ihtilalciler arasında yer alan Abdülbaal’dir. Üç yıl süren ihtilalin sonucunda ayaklanma saraya kadar varır. Sardanapal, ihtilali engellemek için kızı Yudes’i ihtilalcilerden birine vermek ister. Fakat Yudes’in gönlü başkasındadır. Yapacak bir şeyi kalmayan Sardanapal, sarayı içindekilerle birlikte ateşe verir. Bunlar içerisinde kendisi ve kızı Yudes de vardır. Fakat Akın, Yudes’i yanmak üzereyken saraydan kurtarır. Daha önce Yudes’i reddeden Akın’ı bu sefer Yudes reddeder ve kendisini Abdülbaal’e teslim eder. Abdülbaal de Yudes’i istemez. Yudes, bir uçurumdan atlayarak intihar eder. Yudes’in naaşı ile bir mağaraya sığınan Akın, ateşler içerisinde kalır ve o orada can verir. Bütün bu olaylardan sonra Abdülbaal de hançeriyle intihar eder.

Seydi Yahya
Yazan: Şemsettin Sami
Türk tiyatrosunda ilk kez bu oyunda koro kullanılmıştır. 
Eser, konusunu Endülüs tarihinden almaktadır. Raze kalesini koruyan Yahya, kaleyi İspanyollara vermek istemez. Ancak Zeyd adında bir hain, düşmandan para alarak nöbetçi olduğu bir gece kale kapılarını İspanyollara açar. İspanyollar, Yahya’yı yakalayıp zindana atar. Zindandaki mahkumlardan Petro, Yahya’yı aldatıp onun giysilerini giyerek zindandan kaçar ve kendisini dışarıda Yahya diye tanıtarak düşmanla anlaşır. Müslüman halk Yahya’nın hainlik ettiğini düşünür. Ancak bir süre sonra gerçek anlaşılır ve Yahya zindandan çıkarılır.

Şair Evlenmesi
Yazan: Şinasi
Eser görücü usulü ile evlenmenin sakıncaları üzerine yazılmış bir töre komedisidir. Şair Müştak Bey, bir hile ile sevgilisi Kumru Hanım yerine onun çirkin ablası ile nikahlanır. Şair gerdek gecesi işi anlar. Arkadaşı Hikmet Efendi nikahı kıyan imam Ebullaklaka’ya rüşvet verir. Rüşveti alan İmam, bir yanlışlık olduğunu, yaşça büyük olan kızı değil, boyca büyük olan kızı nikahladığını söyler ve durumu düzeltir.

Tarık
Yazan: 
Abdülhak Hamit Tarhan
Musa b. Nusayr’ın kölesi iken savaşlarda gösterdiği mücadele gücü ve azmi ile dikkat çeken Tarık, Musa b. Nusayr tarafından Endülüs’ü fethetmeye gönderilecek ordunun başına geçirilir. Ancak Endülüs’ü fetheden kişi olarak Musa b. Nusayr tarafından kıskanılır ve bu zaferi onun hapsedilmesine yol açar. Musa b. Nusayr’ın kızı Zehra’ya olan aşkını da bir vazife adamı olarak bastırmak zorunda kalır. 

Vatan yahut Silistre
Yazan: Namık Kemal
Oyunda Silistre Kalesi’nin kurtarılması için askerin gösterdiği fedakârlık ve kahramanlıklar bir aşk macerasıyla birlikte anlatılır. İslam Bey, âşık olduğu Zekiye ile vedalaşarak cepheye gider. Zekiye ise erkek kılığına girerek Adem adıyla gönüllüler arasına katılır. Silistre Kalesi komutanı Sıtkı Bey, çelimsiz bulduğu Adem’i geri göndermek ister ama Adem kabul etmez. İslam Bey, yaralandığı sırada kendisiyle ilgilenen Zekiye'yi tanır. İslam Bey ve Zekiye büyük bir kahramanlık göstererek düşmanın cephaneliğini havaya uçurur. İslam Bey, Sıdkı Bey'e Adem'in gerçek kimliğini açıklar. Bu arada Zekiye'nin Sıdkı Bey'in kızı olduğu anlaşılır. Oyun iki aşığın evlenmesiyle son bulur.
👉 Eserin geniş özeti için tıklayınız.

Vuslat yahut Sürekli Sevinç
Yazan: Recaizade Mahmut Ekrem
Vuslat çok küçük yaşta İstanbul’un tanınmış ailelerinden birine besleme olarak verilmiştir. Genç kız, evin oğlu Muhsin’le birlikte büyümüştür. Zamanla iki genç birbirlerine âşık olurlar. Muhsin Bey'in annesi bu ilişkiyi uygun bulmaz. Vuslat, kendisiyle evlenmek isteyen birine satılır. Ancak Muhsin’in aşkı genç kızı veremin pençesine iter. Aynı şekilde Muhsin de Vuslat’ın ayrılığına dayanamaz ve yataklara düşer. Piyes iki gencin ölüm döşeğinde kavuşmalarıyla sonlanır. 

Zavallı Çocuk
Yazan: Namık Kemal
Halil Bey, öksüz kalan akrabası Ata'yı yanına almıştır. Halil Bey'in kızı Şefika ile Ata birlikte büyümüştür. İki genç zamanla âşık olsalar da Şefika, bir süre sonra zengin bir paşa ile evlendirilmek istenir. Gönlü Ata’da olan Şefika, bu acıya dayanamaz ve hastalanır. Verem olan Şefika ölümün eşiğine gelmiştir. Okuldan izinli gelen tıbbiye öğrencisi Ata, Şefika’nın ölmek üzere olduğunu görünce eczaneden aldığı zehri içer. İkisi birlikte ölür.

Zor Nikahı (Uyarlama)
Yazan: Ahmet Vefik Paşa
Moliere'den uyarlamadır. 50 yaşından sonra evlenmeye niyetlenen Hacı Ivaz Ağa, evlenme düşüncesi için kimden fikir almak isterse cevap alamaz. Sonradan evlenme fikrinden vazgeçmek ister ancak evlenmeyi düşündüğü kızın ailesi buna müsaade etmez ve zorla nikâhlanır.

Zoraki Tabip 
(Uyarlama)
Yazan: 
Ahmet Vefik Paşa
Moliere'den uyarlamadır. Kocasından yediği dayakların intikamını almak isteyen bir kadının hikayesidir. Kadın, kocasını usta bir hekim diye etrafa yayar. Hastaların hücumuna uğrayan kocayı bu zor durumdan kurtaran yine karısı olur.



Eser Özetleri Konu Testi 1

Yararlanılan kaynaklar için Kaynakça sayfamıza bakınız.